Hơn hai tháng sau khi cuộc xung đột Mỹ-Iran nổ ra vào cuối tháng 2, các quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông như Thái Lan và Việt Nam đã buộc phải tìm kiếm các nhà cung cấp mới do các tuyến cung ứng qua eo biển Hormuz về cơ bản vẫn bị phong tỏa.
Đa dạng hóa các nhà cung cấp dầu
Theo dữ liệu vận tải biển của Kpler, một công ty nghiên cứu thương mại Châu Âu, lượng nhập khẩu dầu thô và dầu condensate của Thái Lan từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) trong tháng 4 đã giảm hơn 50% so với tháng 2, xuống còn 160.000 thùng/ngày.
Sự sụt giảm này được bù đắp một phần nhờ nguồn hàng từ Brunei, tăng từ mức 0 trong tháng 2 lên 71.000 thùng/ngày, mức cao nhất được ghi nhận kể từ năm 2018. Lượng nhập khẩu từ Libya trung bình đạt khoảng 113.000 thùng/ngày, tăng 28% so với hai tháng trước đó.
Thống kê chính thức của chính phủ Thái Lan cũng xác nhận nước này đang đa dạng hóa các nhà cung cấp dầu. Theo dữ liệu thương mại tháng 3 do Bộ Thương mại công bố vào ngày 24/4, lượng nhập khẩu dầu thô từ Saudi Arabia đã giảm 43%, trong khi từ UAE giảm 6% về khối lượng so với một năm trước. Ngược lại, lượng nhập khẩu dầu thô từ Libya tăng 54%. Thái Lan cũng nhập khẩu từ Argentina và Guyana, những quốc gia không xuất khẩu dầu cho nước này trong tháng 3/2025.
“Thái Lan cũng đang tìm kiếm dầu từ nhiều nguồn, bao gồm Brazil, Nigeria và Kazakhstan, và chúng tôi đã nhận được những phản hồi tốt," Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Thái Lan Sihasak Phuangketkeow nói trong tháng 3, hấn mạnh vào những nỗ lực đa dạng hóa.
Việt Nam nằm trong số những quốc gia nhập khẩu dầu bị ảnh hưởng nhiều nhất trong khu vực. 80% lượng dầu thô nhập khẩu của Việt Nam năm ngoái đến từ Kuwait - hiện hoạt động xuất khẩu gần như đã đình trệ hoàn toàn. Khối lượng nhập khẩu trong tháng 4 giảm xuống còn 159.000 thùng/ngày so với 375.000 thùng/ngày của hai tháng trước đó. Dữ liệu của Kpler cho thấy Việt Nam đã tìm nguồn dầu từ Angola, Argentina và Bờ Biển Ngà trong tháng 3, và từ Mỹ trong tháng 4.
Nhà máy lọc dầu tại tỉnh Thanh Hóa, miền Bắc Việt Nam, do Nghi Son Refinery and Petrochemical vận hành, hồi cuối tháng 3 công bố đơn vị này đã đảm bảo đủ nguồn cung dầu thô để tiếp tục hoạt động đến cuối tháng 5. Nikkei Asia trước đó đưa tin công ty dầu mỏ Nhật Bản Idemitsu Kosan, công ty mẹ của Nghi Son Refinery and Petrochemical, sẽ cung cấp cho Việt Nam khoảng 4 triệu thùng dầu thô từ các nhà cung cấp thay thế.
Singapore, trung tâm tiếp nhiên liệu hàng đầu thế giới và là một trung tâm sản xuất hóa dầu lớn, cũng đã nhanh chóng đa dạng hóa các nguồn cung. Lượng nhập khẩu dầu thô và dầu condensate trong tháng 4 giảm xuống còn khoảng 388.000 thùng/ngày, giảm mạnh khoảng 61% so với tháng 2. Dữ liệu từ Kpler cho biết hiện hơn 60% lượng nhập khẩu của Singapore đến từ Mỹ.
Trong khi đó, Brunei đang nổi lên như một trung tâm xuất khẩu khu vực. Trong tháng 4, quốc gia Đông Nam Á giàu dầu mỏ này xuất khẩu 105.000 thùng/ngày, mức cao nhất trong 5 năm qua.
Muyu Xu, chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler - cho hay Nga đang nổi lên là nguồn thay thế cho khu vực. “Dự kiến các nhà máy lọc dầu Châu Á sẽ tích cực tìm kiếm nguồn dầu thô của Nga và đây là phương án thay thế dễ tiếp cận nhất”, bà Xu đánh giá, đồng thời lưu ý rằng khối lượng giao dịch hạn chế khó có thể đảo ngược tình trạng khủng hoảng nguồn cung.
Điểm sáng xuất khẩu
Trong khi lo ngại về sự thiếu hụt vẫn còn, thống kê chính thức cho thấy các quốc gia Đông Nam Á đã chứng kiến sự tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ trong tháng 3 nói chung.
Tổng kim ngạch xuất khẩu của Thái Lan đạt mức kỷ lục 35,1 tỷ USD trong tháng 3, tăng 18,7% so với một năm trước đó, nhờ thế mạnh của lĩnh vực điện tử và đà tăng trưởng bền vững từ nhu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).
Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tăng 20% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 3, nhờ động lực từ ngành sản xuất. Sự tăng trưởng này được củng cố bởi hoạt động vận chuyển các mặt hàng điện tử, máy tính và máy móc. Xuất khẩu của Malaysia tăng 8,3% so với một năm trước đó, chủ yếu nhờ lĩnh vực sản xuất.
Kim ngạch xuất khẩu nội địa không bao gồm dầu mỏ của Singapore trong tháng 3 tăng 15,3% so với một năm trước đó, tăng nhanh hơn so với mức tăng trưởng 4% của tháng trước, do hoạt động vận chuyển đồ điện tử tiếp tục được mở rộng.
Yun Liu, nhà kinh tế cấp cao về ASEAN tại HSBC, cho biết: “Nhờ sự bùng nổ của AI, các nền kinh tế có thế mạnh về công nghệ như Singapore, Malaysia và Việt Nam đang có vị thế tốt hơn trong thương mại”. Tuy nhiên, bà lưu ý rằng lợi ích không được phân bổ đồng đều. Bà cho biết: “Singapore, Malaysia và Việt Nam nổi bật một cách tự nhiên nhờ thế mạnh vượt trội trong ngành điện tử”, tiếp theo là Thái Lan và Philippines. “Ngược lại, Indonesia hầu như không có thế mạnh nào”, bà nói.
(Theo Nikkei Asia)
