Những năm gần đây, thế giới chứng kiến sự dịch chuyển sâu sắc của bản đồ năng lượng toàn cầu. Những điểm nút chiến lược như eo biển Hormuz hay kênh đào Suez ngày càng cho thấy mức độ ảnh hưởng vượt ra ngoài phạm vi địa lý, khi mọi biến động tại đây đều có thể nhanh chóng lan tỏa tới giá dầu, chi phí logistics và chuỗi cung ứng quốc tế.
Ngành vận tải biển là một trong những lĩnh vực cảm nhận rõ nhất những thay đổi này. Khi các tuyến vận chuyển truyền thống đối mặt với rủi ro hoặc bị gián đoạn, dòng chảy thương mại buộc phải tìm những lộ trình mới. Khoảng cách vận tải kéo dài khiến nhu cầu vận chuyển tính theo "tấn - hải lý" gia tăng, trong khi năng lực khai thác thực tế của đội tàu toàn cầu bị thu hẹp tương đối bởi thời gian hành trình dài hơn.
Trong bối cảnh ấy, vị thế của PVTrans được nhìn nhận rõ hơn dưới một lăng kính rộng lớn hơn câu chuyện của riêng ngành vận tải biển.
Trong nước, doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng dầu khí và hệ thống bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trên những hải trình quốc tế, PVTrans hiện diện ngày càng sâu hơn trong mạng lưới vận chuyển năng lượng xuyên biên giới - lĩnh vực đang trở thành một phần không thể tách rời của thương mại toàn cầu.
Sự hiện diện đó không phải là kết quả của một chu kỳ thuận lợi ngắn hạn.
Để hiểu vì sao PVTrans có thể từng bước mở rộng dấu ấn trên các tuyến hàng hải quốc tế, cần nhìn vào phần ít được nhắc đến hơn những con tàu hay những con số tăng trưởng: nền tảng quản trị đang đóng vai trò như "sống tàu" nâng đỡ toàn bộ hành trình phát triển của doanh nghiệp.
Trong ngành hàng hải, không ai nhìn thấy "sống tàu" (Keel) khi con tàu lướt trên mặt nước. Nhưng chính cấu trúc đó lại quyết định khả năng chịu đựng sóng gió và duy trì sự ổn định của cả con tàu giữa đại dương.
Nhìn lại hành trình hơn hai thập kỷ phát triển của PVTrans, hình ảnh "sống tàu" phần nào phản ánh cách doanh nghiệp xây dựng nền tảng cho mình. Nếu đội tàu là phần nổi dễ nhận thấy nhất, thì năng lực quản trị mới là yếu tố lý giải vì sao doanh nghiệp có thể duy trì tăng trưởng trong một ngành vốn nổi tiếng bởi tính chu kỳ và biến động mạnh.
Tại thị trường trong nước, PVTrans hiện giữ vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực vận tải hàng lỏng. Tính đến tháng 5/2026, doanh nghiệp sở hữu đội tàu 67 chiếc với tổng trọng tải khoảng 2,1 triệu DWT, lớn nhất Việt Nam ở phân khúc này. PVTrans đồng thời đảm nhận 100% nhu cầu vận chuyển dầu thô và LPG nội địa, cùng khoảng 30% thị phần vận tải xăng dầu thành phẩm, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng phục vụ các tổ hợp lọc hóa dầu trọng điểm của quốc gia.
Điều đáng chú ý là sự mở rộng về quy mô luôn đi cùng với hiệu quả khai thác. Giai đoạn 2021-2025 ghi nhận chu kỳ tăng trưởng mạnh nhất trong lịch sử doanh nghiệp. Tổng doanh thu hợp nhất đạt 56.179 tỷ đồng, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 16% mỗi năm. Lợi nhuận trước thuế đạt 7.567 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân 12%/năm. Riêng năm 2025, doanh nghiệp thiết lập mức doanh thu kỷ lục 16.448 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1.654 tỷ đồng, vượt xa kế hoạch được giao.
Đằng sau những con số đó là chuỗi 7 năm liên tiếp duy trì lợi nhuận trên nghìn tỷ đồng - thành tích không nhiều doanh nghiệp vận tải biển trong khu vực có thể duy trì trong bối cảnh thị trường liên tục biến động.
