Lãi suất huy động 12 tháng có thể tăng lên 7%/năm
Chiến sự nổ ra tại Trung Đông đang tạo ra một cú sốc ngắn hạn nhưng đáng chú ý đối với thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, theo ông Michael Kokalari - Giám đốc phòng Phân tích kinh tế vĩ mô và Nghiên cứu thị trường của VinaCapital, xung đột này được dự báo sẽ không gây ảnh hưởng đáng kể đến Việt Nam. Nguyên nhân do tỷ trọng xuất khẩu sang khu vực Trung Đông hiện chiếm dưới 3% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam và khả năng xảy ra chiến dịch tác chiến trên bộ có quy mô lớn và kéo dài tại Iran là tương đối thấp.
Giá dầu thế giới đã tăng khoảng 30% kể từ đầu năm, và nếu xu hướng này duy trì, chuyên gia từ Vinacapital dự báo lạm phát của Việt Nam có thể tăng từ khoảng 2,5% so với cùng kỳ lên gần 4% trong những tháng tới.
Giá dầu tăng cũng sẽ gây áp lực một phần lên tăng trưởng GDP, do Việt Nam nhập khẩu ròng năng lượng khoảng 1% GDP so với lượng năng lượng tiêu thụ. Dù vậy, trong bối cảnh kinh tế bị tác động, Chính phủ tương đối dễ dàng bù đắp lực cản này bằng các biện pháp kích thích kinh tế.
Cùng đó, đà tăng giá dầu do căng thẳng hiện tại có thể được “giảm sốc” phần nào bởi việc OPEC dự kiến tăng sản lượng từ tháng 4 và tồn kho xăng dầu, đặc biệt tại Trung Quốc, được cho là đang ở mức cao nhất trong nhiều năm tính đến đầu năm 2026.
Dù vậy, USD mạnh lên và giá vàng tăng do nhu cầu “trú ẩn” có thể gây áp lực mất giá lên đồng nội tệ (VND). Kết hợp với khả năng CPI cao hơn, ông Michael Kokalari cho rằng lãi suất huy động 12 tháng tại Việt Nam có thể tăng thêm 50–100 điểm cơ bản.
"Các yếu tố trên củng cố dự báo trước đó của chúng tôi rằng lãi suất huy động 12 tháng tại Việt Nam có thể tăng thêm 50-100 điểm cơ bản trong năm nay lên khoảng 7%/năm", chuyên gia từ Vinacapital nhấn mạnh.
Cẩn trọng cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất
Đối với các cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất, như cổ phiếu của nhóm doanh nghiệp bất động sản, lãi suất tăng sẽ là yếu tố gây bất lợi. Đây là các lĩnh vực có mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính cao. Khi lãi suất tăng, chi phí vốn của doanh nghiệp tăng lên, đồng thời nhu cầu vay mua nhà của người dân cũng có xu hướng giảm.
Một số chuyên gia/định chế uy tín (Standard Chartered, Goldman Sachs) ước tính xác suất 10-20% cho kịch bản xung đột kéo dài, có thể dẫn tới Eo biển Hormuz “đóng cửa hoàn toàn”. Kịch bản “đóng cửa hoàn toàn” với xác suất trên là điều mà hầu như chưa từng xảy ra trong lịch sử, có thể buộc Iran phải tăng cường tấn công các tàu qua Eo biển, qua đó đẩy giá dầu lên trên 100 USD/thùng trong tương lai gần. Tuy nhiên, chuyên gia từ Vinacapital cho rằng đây là kịch bản xác suất thấp do mức độ thiệt hại đáng kể đối với kinh tế Trung Quốc, khi khoảng một nửa khối lượng dầu đi qua Eo biển này hướng tới Trung Quốc.
Trong kịch bản đó, theo chuyên gia từ Vinacapital, ba thách thức lớn mà các nhà hoạch định chính sách Việt Nam có thể phải đối mặt là lạm phát có thể vượt 5%, đẩy lãi suất huy động 12 tháng lên trên ngưỡng 7-8%. Cùng đó, tăng trưởng kinh tế giảm khoảng 1 điềm phần trăm do giá dầu duy trì ở mức cao. Xuất khẩu của Việt Nam có thể suy giảm đáng kể, nhiều khả năng kéo giảm thêm khoảng 1 điểm phần trăm trong tăng trưởng GDP.
Kịch bản này cũng tác động tiêu cực với tâm lý đối với thị trường chứng khoán và bất động sản. Ông Michael Kokalari cũng lưu ý mặt bằng lãi suất tiền gửi trên 7-8% thường kéo lãi suất vay mua nhà lên trên 12-13%/năm. Khi chạm ngưỡng này, nhu cầu và mức độ hào hứng với việc mua nhà thường suy giảm đáng kể.
Cùng đó, theo chuyên gia từ Vinacapital, thực tế tại Việt Nam cho thấy dòng tiền của người gửi tiết kiệm thường có xu hướng rút khỏi thị trường chứng khoán khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tăng vượt ngưỡng 7-8%/năm.
|
Trong kịch bản cơ sở với tác động vĩ mô ở mức vừa phải đối với Việt Nam, chuyên gia từ Vinacapital dự báo các ngành “hưởng lợi" trước các yếu tố này gồm các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu nhờ ghi nhận lợi nhuận từ lượng hàng tồn kho hiện tại; doanh nghiệp lọc hóa dầu sẽ được hưởng lợi nhờ biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng đi kèm với giá dầu tăng cao; các doanh nghiệp sản xuất cao su tự nhiên... Ngoài ra, doanh nghiệp sản xuất phân bón urê cũng kỳ vọng được hưởng lợi do Iran chiếm khoảng 10% xuất khẩu urê toàn cầu, các doanh nghiệp vận tải biển trong nước được hưởng lợi từ cước vận tải cao hơn và khả năng các tuyến đường di chuyển bị kéo dài do chiến tranh, doanh nghiệp kinh doanh trang sức hưởng lợi từ lượng vàng tồn kho hiện tại... Ở chiều ngược lại, ngành hàng không, du lịch và các doanh nghiệp liên quan đến du lịch chịu ảnh hưởng tiêu cực từ giá dầu tăng cao. Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Trung Đông có thể bị giảm doanh số nhưng doanh thu từ thị trường này thường chỉ chiếm dưới 10% tổng doanh thu của các doanh nghiệp niêm yết liên quan. |
