Tại tọa đàm “Tiết kiệm điện: Giải pháp cho mùa nắng nóng” do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 12/6, ông Trần Viết Nguyên, Phó Trưởng ban Kinh doanh và mua bán điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, tiết kiệm điện có thể được xem là "nguồn năng lượng đầu tiên" bởi chi phí tiết kiệm được 1 kWh điện chỉ bằng khoảng 1/4 - 1/5 chi phí đầu tư để tạo ra 1 kWh điện mới từ các khâu phát điện, truyền tải và phân phối.
Hiệu quả này đã được kiểm chứng trong thực tế vận hành hệ thống. Riêng đợt nắng nóng cuối tháng 5/2026, các chương trình điều chỉnh phụ tải đã giúp giảm gần 1.000 MW công suất đỉnh, tương đương công suất của một nhà máy thủy điện quy mô lớn, góp phần giảm áp lực cung ứng điện trong những thời điểm căng thẳng nhất.
Sử dụng điện hiệu quả không đồng nghĩa với việc cắt giảm nhu cầu sử dụng điện mà là sử dụng điện hợp lý hơn, đúng thời điểm hơn.
Ở cấp độ doanh nghiệp, hiệu quả tiết kiệm điện cũng ngày càng rõ nét. Đại diện Crystal Martin Việt Nam cho biết việc triển khai hệ thống quản trị năng lượng thông minh đã giúp doanh nghiệp tiết giảm khoảng 20% định mức năng lượng với thời gian hoàn vốn chưa tới 6 tháng, biến chi phí đầu tư thành lợi nhuận trực tiếp thông qua việc giảm hóa đơn tiền điện.
Bên cạnh tăng trưởng nhu cầu điện, hệ thống hiện phải đối mặt với một thách thức mới là tình trạng "cao điểm tối".
Theo ông Phạm Minh Đức, Phó Trưởng phòng Điều độ thuộc Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), giai đoạn từ 17h30 đến 22h30 đang trở thành khoảng thời gian áp lực nhất khi nhu cầu điện sinh hoạt tăng mạnh trong lúc nguồn điện mặt trời gần như không còn đóng góp cho hệ thống.
Đáng chú ý, phụ tải công nghiệp thường tăng trở lại sau 20h, thời điểm kết thúc khung giờ giá điện cao điểm hiện hành. Sự chồng lấn giữa nhu cầu điện dân dụng và sản xuất tạo nên một đỉnh phụ tải mới, gia tăng áp lực lên hệ thống truyền tải liên miền.
Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện không được hiểu là cắt giảm nhu cầu sử dụng mà là sử dụng điện hợp lý theo thời gian và mục đích nhằm tối ưu biểu đồ phụ tải, hạn chế huy động các nguồn điện có chi phí cao như dầu và khí.
Việc giảm phụ tải trong giờ cao điểm không chỉ giúp giảm áp lực cho hệ thống điện mà còn hạn chế huy động các nguồn điện giá cao (như dầu DO, khí LNG), góp phần tối ưu vận hành hệ thống điện quốc gia".
AI, IoT và quỹ tiết kiệm năng lượng mở ra giai đoạn mới
Các chuyên gia dự báo áp lực cung ứng điện có thể kéo dài hết mùa khô năm nay và tiếp tục hiện hữu trong những năm tới khi nhiều dự án nguồn điện mới vẫn đối mặt với các vướng mắc về tiến độ và nhiên liệu.
Để tạo động lực dài hạn, Luật số 77/2025/QH15 đã mở đường cho việc thành lập Quỹ Tiết kiệm năng lượng quốc gia trong năm 2026, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng.
Song song đó, quá trình số hóa đang làm thay đổi cách thức quản lý và sử dụng điện. Các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT) và hệ thống giám sát thời gian thực đang thay thế dần các biện pháp tiết kiệm đơn lẻ, cho phép tối ưu toàn bộ dòng chảy năng lượng trong doanh nghiệp.
EVN hiện đã xây dựng hệ sinh thái số phục vụ hơn 32 triệu khách hàng, cho phép theo dõi mức tiêu thụ điện theo thời gian thực và tạo nền tảng triển khai các chương trình điều chỉnh phụ tải thông minh trong tương lai.
Xa hơn, sự phát triển của xe điện và công nghệ lưu trữ năng lượng được kỳ vọng sẽ biến người tiêu dùng từ bên sử dụng điện đơn thuần trở thành một phần của lưới điện thông minh, tham gia lưu trữ và điều tiết năng lượng khi cần thiết.
.jpeg)
