Nghị định 245/2025/NĐ-CP ban hành từ tháng 8/2025 là một bước ngoặt pháp lý quan trọng để phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam, trong đó có các quy định mới tạo thuận lợi cho doanh nghiệp IPO và huy động vốn.
“Cú hích” đến từ việc rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết chỉ còn 30 ngày (so với trước đây 90 ngày). Nút thắt này giúp giảm thời gian chôn vốn cho nhà đầu tư và cũng tối ưu chi phí tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.
Nghị định còn bổ sung quy định để thống nhất bộ hồ sơ (mẫu Bản cáo bạch, Báo cáo tài chính, Báo cáo về vốn điều lệ), không cần làm tách rời hai quy trình kéo dài như trước giúp giảm chồng chéo thủ tục.
Theo Ủy bản Chứng khoán Nhà nước(UBCKNN), các quy định này dự kiến giúp quá trình đưa chứng khoán vào niêm yết ngắn hơn, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của nhà đầu tư, tăng tính hấp dẫn của các đợt IPO đến các nhà đầu tư.
Nghị định 245 và những thương vụ liên tiếp
Mở màn cho chính sách mới là thương vụ của Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) vào tháng 9/2025 với quy mô huy động hơn 10.800 tỷ đồng. Sau đó, công ty niêm yết mã TCX ngay trong tháng 10/2025.
Hai công ty chứng khoán lớn khác là VPBankS và VPS cùng IPO trong tháng 11/2025, đều thu về hơn 12.000 tỷ đồng và đã niêm yết trên HOSE từ tháng 12 năm ngoái.
Sau nhóm tài chính, Nông nghiệp Hòa Phát và Hạ tầng Gelex cùng chào bán IPO trong tháng 12/2025 với giá trị huy động hàng nghìn tỷ đồng, sau đó cũng được niêm yết ngay vào đầu năm 2026.
Thương vụ bùng nổ tiếp theo gọi tên Đầu tư Điện Máy Xanh (DMX) với giá trị chào bán dự kiến hơn 14.300 tỷ đồng, kỳ vọng trở thành thương vụ lớn nhất kể từ năm 2019 đến nay, bổ sung thêm một lựa chọn lớn cho nhà đầu tư ở lĩnh vực bán lẻ.
Cùng thời điểm, Chứng khoán LPBank (LPBS) cũng đang thực hiện đợt IPO trong tháng 6 này để có thể huy động hơn 4.200 tỷ đồng, là thương vụ đầu tiên của ngành chứng khoán trong năm nay.
Các thương vụ trên cho thấy làn sóng IPO này vẫn tạo ra sức hút lớn đối với công chúng đầu tư, nhiều doanh nghiệp vẫn có thể huy động được hàng chục nghìn tỷ đồng để bổ sung vốn cho hoạt động kinh doanh.
Giá trị huy động IPO đã quay lại mức hàng tỷ USD mỗi năm như giai đoạn 2017-2019, khác hẳn so với thời kỳ kém thanh khoản 2020-2024 với giá trị IPO chỉ khoảng vài chục triệu USD/năm.
Làn sóng này được dự báo sẽ còn tiếp tục kéo dài, thậm chí có thể xuất hiện các thương vụ hàng tỷ USD. Những cái tên đã có ý định IPO đáng kể như Highland Coffee, C.P Việt Nam, Bảo Tín Mạnh Hải, Đất Việt, Long Châu, MoMo, Viettel IDC, Thaco Auto…
Khi chưa rút ngắn quy trình thì nhà đầu tư phải chờ đợi rất lâu đến lúc niêm yết. Thị trường chứng khoán giảm thì không sao, nhưng thị trường tăng thì họ rất sốt ruột. Nhà đầu tư chứng khoán muốn dòng tiền của mình không bao giờ ngủ.
Làn sóng tỷ USD và bài toán “chôn vốn” lâu
Trong báo cáo thị trường ngày 24/5, ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc IB Chứng khoán An Bình (ABS) – cho biết con sóng IPO đã bùng nổ kể từ cuối năm 2025, và dự báo thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có thể đón nhận thêm các đợt khác trong giai đoạn 2026-2028, với giá trị vốn hóa ít nhất 50 tỷ USD.
“Đồng thời, làn sóng IPO nhóm doanh nghiệp Nhà nước được dự báo cũng sẽ sôi động và thu hút dòng vốn nhà đầu tư trong và ngoài nước như đã từng diễn ra trong giai đoạn 2016-2019”, ông Minh cho biết.
