Hồi giữa tháng 4, thương hiệu giày dép vốn đang kinh doanh bết bát Allbirds gây bất ngờ khi tuyên bố sẽ lột xác thành nhà cung cấp điện toán trí tuệ nhân tạo (AI) với cái tên mới toanh: NewBird AI. Cổ phiếu hãng này lập tức tăng vọt 582% chỉ trong một ngày, đóng cửa ở mức 16,99 USD. Vài ngày trước đó, cổ phiếu này chỉ được giao dịch ở mức dưới 3 USD.
Công ty giày dép lột xác thành doanh nghiệp AI
Từng là nhà sản xuất loại giày được Thung lũng Silicon ưa chuộng nhất (một đôi giày thể thao bằng len Merino, biểu tượng của thời kỳ bùng nổ vốn mạo hiểm (venture capital) những năm 2010), Allbirds cổ phần hóa vào năm 2021. Năm năm sau, sau khi chật vật tìm kiếm tệp khách hàng rộng lớn hơn và sinh lời, Allbirds đã bán hoạt động kinh doanh cho một công ty quản lý thương hiệu với giá 39 triệu USD - con số chưa đến 1% so với định giá 4 tỷ USD trước đây.
Công ty có trụ sở tại San Francisco này cho biết một nhà đầu tư giấu tên đã đồng ý chi 50 triệu USD để tài trợ cho quá trình chuyển đổi sang cơ sở hạ tầng AI. Công ty nói thêm rằng số tiền đó sẽ được sử dụng để mua bộ xử lý đồ họa (GPU) - những loại chip mạnh có khả năng thực hiện tính toán và phân tích một lượng lớn dữ liệu. (Số tiền này chỉ là "muối bỏ bể" đối với một ngành công nghiệp tính toán chi tiêu theo đơn vị hàng chục tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ USD).
“Sự trỗi dậy của AI đã tạo ra nhu cầu mang tính cấu trúc chưa từng thấy đối với hệ thống điện toán hiệu suất cao chuyên biệt mà thị trường đang nỗ lực đáp ứng”, công ty cho biết. Thông báo cũng nêu rõ các nhà phát triển và nhóm nghiên cứu đang nỗ lực tìm kiếm các nguồn lực cần thiết để xây dựng, đào tạo và chạy AI ở quy mô lớn. “NewBird AI đang được xây dựng để giúp lấp đầy khoảng trống đó,” công ty tuyên bố.
NewBird AI là một trong những công ty mới nhất gia nhập đường đua chuyển đổi sang AI trong bối cảnh các nhà đầu tư ồ ạt đổ xô vào lĩnh vực này và đẩy giá các loại cổ phiếu AI lên cao.
Hiệu ứng lặp lại trong mỗi cơn say công nghệ
Trong những năm gần đây, một số công ty đã chuyển trục kinh doanh nhằm tận dụng sự bùng nổ xây dựng trung tâm dữ liệu gắn liền với ngành công nghiệp AI đang phát triển nhanh chóng.
Vào năm 2019, khi giá tiền điện tử (cryptocurrency) sụt giảm, công ty Atlantic Crypto đã đổi tên thành CoreWeave, đánh cược rằng các loại chip GPU cuối cùng sẽ tham gia vào sự phát triển của AI, quá trình đó cũng đòi hỏi năng lực tính toán đáng kể. Khi OpenAI trình làng ChatGPT vào năm 2022 và châm ngòi cơn sốt AI, nhu cầu về năng lực tính toán đã bùng nổ.
Vào tháng 9/2025, OpenAI ký một thỏa thuận với tập đoàn công nghệ khổng lồ Oracle để xây dựng cơ sở hạ tầng máy tính trị giá 300 tỷ USD - được cho là sẽ được sử dụng để phát triển các công nghệ AI.
Michael Cooper, giáo sư tài chính tại Đại học Utah, chia sẻ ông không hề bất ngờ trước câu chuyện này. Cuối thập niên 1990, nhiều công ty đua nhau gắn thêm đuôi ".com" hoặc chữ "Internet" vào tên công ty để bơm giá cổ phiểu của mình trong cơn bùng nổ công nghệ. Chẳng hạn, Computer Literacy Inc. khi chưa kịp hoàn tất thủ tục đổi tên thành fatbrain.com đã chứng kiến cổ phiếu công ty tăng nóng 33%. Nghiên cứu năm 2001 của giáo sư Cooper cho thấy những doanh nghiệp chớp thời cơ đổi tên như vậy có thể tăng trung bình 53% lợi suất cổ phiếu trong ngắn hạn.
