Mục tiêu loại bỏ lượng khí thải carbon ròng đã được các hãng hàng không toàn cầu công bố chỉ 5 năm trước vào năm 2021, cùng với các cam kết tương tự được đưa ra bởi các lãnh đạo ngành hàng không quốc gia và các chính phủ, vào năm 2020.
Trong khuôn khổ hội nghị thượng đỉnh thường niên của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (Iata) diễn ra tại Rio de Janeiro - thành phố lớn thứ hai của Brazil (ngày 6-8/6), ông Willie Walsh, Tổng giám đốc Iata, đã thẳng thắn nhận định rằng "hy vọng (đạt mục tiêu) đang phai nhạt nhanh chóng". Theo ông, ngành hàng không cần thiết lập một "mốc thời gian thực tế" mới.
Ông Walsh, người từng giữ vị trí Giám đốc điều hành của IAG - công ty sở hữu British Airways - cho đến tháng 9/2020, chỉ ra rằng chịu trách nhiệm chính cho khả năng thất bại trên là các nhà cung cấp nhiên liệu, chính phủ và các nhà sản xuất máy bay.
Nền tảng của kế hoạch khử carbon trong ngành hàng không dựa phần lớn vào phát triển nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), chiếm hơn một nửa lộ trình dự kiến. Phần còn lại chủ yếu dựa vào Corsia, một chương trình giao dịch khí thải toàn cầu được thành lập dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc và cơ quan hàng không của tổ chức này là ICAO. Tuy nhiên, phát biểu tại hội nghị, ông Walsh cho biết Corsia đang bị "suy yếu" bởi sự thiếu hành động từ phía các chính phủ.
Đề cập đến con số thực tế về nguồn cung năng lượng, ông cho hay sản lượng hàng năm của SAF sẽ chỉ đạt 2,4 triệu tấn, hay 0,8% nhu cầu nhiên liệu của các hãng hàng không trong năm nay. Ông nhấn mạnh về khoảng cách lớn giữa thực trạng và kế hoạch: "Mục tiêu là 65% hoặc 500 triệu tấn vào năm 2050. Khoảng cách này rất rộng và không thu hẹp đủ nhanh".
Hơn nữa, các chính phủ thông qua ICAO đã đặt mục tiêu giảm 5% lượng khí thải vào năm 2030 bằng cách sử dụng SAF. Tuy nhiên, ông Walsh cảnh báo: "Thẳng thắn mà nói, không có lộ trình nào để đạt được kết quả đó". Ông nói thêm: "Vẫn còn hy vọng cho năm 2050 - nhưng hy vọng đó đang phai nhạt nhanh chóng... Chúng ta cần một cuộc đối thoại khẩn cấp để xác định một mốc thời gian thực tế trong tình hình hiện tại".
Mặc dù vị lãnh đạo Iata khẳng định mốc thời gian 2050 có thể chưa bị loại bỏ hoàn toàn, nhưng "kết quả khả thi hơn là một mốc thời gian mới đạt được sự cân bằng - thực tế trong bối cảnh rộng lớn hơn của quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu và đủ gần để đáp ứng sự cấp bách của biến đổi khí hậu và an ninh năng lượng".
Trong cuộc trao đổi sau đó với Guardian, ông Walsh nói các hãng hàng không "vẫn đang tiếp tục tuân thủ các yêu cầu, nhưng chúng tôi không thể tự mình đạt được Net Zero vào năm 2050". Ông bày tỏ sự "rất thất vọng" đối với các nhà sản xuất khi trì hoãn bàn giao các loại máy bay mới hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh: "Chúng tôi chưa thấy sự cải cách các hệ thống quản lý không lưu trên khắp thế giới, động thái có thể giúp giảm đáng kể tổng lượng khí thải. Và chúng tôi thất vọng vì các công ty nhiên liệu vốn đã cam kết cung cấp nhiên liệu cho chúng tôi nhưng lại không thực hiện đúng cam kết".
Những tuyên bố này khó có thể gây ngạc nhiên cho các nhà vận động môi trường, những người từ lâu đã coi các cam kết và lộ trình hàng không bền vững là hoạt động tẩy xanh (greenwashing).
(Theo Guardian)
