Hàng loạt công ty công nghệ đã và đang chi hàng tỷ USD đầu tư vào các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng cần thiết nhằm phục vụ cho cuộc đua phát triển AI. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho biết mức định giá cao ngất ngưởng cùng các căng thẳng địa chính trị đang khiến một số nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu khoản chi tiêu khổng lồ cho AI này có thực sự mang lại hiệu quả hay không.
Phản ánh sự bất an này, chỉ số Nasdaq Composite vốn tập trung nhiều mã công nghệ đã giảm 2,2%. Sandisk và Micron - những cái tên chủ chốt trong nhóm nhỏ các cổ phiếu chip nhớ vốn có mức tăng trưởng theo đường parabol giúp nâng các chỉ số chứng khoán lên gần mức kỷ lục - đều giảm hơn 13%.
Nasdaq giảm trong bốn trên 5 phiên giao dịch gần nhất
Và một thách thức mới đang tiến đến vào hôm nay (24/6/2026), khi Micron báo cáo kết quả kinh doanh tới các nhà đầu tư vốn đang đứng ngồi không yên vì những biến động gần đây. Chỉ số Nasdaq đã giảm trong bốn trên 5 phiên giao dịch vừa qua và biến động ít nhất 1% trong 6 phiên giao dịch liên tiếp.
“Các nhà đầu tư chỉ đang hơi lo ngại sau những đợt tăng trưởng rất mạnh của cổ phiếu công nghệ, bất kỳ dấu hiệu thận trọng nào cũng khiến một số nhà đầu tư nhấn nút bán”, Dan Ives, nhà phân tích đứng đầu bộ phận nghiên cứu công nghệ tại Wedbush Securities, nhận định và nói thêm rằng đây là một “khoảnh khắc thi gan”.
Theo Wall Street Journal, một số nhà phân tích cho rằng các cổ phiếu tăng trưởng nóng có thể dễ bị đảo chiều mạnh, song các trụ cột hỗ trợ cốt lõi cho đợt tăng giá này vẫn được giữ vững. Nền kinh tế vẫn đang duy trì sức mạnh, và các nhà sản xuất chip nằm trong số những công ty công bố lợi nhuận bùng nổ trong kỳ báo cáo gần đây. Thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran đã giảm bớt áp lực lên giá dầu và có thể giúp hạ nhiệt lạm phát vào cuối năm nay.
Đồng thời, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tuần trước đã phát đi tín hiệu rằng lãi suất vẫn có thể tăng vào cuối năm để chống lại tình trạng lạm phát do xung đột Iran thúc đẩy. Chỉ số S&P 500 đã mất hơn 1% vào ngày 17/6/2026 sau khi Chủ tịch Fed Kevin Warsh liên tục nhấn mạnh rằng các quan chức Fed cam kết "rõ ràng và đồng lòng" trong việc đưa lạm phát trở lại mức mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương.
Nguyên nhân
Những lo ngại khác đến từ việc giảm giá sản phẩm của một số công ty AI, cùng nỗi lo ngại về các khoản vay và chi tiêu khổng lồ phục vụ xây dựng trung tâm dữ liệu.
Lisa Shalett, Giám đốc đầu tư của Morgan Stanley Wealth Management, cho biết bà kỳ vọng các mô hình AI sẽ ngày càng trở nên dễ thay thế và bị thương mại hóa, dẫn đến việc dòng tiền sử dụng sẽ đổ về nơi có chi phí rẻ nhất. Điều đó làm gia tăng lo ngại rằng việc chi tiêu vốn đã nặng nề vào cơ sở hạ tầng như chip máy tính có thể tốn kém hơn khi lãi suất cao hơn.
"Điều đó có nghĩa là các mô hình kinh doanh này sẽ tiến đến mang tính chu kỳ cao hơn, tức là sẽ nhạy cảm hơn rất nhiều với lãi suất," bà nói.
Shalett đánh giá rằng đợt sụt giảm gần đây phần lớn bắt nguồn từ việc cơ cấu vị thế, các khách hàng quỹ đầu cơ thuộc bộ phận môi giới cao cấp của công ty bà đã bắt đầu giảm thiểu rủi ro vào tuần trước. Và bất chấp những biến động gần đây, cổ phiếu của các nhà sản xuất chip lớn vẫn cao hơn nhiều so với đầu năm. Các đợt lao dốc lớn hôm 23/6/2026 của Sandisk và Micron chỉ làm giảm mức tăng trưởng năm 2026 của hãng xuống lần lượt là 727% và 269%.
"Trong một bức tranh toàn cảnh hơn, tôi có xu hướng trở thành người mua trong thị trường ngày hôm nay hơn là người bán," Shalett kết luận.