Tất nhiên, khi bong bóng dot-com vỡ vào năm 2000-2002, các doanh nghiệp lại chạy đua xóa ".com" và "Internet" ra khỏi tên. Theo nghiên cứu tiếp theo của giáo sư Cooper, việc xóa bỏ mác dot-com cũng khiến cổ phiếu bật tăng trở lại trong ngắn hạn, với mức trung bình 64%.
Hiện tượng đó tái diễn cách đây vài năm, khi các công ty đua nhau nhét yếu tố tiền mã hóa vào tên gọi doanh nghiệp. Chẳng hạn, khi Long Island Iced Tea Corp. - một hãng sản xuất trà trái cây đóng chai - đổi tên thành Long Blockchain Corp. vào năm 2017, cổ phiếu công ty tăng vọt tới 531% (nhưng sang năm sau, cổ phiếu này đã bị hủy niêm yết).
Giáo sư Cooper cùng các đồng nghiệp Peter Won và Hanjun Kim đã nghiên cứu những doanh nghiệp thay đổi chiến lược kinh doanh sang AI. Bằng cách so sánh hiệu suất cổ phiếu với mặt bằng chung của thị trường trong khung thời gian 30 ngày trước và 90 ngày sau khi các công ty công bố, các chuyên gia đã tìm ra những thay đổi không nằm ngoài dự đoán.
Số liệu trong giai đoạn 2020-2025 cho thấy trước khi công bố chiến lược mới, cổ phiếu các doanh nghiệp này hầu như dậm chân tại chỗ. Tuy nhiên, ngay tại cột mốc công bố, giá cổ phiếu lập tức tăng vọt và đạt đỉnh vào ngày thứ 30 với lợi suất tích lũy vượt mức tăng trung bình của thị trường tới hơn 50%.
Chiến lược kinh doanh hay ứng phó thời cuộc?
"Nhưng cú chuyển mình của Allbirds vẫn không khỏi gây kinh ngạc", Bill Kleyman, một chuyên gia cơ sở hạ tầng AI và là giám đốc điều hành của Apolo.us, công ty xây dựng các công cụ để phát triển AI, nhận định.
"Lúc đầu, thông báo nghe như một trò đùa Cá tháng Tư được thực hiện rất bài bản," ông Kleyman nói về thông báo của Allbirds. Nhưng, ông nói thêm, "chứng kiến sự điên cuồng của ngành công nghiệp này hiện nay, có lẽ chúng ta không nên ngạc nhiên."
Ông nhận định các công ty khác cũng đã nhảy vào cơn sốt AI, và trong hầu hết trường hợp, họ đều bắt đầu với cơ sở hạ tầng tương tự. Kế hoạch của Allbirds dường như giống như một sự tái khởi động hoàn toàn, và kế hoạch rất có thể sẽ đòi hỏi nhiều hơn một khoản đầu tư 50 triệu USD để đi vào hoạt động, ông nói thêm.
"Mọi công ty đều muốn trở thành doanh nghiệp AI - một số mang tính thực tế và chiến lược, số khác mang lại cảm giác ứng phó hơn," ông Kleyman nói. "Hoạt động kinh doanh cơ bản đang gặp khó khăn, AI như một sự tái khởi động hấp dẫn."
Được thành lập vào năm 2015 bởi một ngôi sao bóng đá New Zealand và một nhà kinh doanh công nghệ sạch, Allbirds sản xuất giày từ len và dầu thầu dầu, tiếp thị sản phẩm theo hướng bền vững và tối giản. Chúng sớm trở thành món đồ cơ bản trong trang phục văn phòng giới công nghệ, lấp đầy tủ quần áo của các giám đốc điều hành (CEO) và lập trình viên khu Bay Area.
Trong nỗ lực toàn cầu hóa sản phẩm, Allbirds đã mở hàng chục cửa hàng tại Mỹ và trên toàn thế giới, bao gồm cả ở Anh, Trung Quốc và New Zealand. Các CEO đã chi hàng triệu USD để cố gắng thu hút người tiêu dùng bằng các quảng cáo truyền hình rầm rộ, tung ra những phiên bản mới.
Tuy nhiên, thương hiệu giày thể thao không thuyết phục được khách hàng bên ngoài bong bóng công nghệ của mình, tất cả các cửa hàng Allbirds tại Mỹ đều đóng cửa, ngoại trừ hai outlet. Doanh số bán hàng giảm gần 20% vào năm ngoái, và công ty đã báo cáo mức lỗ ròng 77 triệu USD. Kể từ khi cổ phần hóa, công ty chưa bao giờ có lợi nhuận.
Sau khi cổ phiếu tăng vọt gần 600% hôm 15/4 lên mức 16,99 USD nhờ tuyên bố chuyển đổi sang lĩnh vực AI, hiện cổ phiếu của công ty giao dịch ở mức 6-9 USD.
(Theo New York Times, Wall Street Journal)
.jpg)
