Đơn hàng phân hóa, áp lực dịch chuyển hiện hữu
Theo ông Thân Đức Việt, Tổng giám đốc May 10 (M10), sau phán quyết ngày 20/2/2026 của Tòa án Tối cao Mỹ về việc chấm dứt thuế đối ứng toàn cầu, một phần đơn hàng sơ mi cơ bản đã không dịch chuyển về Việt Nam như kỳ vọng mà tiếp tục được giữ lại tại Ấn Độ. Trong khi đó, các nhóm sản phẩm khác như jacket, quần, suit vẫn duy trì đơn hàng đến tháng 5, riêng jacket kéo dài tới tháng 6.
Áp lực cạnh tranh được dự báo gia tăng trong trung hạn khi Indonesia có khả năng ký kết hiệp định C3 với châu Âu vào cuối năm 2026, có hiệu lực từ 2027, giúp thuế dệt may vào EU giảm từ 10% xuống 0%. Điều này có thể thúc đẩy khách hàng chuyển đơn hàng sơ mi sang Indonesia.
Theo ông Việt, từ giữa năm 2025, một số khách hàng Mỹ đã yêu cầu May 10 nghiên cứu mở rộng sản xuất ra ngoài Việt Nam như Ai Cập hay Indonesia, cho thấy xu hướng dịch chuyển sản xuất không còn mang tính ngắn hạn mà đang dần trở thành chiến lược dài hơi.
Ngành may biến động mạnh, ngành sợi tạm ổn định
Tại Dệt may Huế (UPCoM: HDM), Tổng giám đốc Nguyễn Hồng Liên cho biết quý I/2026 ghi nhận biến động mạnh ở mảng may, trong khi ngành sợi ổn định hơn. Đơn hàng may không thiếu nhưng đặc điểm thay đổi rõ rệt khi số lượng lớn, mẫu mã phức tạp hơn và thời gian giao hàng rút ngắn, buộc doanh nghiệp phải tổ chức sản xuất linh hoạt trên nhiều chuyền.
Biên lợi nhuận ngành may tiếp tục bị thu hẹp, khiến bài toán tối ưu vận hành trở thành trọng tâm trong quý 2. Trong khi đó, mảng sợi đã có đơn hàng đạt khoảng 75% kế hoạch tháng 4, cho thấy mức độ ổn định cao hơn trong ngắn hạn, bà Liên nói.
Đáng chú ý, sau khi xảy ra căng thẳng Mỹ - Iran, doanh nghiệp ghi nhận tín hiệu giao dịch tích cực hơn ở cả hai mảng. Khách hàng có xu hướng đặt hàng sớm hơn, đặc biệt với thị trường Trung Quốc ở mảng sợi. Tuy nhiên, tính ổn định của đơn hàng vẫn là dấu hỏi khi tình trạng thay đổi mẫu mã, số lượng và thời gian giao hàng diễn ra thường xuyên hơn, kể cả với các đơn hàng đã triển khai.
Trong bối cảnh này, doanh nghiệp chuyển trọng tâm từ ổn định sản xuất sang tăng hiệu quả đơn hàng, đồng thời đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường và khách hàng nhằm giảm thiểu rủi ro.
Chu kỳ đặt hàng thay đổi, cạnh tranh giá suy yếu
Tại Dệt may Hòa Thọ (HOSE: HTG), Phó Tổng giám đốc Hoàng Thùy Oanh cho biết chu kỳ đặt hàng đang có dấu hiệu chậm lại từ giữa cuối tháng 6, phản ánh tâm lý thận trọng của khách hàng trước biến động thuế quan và sức mua. Đồng thời, thời gian sản xuất trong nửa cuối năm tiếp tục bị rút ngắn để tối ưu tồn kho, buộc doanh nghiệp phải thích ứng với các đơn hàng nhỏ, nhanh và gấp.
Xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng diễn ra rõ nét khi các đơn hàng cơ bản dịch chuyển sang Bangladesh, Ấn Độ và một số quốc gia châu Phi có lợi thế về chi phí và thuế. Tại Hòa Thọ, phần còn lại chủ yếu là các đơn hàng quy mô nhỏ, yêu cầu kỹ thuật cao hoặc sử dụng nguyên liệu mới. Điều này đặt ra thách thức lớn với các nhà máy quy mô lớn vốn phụ thuộc vào sản phẩm cơ bản, đồng thời làm suy yếu lợi thế cạnh tranh về giá trong năm 2026.
Các doanh nghiệp cũng đồng loạt nhấn mạnh rủi ro từ chính sách thuế và yếu tố địa chính trị. Sau khi Mỹ áp dụng mức thuế toàn cầu 10%, dự kiến có thể tăng lên 15%, khách hàng đang rà soát lại toàn bộ chuỗi cung ứng, đặc biệt siết chặt truy xuất nguồn gốc để hạn chế chuyển tải bất hợp pháp.
Bà Oanh đánh giá khả năng tăng giá bán hoặc chia sẻ chi phí từ phía khách hàng được đánh giá là thấp, ngay cả khi trước đó mức thuế đối ứng lên tới 20%. Điều này khiến doanh nghiệp buộc phải tự cân đối thông qua kiểm soát xuất xứ, tìm kiếm nguồn cung nội địa và tiếp tục đàm phán lại các điều khoản thương mại.
Song song, căng thẳng địa chính trị, đặc biệt tại khu vực Biển Đỏ, có thể kéo dài thời gian vận chuyển tới châu Âu và bờ Đông Mỹ, kéo theo nguy cơ thiếu container và chi phí logistics tăng trở lại. Các doanh nghiệp đã bắt đầu điều chỉnh kế hoạch sản xuất và giao hàng để tránh gián đoạn chuỗi cung ứng.
Giá nguyên liệu tăng, tác động dần từ quý II
Ở mảng sợi, bà Lê Thị Quê Hương - Phó Tổng giám đốc Sợi Phú Bài (UPCoM: SPB) cho biết thị trường trước khi xảy ra xung đột vẫn thuận lợi, với giá sợi và đơn hàng tích cực trong tháng 3-4. Tuy nhiên, biến động địa chính trị đã đẩy giá dầu, xơ và bông tăng lên, dự kiến bắt đầu ảnh hưởng rõ từ tháng 5-6 và các tháng tiếp theo.
Hiện tại, doanh nghiệp đã có đơn hàng đến tháng 4, nhưng diễn biến thị trường những tháng sau vẫn cần tiếp tục theo dõi và cập nhật, bà Hương nói.
.jpeg)
