Thị trường bảo hiểm 2026: Phi nhân thọ giữ vai trò dẫn dắt
Năm 2025 đánh dấu một “trật tự mới” của thị trường bảo hiểm, nơi khung quy định được siết lại, kênh phân phối trải qua sàng lọc và danh mục sản phẩm được tái cấu trúc theo hướng chuẩn mực hơn. Theo Cục Thống kê – Bộ Tài chính, doanh thu phí bảo hiểm toàn ngành tăng khoảng 4% so với năm trước; trong đó, bảo hiểm nhân thọ chỉ tăng 0.5%, còn khối phi nhân thọ tăng hơn 10%.
Trao đổi với phóng viên về bức tranh này, chuyên gia kinh tế Trần Nguyên Đán đánh giá: tăng trưởng doanh thu phí toàn thị trường trong năm qua do khối bảo hiểm phi nhân thọ dẫn dắt, trong khi mảng nhân thọ chỉ tăng khoảng 0.5%. Diễn biến này phản ánh rõ cấu trúc doanh thu gắn chặt với nền kinh tế và khung pháp lý.
Theo ông, sự phát triển của nền kinh tế đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng doanh thu phí lĩnh vực phi nhân thọ. Khi GDP tăng trưởng, khối lượng tài sản hình thành trong nền kinh tế cũng gia tăng, kéo theo nhu cầu bảo hiểm tài sản và bảo hiểm trách nhiệm. Đây được xem là động lực tự nhiên của thị trường.
Thứ hai, hệ thống luật pháp đã siết chặt hơn đối với bảo hiểm bắt buộc và quy định rõ trách nhiệm của cá nhân, doanh nghiệp khi phát sinh rủi ro với bên thứ ba, từ đó thúc đẩy việc tham gia bảo hiểm.
Trong khi đó, bảo hiểm nhân thọ ghi nhận sự phân hóa đáng kể giữa 2 kênh phân phối. Ông Đán cho biết, doanh thu phí kênh bancassurance (mô hình hợp tác giữa ngân hàng và bảo hiểm) tăng trưởng rất nhanh, hồi phục rất mạnh nhưng kênh đại lý gặp rất nhiều khó khăn.
Lý giải nguyên nhân, ông cho rằng, yếu tố vận hành và khung pháp lý mới đã tác động trực tiếp đến 2 kênh này. “Các ngân hàng tập trung hơn trong việc khai thác bảo hiểm nhân thọ và đã điều chỉnh cách khai thác để phù hợp hơn với quy định mới. Tất nhiên, một số ngân hàng đã áp dụng sản phẩm phí đóng đơn kỳ, tức là phí đóng 1 lần, nhằm cải thiện chỉ tiêu kinh doanh trong giai đoạn đầu hợp đồng”, ông Đán nói thêm.
Trong khi đó, lực lượng đại lý chịu sức ép kép từ tiêu chuẩn hóa và cạnh tranh: “Có sự thay đổi mạnh trong yêu cầu của đại lý, đặc biệt là vấn đề sát hạch và đào tạo, làm cho quá trình tuyển dụng khắt khe hơn và đây là điều rất tốt góp phần sàng lọc các đại lý không đáp ứng tiêu chuẩn tư vấn. Nhưng ngoài ra cũng có thể thấy, rất nhiều đại lý bảo hiểm cũng đang gặp khó khăn trong vấn đề cạnh tranh với chính kênh bancassurance”.
Ông dẫn chứng tình huống thực tế - trường hợp khách hàng đã được tư vấn rồi, cũng đang có nhu cầu vay bên ngân hàng và ngân hàng gợi ý tham gia bảo hiểm qua kênh bancassurance để tiện giao dịch thì rõ ràng đại lý sẽ không cạnh tranh nổi.
Theo ông Đán, xu hướng này buộc đại lý bảo hiểm bước vào pha chuyên nghiệp hóa: “Đại lý bảo hiểm phải phát triển theo một hướng mới, chuyên nghiệp hơn. Họ phải là tư vấn tài chính, tức là phải xem bảo hiểm là giải pháp tài chính thật sự giải quyết được vấn đề của khách hàng thay vì mua bảo hiểm chỉ để tiết kiệm hay là bảo hiểm thuần túy. Như vậy, số lượng đại lý có thể giảm, nhưng chất lượng dịch vụ tư vấn sẽ tăng, từ đó gia tăng khả năng chốt được hợp đồng có mức phí đóng cao hơn”.
Dự báo cho năm 2026, ông Đán cho rằng, xu hướng từ năm 2025 sẽ tiếp diễn: phi nhân thọ tiếp tục tăng trưởng tốt trong khi bảo hiểm nhân thọ kỳ vọng phục hồi nhờ sự trở lại của kênh đại lý và đà tăng tốt của kênh bancassurance. Qua đó, thị trường bảo hiểm năm 2026 được đánh giá sẽ tăng trưởng tích cực hơn so với 2025.
Đối với nhân thọ, vị chuyên gia nhận định: các sản phẩm mang tính bảo vệ như tử kỳ hoặc hỗn hợp được dự báo tiếp tục chiếm ưu thế, do kênh ngân hàng tập trung giới thiệu nhóm sản phẩm này thay vì các sản phẩm mang tính tiết kiệm. Kênh đại lý vẫn duy trì khai thác nhóm sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư.
Về sản phẩm hưu trí bổ sung, ông cho rằng cơ hội chưa đến: “Những sản phẩm hưu trí vẫn chưa có cơ hội để tỏa sáng, vì thật ra hiện nay chính sách bảo hiểm xã hội về quyền lợi hưu trí đã khá tốt”.
Ở góc độ doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, ông Đán đánh giá các sản phẩm sức khỏe sẽ tăng trưởng tốt, đặc biệt là quyền lợi thai sản được các doanh nghiệp chọn là sản phẩm mở, tức là sản phẩm dẫn.
“Khi khách hàng tham gia sản phẩm này, quyền lợi chi trả được trải nghiệm thực tế sẽ chứng minh được khả năng phục vụ tốt của doanh nghiệp bảo hiểm, từ đó gia tăng khả năng chuyển đổi khách hàng sang sản phẩm nhân thọ dài hạn”, vị chuyên gia lý giải.
Tựu trung, thị trường bảo hiểm đang bước vào một chu kỳ tái cấu trúc sâu hơn, trải đều từ kênh phân phối, tiêu chuẩn nghề nghiệp đến nhóm sản phẩm chủ lực. Khối phi nhân thọ được hưởng lợi từ tăng trưởng tài sản, nhu cầu bảo vệ rủi ro mới và sự hoàn thiện của khung pháp lý; trong khi khối nhân thọ đối mặt yêu cầu chuyển đổi sang mô hình chuyên nghiệp hơn bằng việc tư vấn tài chính và ưu tiên sản phẩm bảo vệ cốt lõi. Vì vậy, triển vọng năm 2026 không chỉ được đo bằng tốc độ tăng doanh thu mà còn bằng chất lượng chuyển đổi, năng lực thích ứng và mức độ đồng bộ của toàn ngành.
Khang Di
Thiết kế: Tuấn Trần