Tuy nhiên, đợt sụt giảm hôm 23/6/2026 mang tính chất toàn cầu. Tâm lý lo ngại tại Mỹ đã lan rộng từ Châu Á, nơi các công ty công nghệ Hàn Quốc là SK Hynix và Samsung Electronics - đều là những nhà sản xuất chip nhớ máy tính lớn - chứng kiến cổ phiếu lao dốc hơn 12%. Các nhà giao dịch Mỹ thức dậy với mức giảm gần 10% của chỉ số Kospi Hàn Quốc, chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 3%. Một số người đổ lỗi mức độ sụt giảm nghiêm trọng cho hoạt động đầu cơ tràn lan từ các cá nhân và nhà giao dịch sử dụng tiền vay để đòn bẩy các khoản đặt cược, điều này đồng thời khiến chỉ số toàn cầu có hiệu suất tốt nhất năm nay trở nên dễ bị tổn thương trước sự đảo chiều trong làn sóng giao dịch AI.
Những lo ngại đó đã lan sang phiên giao dịch tại Mỹ, nơi các chỉ số lớn mở cửa giảm mạnh ngày thứ hai liên tiếp, kéo dài đà trượt dốc từ hôm thứ Hai (22/6/2026) vốn đã tác động đến cổ phiếu của các công ty dịch vụ đám mây quy mô lớn bao gồm Alphabet và Microsoft. Các chỉ số tham chiếu rộng và các công ty dịch vụ đám mây lớn đã lấy lại được một số điểm vào chiều thứ Ba (23/6/2026), nhưng mức thiệt hại nặng nề ở các cổ phiếu chip vẫn duy trì. Chỉ số S&P 500 giảm 1,4%.
Nhưng đà giảm chỉ tập trung vào nhóm công nghệ, làm nổi bật mức độ phụ thuộc của các chỉ số lớn vào đà tăng vọt của cổ phiếu một nhóm nhỏ các công ty. 6 trong số 11 nhóm ngành của S&P 500 ghi nhận mức tăng, bao gồm nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu tăng 1,8%, và ngành y tế tăng 1,4%. Chỉ số công nghiệp Dow Jones có hiệu suất vượt trội hơn các chỉ số khác khi chỉ giảm chưa đầy 0,1%, tương đương khoảng 46 điểm.
Trong một chỉ dấu khác cho thấy các công ty bán dẫn đã trở nên quan trọng như thế nào, công ty môi giới Interactive Brokers cho biết trong gói khách hàng của công ty, 8 trong số 11 cổ phiếu được giao dịch nhiều nhất trong tuần qua có liên quan đến ngành này. Ba cổ phiếu còn lại là Tesla, SpaceX và Microsoft.
Và nhiều nhà phân tích đánh giá không có gì ngạc nhiên khi biến động tăng vọt sau khi chứng khoán Mỹ leo dốc đều đặn để ghi nhận một trong những giai đoạn hai tháng tốt nhất lịch sử trong suốt tháng 4 và tháng 5. Điều này đặc biệt đúng đối với những ai đang lo lắng rằng một số cổ phiếu công nghệ nhạy cảm với lãi suất cao hơn so với quá khứ, đặc biệt là hiện tại khi các nhà giao dịch phái sinh gần như đang phản ánh kỳ vọng vào hai đợt tăng lãi suất trong năm nay.
Làn sóng AI vẫn tiếp tục đà tăng
Bất chấp những câu hỏi về khả năng sinh lời, làn sóng AI vẫn tiếp tục tăng trưởng. Theo một báo cáo từ Trung tâm Nghiên cứu Pew được công bố trong tháng này, khoảng một nửa số người trưởng thành tại Mỹ có sử dụng AI. Họ dùng các công cụ này để tìm kiếm thông tin, xử lý công việc, giải trí và thậm chí là để trò chuyện bầu bạn. Phần lớn người trưởng thành ở Mỹ cho biết họ sử dụng ChatGPT của OpenAI, tiếp theo là Gemini của Google, Copilot của Microsoft và Meta AI.
Giữa tất cả những làn sóng cường điệu và chi tiêu này, nỗi lo ngại về việc liệu AI có cướp mất việc làm của con người và liệu sự bùng nổ này có dẫn đến một bong bóng cuối cùng sẽ vỡ hay không cũng ngày càng gia tăng. Các công ty khởi nghiệp AI tại California như OpenAI (được định giá 852 tỷ USD) và Anthropic (được định giá gần 1.000 tỷ USD) đều đang chuẩn bị IPO.
“Tôi không coi đây là một bong bóng”, ông Ives nhận định. “Tôi xem đó là việc chúng ta sẽ phải trải qua những khoảnh khắc nghẹt thở khi cổ phiếu công nghệ tiếp tục tiến lên các mức cao hơn, nhưng những nhà đầu tư theo phe bán khống sẽ luôn không ngừng la ó hoảng loạn mỗi khi thị trường có những đợt sụt giảm ngắn hạn như thế này.”
(Theo Wall Street Journal, Los Angeles Times, New York Times)