Quan trọng hơn, PVTrans đạt được tăng trưởng mà không đánh đổi bằng rủi ro tài chính quá mức. Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) duy trì quanh 14-15% mỗi năm, trong khi hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu được kiểm soát ở mức khoảng 0,9 lần. Vốn chủ sở hữu đạt gần 11.500 tỷ đồng, chiếm hơn một nửa tổng tài sản.
Các chỉ số đó phản ánh một triết lý phát triển xuyên suốt: mở rộng quy mô nhưng vẫn duy trì kỷ luật tài chính.
Đằng sau triết lý đó là một cách tiếp cận khá nhất quán của ban lãnh đạo doanh nghiệp đối với tăng trưởng. Tại Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên năm 2026, Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) Phạm Việt Anh nhấn mạnh rằng "tăng trưởng là bắt buộc, không phải là lựa chọn", đồng thời yêu cầu toàn hệ thống tập trung vào giải pháp thực thi thay vì viện dẫn các yếu tố khách quan.
Tăng trưởng là bắt buộc, không phải lựa chọn. Toàn hệ thống phải xóa bỏ tư duy viện dẫn khó khăn, lý do khách quan và đề cao kỷ cương, kỷ luật.
Quan điểm này phản ánh cách PVTrans nhìn nhận bối cảnh ngành vận tải biển hiện nay. Đây là lĩnh vực có tính chu kỳ cao, chịu tác động trực tiếp từ biến động thương mại toàn cầu, giá nhiên liệu, nguồn cung đội tàu và các rủi ro địa chính trị. Theo đánh giá của VCBS Research, kết quả kinh doanh của PVTrans những năm gần đây được hỗ trợ bởi mặt bằng giá cước hàng lỏng duy trì ở mức tích cực cùng quá trình mở rộng đội tàu diễn ra từ các năm trước. Tuy nhiên, công ty chứng khoán cũng lưu ý rằng việc đầu tư tài sản trong giai đoạn giá tàu ở mức cao có thể tạo áp lực lớn hơn về chi phí khấu hao và tài chính trong tương lai nếu chu kỳ thị trường đảo chiều.
Trong những thông điệp gửi tới cổ đông và nhà đầu tư, Chủ tịch HĐQT Phạm Việt Anh nhiều lần nhấn mạnh rằng quản trị tại PVTrans không phải là tập hợp các quy định nhằm kiểm soát rủi ro đơn thuần, mà là công cụ để kiến tạo tăng trưởng. Doanh nghiệp lựa chọn cách tiếp cận "Tĩnh trong Động" - giữ sự nhất quán về chiến lược nhưng trao quyền chủ động cho các đơn vị thành viên trong vận hành.
Triết lý này cũng gắn với cách doanh nghiệp ứng phó trước những biến động khó dự báo của thị trường vận tải năng lượng. Chia sẻ với cổ đông về định hướng đến năm 2030, ông Phạm Việt Anh cho rằng trong một thế giới biến động nhanh, chiến lược không thể là một bản kế hoạch cố định mà phải liên tục được cập nhật để thích ứng với những thay đổi ngắn hạn của thị trường, trong khi vẫn giữ vững mục tiêu dài hạn.
Năng lực thích ứng được hỗ trợ bởi cơ cấu hoạt động tương đối đa dạng của PVTrans, trải rộng từ dầu thô, dầu sản phẩm, LPG đến hóa chất. Theo đánh giá của VNDIRECT Research, việc duy trì nhiều phân khúc vận tải giúp doanh nghiệp giảm mức độ phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ, qua đó hạn chế phần nào tác động của các biến động chu kỳ hoặc gián đoạn khai thác tại các khu vực nhạy cảm.
Chính mô hình này đã tạo điều kiện để PVTrans thực hiện thành công chương trình đầu tư quy mô lớn trong giai đoạn vừa qua với 33 tàu mới được bổ sung chỉ trong 5 năm. Đồng thời, hệ sinh thái doanh nghiệp cũng phát triển đồng đều hơn khi có tới 5/9 đơn vị thành viên ghi nhận lợi nhuận trên 100 tỷ đồng trong năm 2025.
