Chính quyền Trump sẽ hoàn trả 166 tỷ USD tiền thuế quan như thế nào?

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố các mức thuế quan toàn cầu vào mùa xuân năm 2025, ông tự tin tuyên bố thuế quan sẽ tạo ra những khoản lợi nhuận bất ngờ và "làm cho nước Mỹ giàu có trở lại". Tuy nhiên, sau thất bại tại Tòa án Tối cao, chính quyền đang phải hoàn trả số tiền đó.

Hôm 20/4, chính quyền Trump đã có những bước đầu tiên để hoàn trả hơn 166 tỷ USD tiền thuế quan đã thu (doanh nghiệp nhập khẩu tại Mỹ), vốn bị tuyên bố là trái pháp luật hồi tháng 2. Chỉ hơn một năm sau khi áp đặt nhiều loại thuế, chính phủ Mỹ đã bắt đầu tiếp nhận yêu cầu hoàn tiền, từ bỏ nguồn doanh thu hứa hẹn khổng lồ - cộng thêm lãi suất.

Quy trình hoàn trả chưa từng có tiền lệ

Đối với một số doanh nghiệp Mỹ, khoản hoàn tiền được mong mỏi này có thể rất lớn, trở thành cái phao cứu trợ tài chính quan trọng dù đến muộn. Thuế quan thực chất là thuế đánh vào hàng nhập khẩu, do đó chính sách thương mại của ông Trump đã gây ra gánh nặng lớn cho các công ty dựa vào hàng hóa nước ngoài. Nhiều công ty đã phải lựa chọn giữa gánh chịu các khoản thuế, cắt giảm các chi phí khác hoặc chuyển phần chi phí đó sang phía người tiêu dùng.

Tới nay, các công ty đã có thể bắt đầu nộp hồ sơ cho chính phủ để lấy lại các khoản thuế quan bất hợp pháp. 

Tuy nhiên, chỉ những đơn vị đã chính thức nộp thuế quan mới đủ điều kiện nhận lại tiền. Điều đó có nghĩa đa số những đối tượng bị ảnh hưởng từ chính sách của ông Trump - bao gồm hàng triệu người Mỹ đã phải mua hàng với giá cao hơn - không thể nộp đơn yêu cầu hỗ trợ trực tiếp.

Khả năng người tiêu dùng có thể nhận lại được lợi ích phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp có chia sẻ khoản tiền bồi hoàn hay không.

Nhiều chủ doanh nghiệp chưa rõ quy trình hoàn thuế sẽ suôn sẻ đến mức nào, đặc biệt khi ông Trump từng tuyên bố phản đối hoàn tiền. Chính quyền cho rằng có thể mất vài tháng trước khi các công ty nhận được bất kỳ khoản tiền nào. Thêm vào đó, Nhà Trắng từ chối cho biết liệu có tiếp tục động thái pháp lý để tìm cách ngăn chặn một phần hoặc tất cả các khoản hoàn tiền hay không.

Melkon Khosrovian, đồng sáng lập của Greenbar Distillery tại Los Angeles, đã sẵn sàng cho quy trình hoàn tiền bằng cách chuẩn bị tài liệu và đăng ký trên cổng thông tin hoàn tiền mới của chính phủ. Các khoản thuế của ông Trump đã gây ra "cơn ác mộng" đối với nhà máy chưng cất của ông, vốn cần các nguyên liệu trồng ở nước ngoài như vani, nhục đậu khấu, quả bách xù, cà phê, trà và hoa dâm bụt.

Vốn đã tham gia vào We Pay the Tariffs (Chúng tôi trả thuế quan) - một liên minh các doanh nghiệp nhỏ phản đối chính sách của tổng thống - ông Khosrovian thừa nhận không kỳ vọng sẽ sớm được hoàn tiền. Công ty của ông đã trả gần 100.000 USD tiền thuế quan. 

Cốt lõi của vấn đề nằm ở hàng loạt cái gọi là "thuế quan có đi có lại" do ông Trump áp đặt vào năm ngoái theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Chưa từng có tổng thống nào trước đây sử dụng đạo luật năm 1977 này để áp thuế quan, điều này đã khiến Tòa án Tối cao ra phán quyết phủ nhận thuế quan. Quyết định này đã chấm dứt quyền lực thương mại linh hoạt và mạnh mẽ nhất của vị tổng thống, vốn từng được ông sử dụng cho rất nhiều mục đích - từ chống ma túy đến bảo vệ các đồng minh chính trị ở nước ngoài.

