Vào ngày đầu tiên điều trần trong phiên tòa mang tính cột mốc giữa Elon Musk và Sam Altman của OpenAI, hai phiên bản khác nhau đã được đưa ra về câu chuyện OpenAI từ một lab AI phi lợi nhuận trở thành một trong những công ty công nghệ có ảnh hưởng nhất thế giới.
Bị sự tham lam dẫn lối?
Phía tỷ phú Musk gọi sự chuyển dịch của OpenAI là một trong những vụ trộm cắp lớn nhất lịch sử - một tổ chức phi lợi nhuận bị tước đoạt lời hứa từ thiện vì sự tham lam của CEO Altman, người sáng lập OpenAI cùng ông Musk và một nhóm các nhà nghiên cứu AI hơn 10 năm trước. Tuy nhiên, trong lời kể từ phía OpenAI về những ngày khởi đầu đó, chính ông Musk mới là kẻ tham lam. Và khi bị các đồng sáng lập khác của OpenAI cự tuyệt, người đàn ông giàu nhất thế giới đã bỏ đi trong giận dữ.
"Vụ kiện này rất đơn giản: Đánh cắp một tổ chức từ thiện là không ổn," ông Musk nói trên bục nhân chứng tại phòng xử án ở Oakland, California hôm 28/4. Ông nhấn mạnh nếu Altman và OpenAI được phép tiếp tục kế hoạch, "điều đó sẽ bật đèn xanh cho hành động ăn cắp ở mọi tổ chức từ thiện ở Mỹ."
Một bồi thẩm đoàn gồm 9 thành viên, được Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers thiết lập một ngày trước đó tại tòa án liên bang, đang lắng nghe điều trần từ các ông trùm công nghệ, cựu thành viên ban quản trị OpenAI và nhân viên trong một phiên tòa dự kiến kéo dài một tháng. Quyết định của bồi thẩm đoàn có thể làm thay đổi cán cân quyền lực giữa các công ty AI, khi Musk yêu cầu bồi thường thiệt hại 150 tỷ USD và yêu cầu OpenAI, hiện được định giá khoảng 730 tỷ USD, hủy bỏ các kế hoạch hoạt động vì lợi nhuận.
Phiên tòa - với sự đối đầu giữa người giàu nhất thế giới và người tiên phong trong sự bùng nổ AI - đã thu hút những người biểu tình và lực lượng an ninh tăng cường đến những con đường thường yên tĩnh của trung tâm Oakland.
Ông Musk và ông Altman được đưa qua một lối vào riêng tư đến phòng xử. An ninh trở thành một mối quan ngại lớn hơn sau vụ nhà của CEO Open AI ở San Francisco bị ném bom xăng gần đây và nghi phạm được xác định là một nam thanh niên 20 tuổi có sự phản đối cực đoan với AI.
Theo tường thuật của New York Times, trong phòng xử án có thể nhận thấy rõ mối thù giữa Musk và Altman mang đậm tính cá nhân.
Và trước khi các luật sư đưa ra lời phát biểu mở đầu hôm 28/4, thẩm phán đã khiển trách tỷ phú Musk về những bài đăng mạng xã hội dày đặc nhắm vào OpenAI và chế nhạo Altman với cụm từ "Scam Altman" (tạm dịch: Altman Lừa Đảo).
"Làm sao chúng tôi có thể giải quyết mọi việc mà mọi thứ tồi tệ không bị làm tồi tệ hơn bên ngoài tòa án?," nữ thẩm phán nêu vấn đề. Musk nói rằng ông chỉ phản hồi những đăng tải của OpenAI. Thẩm phán yêu cầu hai nhân vật chính của vụ kiện bắt đầu lại từ đầu và "giữ mọi thứ ở mức tối thiểu" trên mạng xã hội. Họ đồng ý.
Ghen ăn tức ở hay vì lợi ích nhân loại?
Trong lời phát biểu mở đầu, luật sư bào chữa chính của ông Musk, Steven Molo, cáo buộc Altman và các giám đốc OpenAI khác "đánh cắp một tổ chức từ thiện."
Ông Molo nói rằng sau khi Musk giúp sáng lập OpenAI theo diện tổ chức phi lợi nhuận, Altman và những người khác đã làm giàu bất chính bằng cách chuyển đổi tổ chức từ thiện thành một doanh nghiệp kiếm tiền. Ông so sánh OpenAI ngày nay với một cửa hàng lưu niệm tiếp quản bảo tàng. "Một cửa hàng lưu niệm không thể đánh cắp bảo tàng, ăn cắp tất cả tranh Picasso và thu lợi nhuận từ đó," ông nói với bồi thẩm đoàn.
William Savitt, luật sư bào chữa chính của OpenAI, nói trong lời phát biểu mở đầu rằng đó là sự "ghen ăn tức ở."
"Chúng ta ở đây vì Musk không đạt được ý nguyện tại OpenAI," ông nói. "Các thân chủ của tôi đã can đảm đi tiếp và thành công mà không có ông ấy. Musk không thích điều đó."
