Tại tọa đàm “Miền Bắc vào mùa nắng nóng: Sử dụng điện hiệu quả, giảm áp lực hệ thống và hóa đơn tiền điện” do Báo Công Thương tổ chức ngày 4/6, các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý đã đưa ra nhiều cảnh báo về áp lực cung ứng điện trong mùa hè 2026, đồng thời nhấn mạnh vai trò của tiết kiệm điện đối với an ninh năng lượng quốc gia.
Phụ tải tăng mạnh, áp lực hệ thống ngày càng lớn
Miền Bắc đang bước vào giai đoạn nắng nóng cao điểm với nhiều thời điểm nhiệt độ vượt 40 độ C. Theo ông Đỗ Văn Năm, Thành viên Hội đồng thành viên (HĐTV) Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), công suất phụ tải cực đại (Pmax) trên địa bàn đơn vị quản lý đã đạt 20.234 MW vào lúc 22h ngày 25/5/2026.
Mức phụ tải này tăng tới 27% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn 6,6% so với đỉnh năm 2025, thiết lập kỷ lục mới đối với khu vực miền Bắc.
Theo dự báo, Pmax của miền Bắc trong năm 2026 có thể đạt từ 21.200-21.500 MW, tương ứng mức tăng trưởng 11,7-13,3%. Áp lực vận hành được dự báo sẽ gia tăng trong những tháng tới khi thời tiết tiếp tục diễn biến bất lợi.
Ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, cho rằng năm 2026 là giai đoạn chuyển tiếp từ La Nina sang El Nino. Từ tháng 7 trở đi, các tác động của El Nino có thể rõ nét hơn, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và tạo thêm thách thức cho hệ thống điện trong việc đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt.
Một trong những vấn đề được nhiều người dân quan tâm là hóa đơn tiền điện thường tăng mạnh trong mùa hè.
Theo ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), tiền điện được tính theo sản lượng tiêu thụ và biểu giá điện bậc thang. Khi mức sử dụng điện tăng cao, lượng điện tiêu thụ sẽ chuyển sang các bậc giá cao hơn, kéo theo chi phí tăng đáng kể.
Đại diện Bộ Công Thương cũng cho biết điện là loại hàng hóa đặc biệt khi quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời, trong khi khả năng lưu trữ còn hạn chế và chi phí cao. Vào các khung giờ cao điểm, ngành điện buộc phải huy động những nguồn phát có chi phí lớn hơn như nhiệt điện dầu hoặc điện khí LNG để bảo đảm cung ứng.
Bên cạnh đó, nền nhiệt cao kéo dài cũng làm suy giảm hiệu suất vận hành của các tổ máy nhiệt điện, tạo thêm áp lực đối với hệ thống điện quốc gia.
Tiết kiệm điện được xem là “nguồn điện tại chỗ”
Trước những thách thức về phụ tải và nguồn cung, các chuyên gia cho rằng tiết kiệm điện cần được nhìn nhận như một giải pháp dài hạn thay vì biện pháp ứng phó ngắn hạn.
Ông Đỗ Văn Năm nhấn mạnh tiết kiệm điện là “nguồn điện tại chỗ” ít tốn kém nhất và đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng.
Quan điểm này cũng được cụ thể hóa bằng các chỉ đạo của Chính phủ. Tháng 3/2026, Thủ tướng đã ban hành Chỉ thị số 09 ngày 19/3 và Chỉ thị số 10 ngày 30/3, đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm, đồng thời phấn đấu giảm ít nhất 3.000 MW công suất đỉnh trong các khung giờ cao điểm khi hệ thống có nguy cơ mất cân đối cung - cầu.
Trong khối doanh nghiệp, nhiều đơn vị đã chủ động triển khai các giải pháp quản lý năng lượng. Ông Lê Quang Trung, Giám đốc Công ty CP Đầu tư Phát triển Vicenza, cho biết doanh nghiệp đã tối ưu dây chuyền sản xuất, tăng cường bảo dưỡng thiết bị và tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải (DR) của ngành điện.
Việc chuyển dịch hoạt động sản xuất khỏi khung giờ cao điểm không chỉ góp phần giảm áp lực cho lưới điện mà còn giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng (TOU), qua đó tiết giảm chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh.
