Công nhân lắp đặt tấm pin mặt trời trên mái nhà ở Kawit, Philippines, ngày 26/6/2026. Ảnh: Reuters
Người dân Philippines đang đổ xô lắp đặt điện mặt trời áp mái để đối phó với gánh nặng giá điện tăng phi mã. Đây hiện là quốc gia chi tiêu mạnh tay nhất thế giới cho các tấm pin năng lượng mặt trời kể từ khi cuộc xung đột ở Iran nổ ra.
Làn sóng chuyển dịch sang năng lượng mặt trời
Meralco, công ty phân phối điện lớn nhất Philippines, đã tăng giá điện thêm 10% kể từ khi xung đột Trung Đông bắt đầu vào cuối tháng Hai. Hiện tại, một hộ gia đình có mức thu nhập trung bình phải chi khoảng 12% thu nhập hằng tháng cho tiền điện, với giả định mức tiêu thụ là 200 kilowatt giờ (kWh) - tương đương mức trung bình hằng tháng của một gia đình 3 người.
Philippines là một trong số ít quốc gia ở Đông Nam Á hầu như không có trợ giá điện, và giá điện sinh hoạt tại đây thuộc hàng cao nhất khu vực. Trong khu vực, chỉ có giá điện ở Singapore ở mức suýt soát, nhưng sức mua trung bình của người dân đảo quốc sư tử lại cao hơn gần 13 lần.
Adrian Sabatera, một kỹ sư phần mềm 39 tuổi, đã nghĩ đến việc lắp điện mặt trời từ nhiều năm trước nhưng nhận thấy chi phí quá đắt đỏ. Mọi chuyện đã thay đổi khi chi phí lắp đặt giảm xuống còn giá điện liên tục leo thang.
"Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu một phần ba dân số thuộc tầng lớp trung lưu cuối cùng cũng sẽ tìm đến giải pháp này", Sabatera chia sẻ sau khi quyết định chi 570.000 peso (khoảng 9.300 USD) để lắp đặt hệ thống cho ngôi nhà ở Manila mà anh đang ở cùng ba người khác.
Làn sóng lắp đặt điện mặt trời áp mái dẫn tới nhập khẩu các tấm pin trị giá 407 triệu USD trong vòng 3 tháng tính đến hết tháng 5/2026, tăng 145% so với một năm trước đó, theo dữ liệu thương mại từ Trung Quốc - nơi cung cấp phần lớn nguồn cung toàn cầu.
Ngay cả khi lượng xuất khẩu pin mặt trời của Trung Quốc giảm 13% trong tháng 5/2026 sau khi chính sách hoàn thuế bị bãi bỏ, lượng hàng xuất khẩu sang Philippines vẫn tăng gần một phần ba.
Trên danh nghĩa, Hà Lan vẫn là thị trường pin mặt trời lớn hơn, nhưng các chuyên gia cho biết đó là do nước này giữ vai trò trung tâm trung chuyển hàng hóa.
Nhu cầu tăng vọt
Philergy German Solar, một đơn vị lắp đặt có trụ sở tại Manila, nhận được số lượng yêu cầu tư vấn từ khách hàng trong 5 tháng đầu năm nay cao gấp hơn 2,5 lần so với năm ngoái. Theo Giám đốc điều hành (CEO) Jochen Staudter, có thời điểm công ty phải xử lý tới 3.000 yêu cầu mỗi ngày.
Khách hàng đưa ra quyết định mua "nhanh hơn trước rất nhiều", ông Staudter cho hay. "Nhu cầu sẽ tiếp tục được thúc đẩy bởi mức giá điện cao ngất ngưỡng."
Alnie Demoral, nhà phân tích tại tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, nhận định trong vòng hai năm tới, công suất điện mặt trời phân tán có thể tăng gần gấp ba lần lên 3.500 megawatt (MW), tương đương với quy mô của hệ thống điện mặt trời tập trung hiện tại của Philippines. Nguyên nhân là do thời gian hoàn vốn vay đã rút ngắn từ 4 năm xuống còn 3,1 năm.
Dẫu vậy, dữ liệu từ chính phủ cho thấy điện mặt trời hiện vẫn chiếm chưa đầy 4% tổng lượng tiêu thụ điện quốc gia.
Thách thức về nguồn cung
Đồng nội tệ suy yếu đã khiến vấn đề giá năng lượng tăng thêm nghiêm trọng do Philippines phải phụ thuộc vào than và khí đốt nhập khẩu để sản xuất điện. Điều này đã đẩy lạm phát lên mức cao kỷ lục trong nhiều năm và làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Jason Porciuncula, một doanh nhân tại Manila, đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời công suất 12 kW kèm pin lưu trữ vào tháng 1/2026. Khi giá điện chạm mức kỷ lục vào tháng 5, hóa đơn hằng tháng của anh đã giảm xuống chỉ còn 1/5 so với mức 21.000 peso của mùa hè năm ngoái.
Tuy nhiên, lối thoát này cũng đối mặt nhiều rào cản. Bà Brenda Valerio, Giám đốc New Energy Nexus tại Philippines, cho biết việc lắp đặt đang chậm hơn so với nhu cầu do tình trạng tích trữ linh kiện, chi phí thiết bị biến động và quy trình kiểm định chất lượng chưa đầy đủ.
Chính phủ Philippines hiện cung cấp các khoản vay mua điện mặt trời lên tới 500.000 peso với lãi suất 5% (thấp hơn mức lãi suất thị trường). Dù vậy, gói hỗ trợ này lại loại trừ những người lao động thuộc khu vực tư nhân.
Một rào cản khác là chi phí trả trước quá lớn, thường cao hơn mức thu nhập bình quân hằng năm của một hộ gia đình (khoảng 353.200 peso).
"Cơ hội là có thật, nhưng chi phí đầu tư ban đầu thường quá cao đối với một hộ gia đình hoặc một doanh nghiệp, bất kể thời gian hoàn vốn có nhanh đến thế nào đi chăng nữa", chuyên gia Demoral của Ember nhận định.
(Theo Reuters)
