Trong bối cảnh nguồn cung dầu mỏ khan hiếm ở Trung Đông, các nhà giao dịch đang trả mức giá "trên trời" 160 USD một thùng cho dầu của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, loại dầu có thể tránh được eo biển Hormuz và có giá cao hơn nhiều so với mức tiêu chuẩn trung bình trên thế giới.
Nguồn: Fujairah Oil Terminal
Ông Helge Andre Martinsen, nhà phân tích năng lượng tại DNB Carnegie, cho rằng “sự gián đoạn quá lớn, chúng ta sẽ rơi vào tình trạng hoảng loạn toàn diện nếu tình hình này không được giải quyết nhanh chóng”.
Khi không mua được dầu từ Trung Đông, các khách hàng, đặc biệt tại châu Á, buộc phải tìm nguồn thay thế, qua đó đẩy giá dầu trên toàn cầu đi lên. Sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Đông khiến các nền kinh tế châu Á dễ bị ảnh hưởng khi vận chuyển dầu bị gián đoạn.
Số liệu cho thấy phần lớn các nền kinh tế châu Á nhập khẩu dầu thô từ Trung Đông, trong đó Pakistan, Singapore và Nhật Bản phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn từ Saudi Arabia và UAE. Trung Quốc và Ấn Độ có nguồn nhập khẩu đa dạng hơn nhưng tỷ trọng từ khu vực này vẫn chiếm ưu thế. Vì vậy, bất kỳ gián đoạn nào tại eo biển Hormuz đều có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu nhập khẩu năng lượng của châu Á, đồng thời tạo thêm sức ép lên giá dầu trên thị trường quốc tế.
Các nước châu Á phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ Trung Đông, chủ yếu đi qua eo biển Hormuz. Nguồn: Reuters
Sự chênh lệch cũng thể hiện rõ giữa các khu vực. Dầu WTI của Mỹ hiện có giá thấp hơn dầu thô Brent, chủ yếu do nằm xa các thị trường tiêu thụ lớn như châu Á nên chi phí vận chuyển mới cao hơn. Bên cạnh đó, thị trường còn lo ngại khả năng Mỹ có thể hạn chế xuất khẩu dầu để bảo vệ nguồn cung trong nước, càng làm gia tăng áp lực đối với nguồn cung toàn cầu.
Hoạt động mua bán và vận chuyển dầu giữa các khu vực đang có sự thay đổi. Khi nguồn cung từ Trung Đông suy giảm, các nhà máy lọc dầu tại châu Á buộc phải tìm kiếm các loại dầu có đặc tính tương tự từ những khu vực khác. Nhu cầu này đang đẩy giá dầu từ các nguồn thay thế như Nga, Na Uy hay Mỹ tăng lên và đồng thời làm thay đổi hướng vận chuyển dầu trên toàn cầu.
Giá dầu đang dao động theo từng diễn biến xung đột nhưng vẫn phụ thuộc lớn vào các cuộc đàm phán Mỹ- Iran.
Trong đỉnh căng thẳng, dầu Brent đạt khoảng 112 USD/thùng, còn dầu WTI tăng lên 99 USD/thùng. Mức giá này phản ánh nỗi lo nguồn cung dầu qua Eo biển Hormuz có thể bị gián đoạn hoàn toàn, khiến thị trường toàn cầu rơi vào trạng thái thiếu hụt.
Ngay sau khi hai nước đồng ý tiến hành đàm phán, thị trường phản ứng mạnh: Brent giảm xuống 99 USD/thùng, tương đương giảm 13 USD/thùng, trong khi WTI giảm còn 86 USD/thùng, cũng giảm 13 USD/thùng. Hiện tại, sau các tiến triển trong đàm phán, giá dầu dừng lại ở mức Brent 100,32 USD/thùng và WTI 89,24 USD/thùng. Diễn biến này cho thấy thị trường tạm thời hạ nhiệt, nhưng yếu tố rủi ro vẫn tồn tại do nguồn cung từ Trung Đông chưa được ổn định hoàn toàn.
Việc Mỹ tạm hoãn tấn công và cho biết đàm phán có tiến triển đã khiến giá dầu hạ nhiệt trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nhiều nhà giao dịch cho rằng đây chỉ là tín hiệu ban đầu và chưa đủ cơ sở để khẳng định tình hình sẽ sớm ổn định như trước.
Thị trường dầu chỉ có thể ổn định trở lại khi việc vận chuyển qua eo biển Hormuz được phục hồi hoàn toàn. Nếu các cuộc đàm phán ngoại giao không sớm đạt kết quả, rủi ro thiếu hụt nguồn cung vẫn kéo dài và giá dầu có thể tiếp tục tăng, đồng thời lan sang các thị trường năng lượng khác.
(Theo Reuters)