Các luật sư của OpenAI (cũng như một luật sư từ Microsoft, một nhà đầu tư và đối tác của OpenAI cũng được gọi tên trong vụ kiện) tranh luận rằng ông Musk dường như không quan tâm nhiều đến OpenAI sau khi ông rời đi vào năm 2018. Ông không nói gì khi Microsoft đầu tư 1 tỷ USD vào tổ chức này một năm sau đó. Nhưng khi ChatGPT của OpenAI trở thành một cú hit vào năm 2022, ông bắt đầu chú ý.
"Đó là lúc sự ghen ăn tức ở bắt đầu," luật sư Savitt nói.
Ông Musk, nhân chứng đầu tiên được các luật sư của mình gọi, đã kể lại những năm tháng dẫn tới sự hình thành của OpenAI, bao gồm một quãng thời gian tuổi trẻ ông từng làm công việc đốn gỗ - một chi tiết bất ngờ đối với nhiều người tại tòa - và niềm tin rằng ông có thể giúp định hình tương lai thông qua công nghệ.
Trong 30 phút đi xuyên qua sự nghiệp của mình, Musk cho biết mục tiêu của Neuralink, start-up của ông nhằm cấy chip máy tính vào đầu người, là "sự an toàn AI".
"Nếu có thể đạt được một sự cộng sinh người-AI, chúng ta có thể có được một AI tốt hơn cho nhân loại," ông nói.
Trong suốt phiên điều trần, Musk khẳng định các công ty của ông là những nỗ lực nhằm mang lại lợi ích cho nhân loại. Vị tỷ phú nói ông tạo ra OpenAI sau một cuộc trò chuyện với người đồng sáng lập Google Larry Page, người đã gọi ông Musk là một "người phân biệt giống loài," nghĩa là ưu tiên con người hơn các dạng sống kỹ thuật số của tương lai.
"Tôi muốn một công ty đối trọng với Google - trái ngược với Google," ông nói, đồng thời làm rõ thêm rằng công ty này sẽ không có "động cơ lợi nhuận, và sẽ tự do chia sẻ công nghệ với phần còn lại của thế giới. Musk thể hiện chân dung bản thân là động lực xây dựng Open AI phi lợi nhuận trước khi nó bị tước đoạt khỏi ông.
"Tôi nghĩ ra tên, tuyển dụng những người chủ chốt, và huy động vốn," Musk nói. Ông thừa nhận bản thân có tham gia thảo luận về đưa một phần tổ chức sang hoạt động vì lợi nhuận, nhưng chỉ muốn giữ phần hoạt động đó ở mức nhỏ. Ông không phản đối hoạt động vì lợi nhuận, "miễn là đừng để "măng mọc trước tre".
Trước khi thẩm phán kết thúc buổi điều trần trong ngày, tỷ phú Musk cho biết cuối cùng ông đã rời bỏ OpenAI vì các nhà sáng lập khác yêu cầu quá nhiều vốn chủ sở hữu trong công ty hoạt động vì lợi nhuận và quá trình tạo ra một công ty hoạt động vì lợi nhuận đã trở nên quá phiền toái. Phiên tòa vẫn còn tiếp diễn.
Người giàu nhất thế giới đối đầu người tiên phong của sự bùng nổ AI
Musk đệ trình vụ kiện vào năm 2024, chín năm sau khi ông và Altman cùng Greg Brockman - chủ tịch công ty cũng được gọi tên trong vụ kiện - sáng lập OpenAI cùng một số nhà nghiên cứu AI.
Nhóm sáng lập sớm nhận ra rằng một tổ chức phi lợi nhuận không thể huy động số tiền khổng lồ mà họ cần. Musk đề xuất sáp nhập OpenAI vào công ty xe điện Tesla, theo các email được ghi nhận là bằng chứng trong vụ án tại tòa. Nhưng cuối cùng ông đã rời đi trong một cuộc đấu đá quyền lực với Altman.
CEO Altman và OpenAI đã huy động được 1 tỷ USD từ Microsoft và đồng ý cấp phép công nghệ của OpenAI cho gã khổng lồ công nghệ này. Musk cuối cùng mở công ty AI riêng có tên xAI.
Năm ngoái, OpenAI đã tái cấu trúc công ty hoạt động vì lợi nhuận để chuẩn bị cho một trong những đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) lớn nhất trong lịch sử, nhưng tổ chức phi lợi nhuận ban đầu vẫn duy trì sự kiểm soát đối với công ty.
Elon Musk đã sáp nhập xAI năm nay vào công ty tên lửa SpaceX - dự kiến IPO ngay mùa hè này trong một đợt chào bán có thể định giá công ty ở mức hơn 1,5 nghìn tỷ USD. Trên thực tế, Musk đang ở tòa án đúng lúc SpaceX dự kiến trình bày kế hoạch lớn trước các nhà đầu tư hiện tại và tiềm năng tại các cơ sở của công ty ở Hawthorne, California.
Nếu bồi thẩm đoàn phán quyết có lợi cho Musk, Thẩm phán Gonzalez Rogers sẽ quyết định về các thiệt hại bằng tiền và các biện pháp khắc phục khác.
(Theo New York Times)
.jpg)
