Khi Tổng thống Trump chuẩn bị cho cuộc thượng đỉnh với Chủ tịch Tập Cận Bình, Đài Loan thường được mô tả như một trong nhiều con bài có thể mang ra đàm phán trong một nghị trình Mỹ-Trung vốn đã chật kín, bên cạnh các hồ sơ về thuế quan, đất hiếm, Iran, fentanyl và kiểm soát xuất khẩu. Nhưng theo phân tích của Alexander Benard và David Feith, đăng tải trên The Wall Street Journal, cách tiếp cận đó là một sai lầm nghiêm trọng.
Đài Loan không đơn thuần là một hồ sơ trong quan hệ Mỹ-Trung. Hòn đảo này đã vượt xa vai trò truyền thống vốn được xem là tiền đồn cô đơn, phép thử sống còn đối với uy tín chiến lược của Hoa Kỳ. Nhờ những phát triển về công nghệ và thị trường diễn ra quá nhanh đến mức chúng hầu như còn vô hình trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, hòn đảo này giờ đây còn là sàn sản xuất cho vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).
Sự chuyển dịch về bản chất vai trò của Đài Loan diễn ra lặng lẽ nhưng có tính quyết định. Trong khi các cuộc đàm phán ngoại giao thường xoay quanh các vấn đề an ninh và địa chính trị quen thuộc, thì nền tảng kinh tế-công nghệ mà Đài Loan đang nắm giữ đã thay đổi hoàn toàn trọng lượng của hòn đảo này trên bàn cờ toàn cầu. Đây không còn là câu chuyện chỉ về cam kết liên minh mà đã trở thành câu chuyện về chuỗi cung ứng AI, về chip bán dẫn, về nền tảng vật chất không thể thay thế của cuộc cách mạng công nghệ đang định hình lại trật tự kinh tế thế giới.
Những biến đổi về công nghệ và thị trường gần đây vốn chưa xuất hiện trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump đã biến hòn đảo này thành trung tâm sản xuất AI không thể bỏ qua. Điều này đặt ra một thách thức lớn cho cách Washington định khung các cuộc đàm phán với Bắc Kinh.
Nếu Đài Loan được xem như một con bài mặc cả thuần túy về địa chính trị, các nhà hoạch định chính sách Mỹ có nguy cơ đánh giá thấp chi phí chiến lược thực sự của bất kỳ sự nhượng bộ nào-không chỉ đối với uy tín an ninh của Mỹ tại châu Á, mà còn đối với khả năng cạnh tranh công nghệ dài hạn của chính nước Mỹ trong lĩnh vực AI.
Góc nhìn này cũng gợi mở một loạt câu hỏi chưa có lời giải: Liệu các nhà đàm phán Mỹ có đang tính đủ giá trị công nghệ của Đài Loan khi ngồi vào bàn với Trung Quốc? Và nếu Đài Loan thực sự là "sàn sản xuất" AI của Mỹ như Alexander Benard và David Feith khẳng định trên The Wall Street Journal, thì sự phụ thuộc đó đặt ra những rủi ro và nghĩa vụ gì cho Washington trong dài hạn?
