Làn sóng bán tháo bao phủ khu vực
Hàn Quốc và Nhật Bản là hai thị trường chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Chỉ số KOSPI (Hàn Quốc) bốc hơi khoảng 8%, trong đó hai "ông lớn" chip bán dẫn là Samsung Electronics và SK Hynix đồng loạt giảm 9%. Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei có thời điểm lao dốc hơn 4.200 điểm (tương đương 7,6%), chạm mức thấp nhất trong hai tháng qua. Chỉ số Topix cũng ghi nhận mức giảm gần 6%.
Cơn bán tháo diễn ra ngay sau khi giá dầu thô WTI của Mỹ vượt ngưỡng 110 USD/thùng – mức cao nhất kể từ tháng 7/2022. Giá dầu Brent chuẩn quốc tế cũng không nằm ngoài xu thế khi hợp đồng tương lai tăng hơn 20%, vượt mốc 110 USD/thùng.
Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng
Giá năng lượng liên tục leo thang do cuộc xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Việc các nhà máy khử mặn quan trọng tại Iran và Bahrain được cho là bị tấn công đã đánh dấu một bước leo thang nghiêm trọng. Theo các nhà phân tích, điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh mà còn đe dọa khả năng duy trì sản xuất dầu khí của khu vực – vốn được coi là "mạch máu" của nền kinh tế toàn cầu.
Các quốc gia phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu như Hàn Quốc và Nhật Bản đang đứng trước rủi ro lớn. Hoạt động vận tải dầu qua Vịnh Ba Tư hiện bị đình trệ do lo ngại các vụ tấn công từ phía Iran – quốc gia đang kiểm soát toàn bộ bờ biển phía bắc của eo biển Hormuz huyết mạch.
Trong báo cáo công bố hôm thứ Năm, ông Andon Pavlov, Giám đốc nghiên cứu dầu khí tại Kpler, nhận định việc đóng cửa eo biển Hormuz "là một trong những đợt gián đoạn cung ứng dầu thô nghiêm trọng nhất lịch sử hiện đại", khiến khoảng 16 triệu thùng dầu mỗi ngày bị tắc nghẽn. Ông lưu ý thêm: "Châu Á có thể đối mặt với tình trạng sụt giảm sản lượng lọc dầu tổng cộng gần 3 triệu thùng mỗi ngày. Các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nhất bao gồm Hàn Quốc, Thái Lan và Ấn Độ." Riêng Nhật Bản hiện nhập khẩu tới 95% lượng dầu từ Trung Đông, chủ yếu từ UAE và Ả Rập Xê Út.
Hệ lụy dây chuyền đến sản xuất công nghiệp
Tại sàn chứng khoán Tokyo, sắc đỏ bao trùm mọi nhóm ngành, từ sản xuất điện tử, bán lẻ đến công nghệ và năng lượng. Cổ phiếu của tập đoàn dầu khí Idemitsu Kosan giảm khoảng 3%. Đáng chú ý, Idemitsu đã cảnh báo các đối tác về khả năng ngừng sản xuất ethylene trong nước nếu lệnh phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục cắt đứt nguồn nguyên liệu thô. Việc thiếu hụt ethylene – thành phần cốt yếu để sản xuất nhựa – có thể làm tê liệt dây chuyền sản xuất ô tô và thiết bị điện tử của Nhật Bản.
Các chiến lược gia tại Goldman Sachs cảnh báo về "nguy cơ điều chỉnh mạnh" của thị trường Nhật Bản sau một giai đoạn ổn định kéo dài kể từ biến động liên quan đến "Ngày Giải phóng" tháng 4 năm ngoái (thời điểm Mỹ áp thuế thương mại). "Kể từ tháng 4/2025, thị trường Nhật Bản chưa có đợt điều chỉnh lớn nào, một điều cực kỳ hiếm thấy trong lịch sử," ngân hàng này nhận định. "Tuy nhiên, cục diện đã đảo chiều từ tuần trước và biến động sẽ còn ở mức cao cho đến khi tình hình địa chính trị rõ ràng hơn."
Tâm lý bất ổn lan rộng
Bối cảnh chính trị tại Iran càng khiến giới đầu tư bất an. Sau khi Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc tấn công, con trai ông là Mojtaba Khamenei – người có mối quan hệ mật thiết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) – đã được chọn làm người kế vị.
Sự lo ngại này lan sang các thị trường khác: chỉ số TAIEX (Đài Loan) và PSEi (Philippines) giảm 5%; chỉ số SET (Thái Lan) và chỉ số chuẩn của Úc giảm hơn 4%; trong khi STI (Singapore) và Hang Seng (Hồng Kông) cùng mất khoảng 3%.
Trên thị trường ngoại hối, các đồng tiền châu Á suy yếu khi nhà đầu tư tìm nơi trú ẩn an toàn ở đồng USD. Đồng Yên Nhật giảm 0,7%, giao dịch ở mức 158 JPY/USD. Lloyd Chan, nhà phân tích tại MUFG Global Markets Research, nhận định: "Thị trường toàn cầu đang chuyển sang chế độ né tránh rủi ro (risk-off). Các nền kinh tế nhập khẩu dầu ròng tại châu Á, đặc biệt là Thái Lan, Hàn Quốc và Philippines, đang cực kỳ dễ tổn thương trước các cú sốc giá và nguy cơ gián đoạn nguồn cung."
(Theo Nikkei Asia)