Bước tiếp theo là đưa quản trị tiến gần hơn với các chuẩn mực quốc tế. Doanh nghiệp đang áp dụng Thẻ điểm Quản trị Công ty ASEAN (ACGS), từng bước triển khai lộ trình Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), đồng thời tích hợp các tiêu chuẩn ESG vào hoạt động điều hành. Năm 2025, Ủy ban ESG trực thuộc HĐQT được thành lập, đánh dấu việc quản trị bền vững trở thành một phần trong chiến lược phát triển dài hạn.
Ở góc độ thị trường vốn, những thay đổi đó đang tạo ra sức hút rõ rệt. Tính đến tháng 3/2026, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại PVTrans đạt 12,8%, trong đó phần lớn thuộc về các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp. Điều các nhà đầu tư tìm kiếm không chỉ là kết quả kinh doanh, mà còn là khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn thông qua một hệ thống quản trị minh bạch, hiệu quả và có khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh toàn cầu.
Câu chuyện của PVTrans không còn dừng lại ở phạm vi nội địa.
Trong ngành hàng hải quốc tế, quy mô luôn là một thước đo khắc nghiệt. Những tên tuổi như Maersk, Hapag-Lloyd, MISC Berhad hay Hafnia sở hữu đội tàu với tổng trọng tải lên tới hàng chục triệu DWT và hiện diện trên hầu hết các tuyến vận tải chiến lược của thế giới. So với các tập đoàn này, quy mô hơn 2 triệu DWT của PVTrans vẫn còn khoảng cách đáng kể.
Tuy nhiên, trong ngành vận tải biển, quy mô không phải yếu tố duy nhất quyết định vị thế. Giá trị của một doanh nghiệp còn nằm ở khả năng tham gia vào những chuỗi vận tải có tiêu chuẩn cao nhất và duy trì sự hiện diện ổn định trong thời gian dài.
Đây cũng là điểm đáng chú ý của PVTrans. Trong khi phần lớn doanh nghiệp vận tải biển Việt Nam vẫn tập trung vào thị trường nội địa hoặc các tuyến ngắn trong khu vực, phần lớn đội tàu của PVTrans đã hoạt động trên các tuyến quốc tế, thường xuyên khai thác tại Bắc Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và Australia.
Việc hiện diện và duy trì hoạt động tại những thị trường này mang ý nghĩa lớn hơn câu chuyện doanh thu hay sản lượng vận chuyển. Điều đó cho thấy doanh nghiệp đã vượt qua những "hàng rào gia nhập" vốn được xem là thước đo năng lực của ngành vận tải biển quốc tế. Trong một lĩnh vực mà uy tín được tích lũy bằng hàng nghìn chuyến hải trình an toàn và nhiều năm tuân thủ các chuẩn mực vận hành toàn cầu, đây là quá trình không thể rút ngắn bằng vốn đầu tư đơn thuần.
Ở một góc nhìn rộng hơn, quá trình quốc tế hóa đang đưa PVTrans tiến gần hơn tới nhóm doanh nghiệp vận tải năng lượng chuyên biệt của khu vực ASEAN. Dù chưa thể so sánh với các trung tâm hàng hải lâu đời như Singapore hay Malaysia về quy mô tuyệt đối, doanh nghiệp đang tạo ra lợi thế riêng nhờ tốc độ mở rộng đội tàu, khả năng khai thác đa dạng các phân khúc từ dầu thô, dầu sản phẩm, LPG đến hóa chất, cùng định hướng phát triển logistics năng lượng tích hợp.
Ở nhiều doanh nghiệp vận tải biển, tăng trưởng thường được đo bằng số lượng tàu hoặc tổng trọng tải. Nhưng với PVTrans, mục tiêu của giai đoạn phát triển tiếp theo dường như không còn nằm ở quy mô đơn thuần.
Kế hoạch đầu tư khoảng 1 tỷ USD đến năm 2030, cùng mục tiêu nâng đội tàu lên 100 chiếc, là một phần trong bức tranh lớn hơn: xây dựng hệ sinh thái logistics năng lượng tích hợp, thay vì chỉ mở rộng năng lực vận tải.