Mặc dù chính phủ Mỹ từng thua kiện thương mại trong quá khứ - và buộc phải hoàn tiền - quy trình hoàn trả hiện nay của chính quyền đương nhiệm không giống bất kỳ trường hợp nào trong lịch sử gần đây. Theo thống kê của chính quyền, tính đến tháng 3 có hơn 330.000 đơn vị nhập khẩu đã nộp thuế IEEPA trên hơn 53 triệu danh mục hàng. Chính phủ ước tính đã thu hơn 166 tỷ USD từ các loại thuế nhập khẩu này. Số tiền này tiếp tục phát sinh khoảng 650 triệu USD tiền lãi mỗi tháng, tương đương 22 triệu USD/ngày.

Sau phán quyết bất lợi từ Tòa án Tối cao, chính quyền đã cố gắng trì hoãn quy trình cho đến khi Tòa án Thương mại Quốc tế can thiệp vào tháng 3 và ra lệnh cho chính phủ trả lại tiền cho các nhà nhập khẩu.

Không kỳ vọng nhiều

Lệnh của tòa án thương mại dường như đã tạo ra một cuộc chạy đua giữa các quan chức hải quan liên bang để xây dựng một quy trình kỹ thuật số nhằm xử lý hàng loạt yêu cầu. Các hồ sơ pháp lý cũng tiết lộ những thách thức kỹ thuật mà chính quyền Trump phải đối mặt khi cố gắng hoàn trả số tiền này.

Trong số nhiều trở ngại, chính quyền Trump cho biết phải thiết lập một hệ thống hoàn toàn mới có thể xử lý hoàn tiền hàng loạt và phân tách thuế quan bất hợp pháp với các loại thuế hợp pháp trên cùng mặt hàng. Ban đầu, chính phủ thậm chí không có cách nào để gửi tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của hầu hết nhà nhập khẩu.

Kết quả là hệ thống hoàn tiền ra mắt hôm 20/4, được gọi là CAPE, chỉ có thể xử lý danh mục nhập khẩu tại một thời điểm nhất định trong quy trình nộp thuế. Chính phủ cho biết trước đó rằng hệ thống này bao trùm khoảng 63% các mục nhập khẩu chịu thuế IEEPA, mặc dù họ có kế hoạch mở rộng hệ thống sớm. Trong hướng dẫn công khai trước đây, hải quan dự kiến mất 60-90 ngày để hoàn tiền sau khi tiếp nhận hồ sơ của nhà nhập khẩu.

Katie Hilferty, người giám sát thực tiễn thương mại tại công ty luật Morgan Lewis, mô tả quy trình hoàn tiền này mới lạ và phức tạp, đồng thời nói thêm rằng bà sẽ "bất ngờ" nếu tiền được hoàn nhanh chóng như chính phủ tuyên bố. Nhưng bà nói thêm, với quy mô của sự việc này, "tôi sẽ không ngạc nhiên nếu xảy ra các lỗi kỹ thuật hoặc sai sót xử lý khác."

Ngay cả khi có thể lấy lại tiền thuế quan, các công ty lớn nhất của Mỹ có khả năng sẽ phải chịu áp lực chia sẻ số tiền với khách hàng, những người đã chứng kiến giá cả tăng lên do thuế của ông Trump. 

Alex Durante, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Tax Foundation, cho biết ông không mong đợi các doanh nghiệp "sẽ nhanh chóng muốn chi trả lại cho người tiêu dùng". Thứ nhất, nhiều công ty đang chuẩn bị đối phó với việc Tổng thống hoàn thiện loạt thuế quan mới để thay thế những khoản bị Tòa án Tối cao đã hủy bỏ. Điều đó có lẽ sẽ cản trở các doanh nghiệp chi tiêu khoản hoàn tiền vào tuyển dụng hoặc sản xuất, làm triệt tiêu mọi tác động kinh tế tích cực.

(Theo The New York Times)