VinFast Auto đang gây xôn xao thị trường tài chính khi công bố một kế hoạch tái cấu trúc lớn, bao gồm việc phân tách các mảng kinh doanh để hướng đến mô hình "asset-light" (mô hình ít thâm dụng tài sản).
Cụ thể, hãng muốn tách bạch hoạt động sản xuất xe tại Việt Nam qua công ty Thương mại và Sản xuất VinFast (VFTP), sau đó sẽ chuyển nhượng VFTP cho nhóm nhà đầu tư do Công ty Cổ phần Nghiên cứu Đầu tư và Phát triển Tương Lai dẫn dắt, trong một thương vụ có giá trị khoảng 13.310 tỷ đồng (530 triệu USD).
Asset-light là gì?
Theo kế hoạch tái cấu trúc, VFTP vẫn tiếp tục sản xuất xe cho VinFast theo tiêu chuẩn hiện hành. VinFast chịu trách nhiệm kiểm soát chất lượng sản phẩm, hệ thống bán hàng, bảo hành và hậu mãi. Tuy nhiên, các nhà máy sản xuất (tại Hải Phòng và Hà Tĩnh) bây giờ đóng vai trò như đơn vị gia công, giống như cách Foxconn đang sản xuất cho Apple.
Theo nghiên cứu của Ernst & Young (EY), các công ty áp dụng mô hình asset-light có thể tạo ra tổng lợi nhuận cho cổ đông cao hơn các công ty dùng nhiều tài sản, từ đó có mức định giá cao. Từng được xem là một công cụ phòng thủ, đến nay, asset-light đã trở thành công cụ thiết yếu để thúc đẩy tăng trưởng và tăng sức mạnh cho các hệ sinh thái.
Mô hình này cho phép chuyển giao các tài sản vật lý cho chủ sở hữu khác, từ đó cho phép công ty có thể chuyển đổi dần cấu trúc từ chi phí cố định sang chi phí biến đổi, tăng tính linh hoạt và tập trung vào năng lực cốt lõi.
Những điển hình về asset-light
Ngành ô tô từ trước đến nay vẫn được xem là lĩnh vực “thâm dụng tài sản” điển hình, bởi các hãng xe nổi tiếng thường bỏ ra hàng tỷ USD để xây nhà máy, dây chuyền sản xuất, hệ thống logistics và cung ứng. Tuy vậy, cuộc chạy đua hiện nay còn tập trung thêm vào các lĩnh vực R&D, công nghệ, phần mềm, bán hàng, phân phối; từ đó một số doanh nghiệp cũng bắt đầu lựa chọn hướng phát triển asset-light.
Fisker (Mỹ) là công ty điển hình trong việc áp dụng asset-light trong ngành ô tô. Theo Reuters, nhà sáng lập Henrik Fisker từng nói rằng muốn trở thành “Apple trong ngành công nghiệp ô tô" bằng cách thuê sản xuất bên ngoài.
Còn theo Caixinglobal, các hãng xe Trung Quốc cũng đang chuyển sang mô hình này khi mở rộng ra nước ngoài, thay vì phải tự bỏ tiền đầu tư hàng tỷ USD xây nhà máy, với Geely Auto là một điển hình. Vào tháng 10/2025, Geely đã ký thỏa thuận mua 26,4% cổ phần công ty con của Renault tại Brazil, động thái này giúp công ty có thể tận dụng ngay nhà máy và bán hàng tại thị trường lớn nhất Nam Mỹ.
Geely cũng từng mua 34% cổ phần liên doanh Renault Korea nhằm tận dụng nhà máy Busan tại Hàn Quốc để sản xuất xe hybrid và xe sử dụng nền tảng của Geely, thay vì tự xây dựng năng lực sản xuất từ đầu. Tại Việt Nam, thương hiệu này liên doanh với Tập đoàn Tasco để xây dựng nhà máy Hưng Yên, với tổng vốn đầu tư 168 triệu USD. Trong đó, Tasco góp 64% cổ phần, 36% còn lại của Geely Auto.
Chery Automobile vào tháng 4/2024 đã liên doanh với EV Motors của Tây Ban Nha để sản xuất xe tại một nhà máy cũ của Nissan Motors - nơi đã bị bỏ hoang từ năm 2021.
Tại Việt Nam, thương hiệu Omoda & Jaecoo (thuộc Tập đoàn Chery) cũng có kế hoạch liên doanh với Tập đoàn Geleximco để xây nhà máy tại Hưng Yên.
Mô hình tối giản tài sản cũng đang được các nhà sản xuất xe điện non trẻ của Trung Quốc ưa chuộng, bởi họ không có tiềm lực tài chính dồi dào như các đối thủ lớn. Cả Zhejiang Leapmotor Technology và XPeng đều đã chọn con đường hợp tác toàn cầu để mở rộng ra nước ngoài nhanh chóng và tiết kiệm. Tháng 9/2025, Xpeng đã bắt đầu sản xuất ô tô tại châu Âu thông qua mối quan hệ đối tác với nhà sản xuất ô tô Magna Steyr Fahrzeugtechnik.
Theo Boston Consulting Group (BCG), các mô hình ít tài sản sẽ giúp doanh nghiệp có sự linh hoạt hơn, nhưng đồng thời việc quản lý sẽ khó khăn hơn, đối mặt với các rủi ro về sản xuất và sở hữu trí tuệ. BCG lưu ý rằng cả mô hình integrated (tích hợp tài sản) và asset-light khi được lựa chọn vẫn đều có thể mang lại kết quả tốt. Chẳng hạn, Zara vẫn hưởng lợi nhiều từ việc tích hợp thiết kế và sản xuất tại cơ sở riêng, đến bán hàng thông qua mạng lưới toàn cầu.