Sự chuyển dịch này xuất phát từ những thay đổi căn bản của ngành hàng hải toàn cầu. Khi các quy định môi trường ngày càng khắt khe và yêu cầu giảm phát thải trở thành tiêu chuẩn mới của thương mại quốc tế, lợi thế cạnh tranh không còn được quyết định bởi quy mô đội tàu, mà bởi khả năng cung cấp các giải pháp toàn diện cho chuỗi cung ứng năng lượng.
PVTrans gọi đó là chiến lược "chuyển đổi kép", kết hợp giữa chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Ở trụ cột thứ nhất, doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư các thế hệ tàu Eco, ứng dụng công nghệ tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải. LNG, Methanol cùng các loại nhiên liệu thay thế đang được nghiên cứu như một phần trong lộ trình hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
Ở trụ cột thứ hai, doanh nghiệp xây dựng nền tảng vận hành dựa trên dữ liệu, ứng dụng AI, Big Data và IoT nhằm tối ưu hóa hành trình, nâng cao hiệu quả khai thác đội tàu. Việc thành lập Ban Chỉ đạo Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho thấy đây không còn là một dự án công nghệ riêng lẻ mà đã trở thành định hướng phát triển dài hạn.
Năm 2026 được xem là điểm khởi đầu của giai đoạn tăng trưởng mới với kế hoạch giải ngân 3.858 tỷ đồng, trong đó phần lớn dành cho đầu tư đội tàu thuộc các phân khúc dầu thô, dầu sản phẩm và hóa chất. Một trong những mục tiêu quan trọng của chương trình đầu tư này là trẻ hóa đội tàu, nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của ngành hàng hải quốc tế, đồng thời tạo dư địa cạnh tranh ở những phân khúc vận tải có giá trị gia tăng cao hơn.
Tuy nhiên, tham vọng của PVTrans không dừng lại ở vận tải.
Trong hệ sinh thái năng lượng, doanh nghiệp đang từng bước mở rộng hiện diện từ thượng nguồn đến hạ nguồn. Bên cạnh vận tải dầu thô, LPG và sản phẩm dầu khí, PVTrans còn tham gia vận hành và bảo dưỡng các công trình dầu khí ngoài khơi, quản lý tàu kho nổi FSO PVN Đại Hùng Queen, thực hiện dịch vụ O&M cho dự án Sao Vàng - Đại Nguyệt cùng nhiều công trình năng lượng khác.
Sự hiện diện ở nhiều mắt xích giúp doanh nghiệp từng bước hình thành mô hình logistics năng lượng tích hợp, nơi vận tải, lưu trữ, vận hành kỹ thuật và các dịch vụ hỗ trợ được kết nối trong một chuỗi giá trị thống nhất.
Trong bối cảnh thế giới bước vào giai đoạn chuyển dịch năng lượng, PVTrans cũng đang chuẩn bị cho những thị trường mới như LNG, Amoniac và các sản phẩm năng lượng sạch. Đây không chỉ là cơ hội tăng trưởng mà còn là những mắt xích quan trọng của hệ sinh thái năng lượng trong tương lai.
Nhìn từ góc độ đó, vai trò của PVTrans ngày nay đã khác nhiều so với hình dung về một doanh nghiệp vận tải dầu khí cách đây hơn hai thập kỷ. Doanh nghiệp không chỉ tham gia vận chuyển năng lượng mà còn từng bước hiện diện ở nhiều khâu của chuỗi cung ứng, từ vận tải, lưu trữ đến vận hành và dịch vụ kỹ thuật.
Từ vị thế doanh nghiệp vận tải hàng lỏng lớn nhất Việt Nam, Tổng công ty từng bước mở rộng vai trò sang lĩnh vực logistics năng lượng tích hợp, hướng tới mục tiêu trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng năng lượng khu vực và quốc tế.
Như chia sẻ của Chủ tịch HĐQT Phạm Việt Anh: “Chỉ có niềm tin vào việc chinh phục những giới hạn tưởng chừng không thể mới có thể tạo nên một bệ phóng đủ vững để doanh nghiệp vươn xa.”
Thực hiện: Thế Phong
