Phản ánh góc nhìn của 174 đại diện doanh nghiệp tại Việt Nam, Khảo sát cho thấy một xu hướng rõ rệt đang diễn ra: các doanh nghiệp đã dịch chuyển từ giai đoạn chỉ tập trung vào nhận thức sang việc thiết lập các cam kết và chiến lược cụ thể. Tuy nhiên, một "khoảng cách hành động" vẫn tồn tại, đặt ra yêu cầu cấp thiết về năng lực dữ liệu và cơ cấu quản trị chuyên nghiệp.
Sự chuyển dịch từ cam kết đến chiến lược
Kết quả khảo sát năm 2025 cho thấy 89% doanh nghiệp tham gia khảo sát phản hồi đã hoặc đang có kế hoạch cam kết ESG trong vòng 2-4 năm tới. Đây là bước tiến đáng kể so với mức 80% vào năm 2022. Hơn một nửa, cụ thể là 54% doanh nghiệp hiện cho biết đã triển khai các cam kết ESG. Tuy nhiên, mức độ trưởng thành không đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp. Trong khi 71% doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã triển khai cam kết ESG, con số này ở doanh nghiệp niêm yết là 57% và doanh nghiệp tư nhân/gia đình chỉ dừng lại ở mức 27%.
Ông Nguyễn Hoàng Nam, Lãnh đạo Dịch vụ Tư vấn ESG, Phó Tổng Giám đốc PwC Việt Nam, nhấn mạnh: "Quản trị đóng vai trò nền tảng vững chắc, nhưng để đạt được mức trưởng thành tiếp theo, ESG cần được tích hợp vào cốt lõi trong mọi hoạt động vận hành của doanh nghiệp".
Thách thức về năng lực dữ liệu và quản trị
Dữ liệu hiện nay được coi là chuẩn mực mới về mức độ trưởng thành ESG. Dù 82% doanh nghiệp đã thu thập dữ liệu ESG, thực tế là chỉ 10% sử dụng công cụ phân tích thông minh (BI) để khai thác thông tin chuyên sâu. Sự phân hóa này tạo ra ba cấp độ doanh nghiệp dựa trên năng lực xử lý dữ liệu: nhóm dẫn đầu với 10% doanh nghiệp ứng dụng công cụ Phân tích Dữ liệu Kinh doanh (Business Intelligence), nhóm đang phát triển chiếm 43% với các quy trình thu thập dữ liệu thủ công, và nhóm tụt hậu chiếm 47% khi nhiều doanh nghiệp chưa thu thập bất kỳ dữ liệu ESG nào.
Việc thiếu hụt năng lực dữ liệu dẫn đến việc nhiều chiến lược vẫn chỉ dừng lại trên giấy. Theo khảo sát, 61% các doanh nghiệp được khảo sát đang xây dựng hoặc triển khai một phần chiến lược ESG, nhưng chỉ có 44% thực sự đã triển khai các sáng kiến ESG hướng đến kiến tạo giá trị.
Quản trị hiện đang là trụ cột ESG phát triển mạnh nhất. Có 34% doanh nghiệp tham gia khảo sát đánh giá mức độ hiểu biết của lãnh đạo về yếu tố Quản trị ở mức “nâng cao”. Sự tham gia của lãnh đạo cũng được cải thiện với 75% doanh nghiệp có lãnh đạo phụ trách việc quản lý các vấn đề ESG, tăng từ mức 62% so với trước đây. Dẫu vậy, sự tham gia của hội đồng quản trị vẫn còn phân hóa khi 32% doanh nghiệp ghi nhận hội đồng quản trị không tham gia vào các vấn đề ESG tại doanh nghiệp bạn, một con số không thay đổi so với năm 2022.
Vượt qua rào cản
Chìa khóa chính là dữ liệu. Bằng cách hợp tác và tận dụng công nghệ phù hợp, chúng ta có thể vượt qua thách thức về dữ liệu, biến yêu cầu báo cáo thành lộ trình cải thiện biên lợi nhuận, tăng trưởng kết quả kinh doanh và đo lường việc thực hiện sứ mệnh của công ty.
Khi doanh nghiệp tiến gần đến giai đoạn trưởng thành, thách thức bắt đầu chuyển dịch từ nội bộ sang bên ngoài. Đối với các doanh nghiệp đã phát triển, rào cản lớn nhất đến từ việc thiếu các chính sách hỗ trợ từ chính phủ (45%) và sự bất ổn về chính trị - kinh tế bên ngoài (38%). Ngược lại, các doanh nghiệp đang phát triển lại đối mặt với rào cản chính là thiếu chiến lược ESG rõ ràng (70%) và thiếu kỹ năng/chuyên môn nội bộ (60%).
Để khắc phục những hạn chế này, các doanh nghiệp đang kêu gọi hỗ trợ chính sách tập trung vào tài trợ tài chính gắn với phát triển bền vững (59%), tiêu chuẩn xanh và cơ chế chứng nhận (56%), cũng như các luật định liên quan đến phát triển bền vững với các gói khuyến khích tăng trưởng xanh (55%).
"Các doanh nghiệp có tầm nhìn xa sẽ vượt ra khỏi gánh nặng tuân thủ để tìm kiếm cơ hội đổi mới, xây dựng niềm tin và tạo dựng giá trị lâu dài", ông Andrew Chan, Lãnh đạo phát triển bền vững khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Phó Tổng Giám Đốc PwC Malaysia đã chia sẻ. "Chìa khóa chính là dữ liệu. Bằng cách hợp tác và tận dụng công nghệ phù hợp, chúng ta có thể vượt qua thách thức về dữ liệu, biến yêu cầu báo cáo thành lộ trình cải thiện biên lợi nhuận, tăng trưởng kết quả kinh doanh và đo lường việc thực hiện sứ mệnh của công ty".
