Kết thúc chuyến công du mang tính biểu tượng
Chuyến thăm Bắc Kinh của Donald Trump-chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Mỹ tới Trung Quốc trong gần một thập kỷ-đã khép lại với nhiều sự kiện hoành tráng nhưng lại thiếu đi sự rõ ràng về những thành quả thực tế đạt được. Dù ông Trump khẳng định vào thứ Sáu rằng ông và ông Tập Cận Bình đã “giải quyết được rất nhiều vấn đề khác nhau mà những người khác đã không thể giải quyết”, nhưng ông không cung cấp chi tiết cụ thể về những giải pháp đó.
Giới quan sát tỏ ra hoài nghi về tầm ảnh hưởng của hội nghị này. Bà Amanda Hsiao, Giám đốc phụ trách Trung Quốc tại Eurasia Group, một doanh nghiệp tư vấn và cố vấn, nhận định: “Tôi đoán rằng bất chấp mọi nghi thức và sự phô trương tại hội nghị, cuối cùng thì hội nghị thượng đỉnh này sẽ không quá quan trọng. Cốt lõi của mối quan hệ vẫn chưa thay đổi”. Các văn bản thông báo từ phía Trung Quốc sau cuộc hội đàm song phương cuối cùng giữa ông Tập và ông Trump vào thứ Sáu cũng không mang lại nhiều thông tin cụ thể, dẫn đến việc sự kiện này bị gọi là “hội nghị thượng đỉnh bế tắc”.
Vấn đề Iran và an ninh khu vực
Cuộc khủng hoảng ở Trung Đông là một trong những nội dung chính bao trùm các cuộc thảo luận. Trong thời gian diễn ra hội nghị, chính quyền ông Trump đã gửi đi những thông điệp trái chiều về sự hỗ trợ mong đợi từ phía Trung Quốc nhằm thúc đẩy Iran tham gia đàm phán. “Chúng tôi có thảo luận về Iran,” ông Trump chia sẻ vào thứ Sáu. “Chúng tôi cảm thấy rất giống nhau về việc chúng tôi muốn nó kết thúc như thế nào. Chúng tôi không muốn họ có vũ khí hạt nhân. Chúng tôi muốn các eo biển được mở”.
Trong khi đó, phía Trung Quốc không đưa ra cam kết cụ thể về hỗ trợ thêm. Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố vào thứ Sáu: “Xung đột này, vốn không bao giờ nên xảy ra, không có lý do gì để tiếp tục”. Bắc Kinh khẳng định đã “làm việc không mệt mỏi để chấm dứt chiến tranh và phấn đấu vì hòa bình”, đồng thời dẫn lại đề xuất bốn điểm về hòa bình ở Trung Đông của ông Tập. Đáng chú ý, ông Trump cho biết ông đang cân nhắc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với các công ty Trung Quốc mua dầu của Iran, với quyết định sẽ được đưa ra trong vài ngày tới.
Bài toán Đài Loan
Liên quan đến Đài Loan, ông Trump xác nhận với Fox News rằng ông vẫn đang cân nhắc việc liệu có nên tiến hành gói vũ khí lớn cho hòn đảo này hay không. Gói viện trợ, vốn đã được lên kế hoạch trong năm nay, có giá trị “14 tỷ USD (10,5 tỷ bảng Anh)”. Việc từ bỏ gói vũ khí này sẽ đáp ứng một trong những yêu cầu chính của Bắc Kinh đối với hòn đảo tự trị mà họ tuyên bố chủ quyền. Ông Tập Cận Bình đã cảnh báo ông Trump rằng Đài Loan là “vấn đề quan trọng nhất” trong mối quan hệ Mỹ-Trung.
Bà Amanda Hsiao nhấn mạnh: “Một quyết định trì hoãn vô thời hạn gói 14 tỷ USD sẽ mâu thuẫn với các ưu tiên đã nêu của chính quyền Trump trong việc tăng cường răn đe quân sự dọc theo chuỗi đảo đầu tiên và ngăn chặn chiến tranh vì Đài Loan”. Tuy nhiên, ông Trump khẳng định ông không đưa ra bất kỳ cam kết nào với ông Tập về vấn đề này.
Triển vọng thương mại và đất hiếm
Về kinh tế, ông Trump tuyên bố đã đạt được “những thỏa thuận thương mại tuyệt vời” với ông Tập, dù chi tiết vẫn còn bỏ ngỏ. Đại diện Thương mại Mỹ, Jamieson Greer, dự kiến Trung Quốc sẽ mua “hàng chục tỷ USD” hàng nông sản Mỹ “trong ba năm tới”, dù phía Trung Quốc chưa xác nhận chính thức. Đối với ngành hàng không, đã có thông báo Trung Quốc sẽ mua 200 máy bay của Boeing, con số mà ông Trump sau đó cho biết có thể tăng lên tới 750 chiếc. Tuy nhiên, chưa có tin tức nào về một thỏa thuận toàn diện để khôi phục thương mại bình thường giữa hai siêu cường, trong khi lệnh ngừng cuộc chiến thuế quan hiện tại dự kiến sẽ hết hạn vào tháng 11.
Đối với vấn đề đất hiếm, dù Trung Quốc từng đồng ý khôi phục dòng chảy hàng hóa vào tháng 10 năm ngoái, ông Greer cho biết phía Trung Quốc vẫn chậm trễ trong việc phê duyệt giấy phép xuất khẩu. Ông Trump dường như đã rời Bắc Kinh mà không có thỏa thuận mới nào về nguồn cung cấp các khoáng sản quan trọng này.
Vấn đề nhân quyền
Trong cuộc gặp, ông Trump cho biết ông Tập đang cân nhắc nghiêm túc việc trả tự do cho các mục sư bị giam giữ tại Trung Quốc. Tuy nhiên, trường hợp của ông trùm truyền thông Hong Kong Jimmy Lai được cho là một “trường hợp khó khăn”. Bà Claire, con gái của ông Jimmy Lai, phát biểu: “Tôi tin tưởng ông ấy và chính quyền của ông ấy sẽ là những người giải thoát cho cha tôi”.
(Theo The Guardian)