Việc bổ sung các nhóm cổ phiếu mới sẽ giúp gia tăng quy mô vốn hóa, sớm đạt mục tiêu vốn hóa/GDP trên mức 100% và giúp chứng khoán Việt Nam sớm thăng hạng lên nhóm thị trường mới nổi của MSCI.
Trao đổi với VTV Index, ông Hoàng Nam - Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích Vietcap – cũng nhắc lại làn sóng IPO đã bắt đầu từ cuối năm 2025 với nhiều công ty chứng khoán hàng đầu, còn danh mục năm nay đang tiếp tục được đa dạng hơn.
Ông Nam cho rằng sự đa dạng các ngành nghề này sẽ là điều tốt cho thị trường chung, bởi nhà đầu tư bây giờ sẽ có thêm nhiều lựa chọn cho hoạt động đầu tư IPO.
Đánh giá về sự thẩm thấu của Nghị định 245, chuyên gia Vietcap nhận thấy việc rút ngắn thời gian niêm yết sau IPO đã giúp cho thị trường vốn sôi động hơn.
“Khi chưa rút ngắn quy trình thì nhà đầu tư phải chờ đợi rất lâu đến lúc niêm yết. Thị trường chứng khoán giảm thì không sao, nhưng thị trường tăng thì họ rất sốt ruột. Nhà đầu tư chứng khoán muốn dòng tiền của mình không bao giờ ngủ”, ông Nam nói.
Vị chuyên gia bổ sung các nhà đầu tư muốn được nhìn thấy dòng tiền lên hay xuống, có tăng trưởng hay không, thậm chí là phải thấy diễn biến từng ngày, từng ngày. Do đó, Nghị định 245 rút ngắn thời gian chờ là rất tốt, việc này giúp cụ thể hóa tầm nhìn và nhà đầu tư sẽ tự tin “xuống tiền” để tham gia IPO.
Nghị định 245 tác động như thế nào?
Nghị định 245 mang nội dung bao trùm về việc phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung: khắc phục những bất cập trong thực tiễn; tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về chứng khoán; bảo đảm thị trường hoạt động công khai, minh bạch, hiệu quả; bảo vệ quyền và lợi ích của các chủ thể.
Đối với thị trường IPO, Nghị định sửa đổi theo hướng doanh nghiệp nộp hồ sơ song song tại Sở Giao dịch chứng khoán và UBCKNN để xét duyệt. Sau khi hoàn thành IPO, doanh nghiệp gửi các thông tin cập nhật liên quan vốn điều lệ mới để Sở Giao dịch chứng khoán cấp phép niêm yết.
Về thu hút dòng vốn ngoại, Nghị định tháo gỡ các rào cản pháp lý, hỗ trợ thủ tục công nhận tư cách nhà đầu tư nước ngoài. Điều này giúp doanh nghiệp IPO dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ngoại, đặc biệt là các quỹ đầu tư lớn, giúp định giá doanh nghiệp tốt hơn. Quy định về nhà đầu tư chuyên nghiệp cũng được điều chỉnh linh hoạt hơn.
Tính minh bạch được tăng cường khi cơ quan quản lý yêu cầu chặt chẽ hơn về Báo cáo tài chính và Báo cáo sử dụng vốn chặt chẽ hơn (kể cả không thực hiện dự án). Điều này giúp nâng cao chất lượng doanh nghiệp IPO, củng cố niềm tin của công chúng đầu tư.
Nghị định còn thúc đẩy doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) lên sàn, nhờ các quy định về đơn giản hóa thủ tục để doanh nghiệp FDI thuận lợi chuyển đổi loại hình sang công ty cổ phần và tiến hành IPO/niêm yết dễ dàng hơn.
Trong một phát biểu tháng 11/2025 của ông Trần Vinh Dự, đối tác cao cấp EY Việt Nam, thị trường vốn của Việt Nam đang bước vào giai đoạn đầy hứa hẹn cho các hoạt động IPO, được thúc đẩy bởi niềm tin thị trường, kỳ vọng về vốn ngoại và sự sẵn sàng của các tổ chức phát hành.
Thị trường chứng khoán diễn biến thuận lợi làm giảm chi phí phát hành và giúp cải thiện thanh khoản, đồng thời FTSE Russell dự kiến nâng Việt Nam thành thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026 giúp tăng kỳ vọng hút vốn đầu tư thụ động và chủ động.
Ông Dự đánh giá thị trường IPO Việt Nam 2026 vẫn tích cực với nguồn cung mạnh từ khối doanh nghiệp tư nhân, trong khi khối doanh nghiệp nhà nước triển khai chậm và khối FDI còn hạn chế về số lượng.
