Khi Trung Quốc tận dụng sự thống lĩnh về đất hiếm để trả đũa thuế quan của Mỹ vào năm ngoái, sự gián đoạn hoạt động của các nhà máy ở Mỹ và châu Âu đã phơi bày sự dễ bị tổn thương trong chuỗi cung ứng của các công ty phương Tây.
Bất chấp thỏa thuận thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới bao gồm việc nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đối với đất hiếm, các công ty vẫn đang tìm kiếm nguồn cung thay thế, và nhiều chính phủ coi việc đa dạng hóa nguồn cung là vấn đề an ninh quốc gia và kinh tế.
Đây là cơ hội cho Brazil. Nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latin này sở hữu khoảng một phần tư trữ lượng đất hiếm của thế giới - 17 nguyên tố kim loại rất quan trọng cho nhiều công nghệ, bao gồm điện thoại thông minh, xe điện và máy bay không người lái quân sự.
Brazil vẫn chưa khai thác hết tiềm năng đất hiếm trong nước, chỉ chiếm khoảng 0,5% sản lượng toàn cầu năm 2025. Nhưng tỷ lệ này có thể bắt đầu tăng khi ngày càng nhiều nhà đầu tư nước ngoài đầu tư thúc đẩy các dự án tiến từ giai đoạn thăm dò sang sản xuất.
Trữ lượng đất hiếm của Brazil
Trữ lượng đất hiếm của Brazil khoảng 21 triệu tấn, theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ. Trữ lượng nước này lớn thứ hai trên thế giới, mặc dù vẫn chưa bằng một nửa của quốc gia đứng đầu - Trung Quốc.
Đất hiếm của Brazil chủ yếu được tìm thấy trong các mỏ đất sét ion, tức nằm trên bề mặt của các hạt đất sét thay vì ở sâu trong đá cứng. Điều này đồng nghĩa với việc khai thác và xử lý ban đầu dễ dàng và ít tốn kém hơn.
Đất sét ion thường giàu đất hiếm "nặng" hơn - vốn gần như chỉ do Trung Quốc sản xuất. Các đất hiếm nặng, chẳng hạn như dysprosium và terbium, thường ít phổ biến hơn và có giá trị cao hơn so với các loại nhẹ hơn. Chúng được sử dụng trong các nam châm vĩnh cửu, là những thành phần thiết yếu trong ô tô điện, tuabin gió, trung tâm dữ liệu và máy bay chiến đấu.
Quy mô sản xuất đất hiếm tại Brazil
Sản lượng khai thác của Brazil chỉ đạt 2,000 tấn năm 2025, theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), và nước này là nhà sản xuất lớn thứ 9 trên thế giới.
Trong khi đó, Trung Quốc sản xuất 270.000 tấn và chiếm hơn 60% sản lượng toàn cầu.
Quốc gia châu Á này còn thống lĩnh hơn trong tinh chế đất hiếm thành các dạng hữu dụng - và có giá trị hơn, trong khi năng lực tinh chế của Brazil rất hạn chế.
Hiện tại chỉ có một mỏ đất hiếm đang hoạt động ở Brazil: Pela Ema, của công ty địa phương Serra Verde Group, tọa lạc tại bang Goias. Mỏ này và nhà máy chế biến đi kèm bắt đầu sản xuất quy mô thương mại vào năm 2024, và Serra Verde đặt mục tiêu tăng sản lượng hàng năm lên 6.500 tấn oxit đất hiếm vào cuối năm 2027.
Mỏ Pela Ema chứa cả đất hiếm nhẹ và nặng - chủ yếu là neodymium, praseodymium, terbium và dysprosium, tất cả đều có thể được sử dụng trong nam châm vĩnh cửu.
Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Brazil, hiện có hơn 60 dự án đất hiếm trải dài khắp cả nước, ở nhiều giai đoạn phát triển khác nhau.
.jpg)
Các công ty đã bắt đầu thương thảo với những khách hàng tiềm năng ở Mỹ và châu Âu trước cả khi bắt đầu đi vào sản xuất.
Aclara Resources Inc., và các nhà phát triển Australia như Meteoric Resources NL và Viridis Mining and Minerals Ltd dự định bắt đầu sản xuất từ các cơ sở tại Brazil vào năm 2028.
Sức hút với doanh nghiệp nước ngoài
Trung Quốc đã nhận diện cơ hội ở Brazil từ sớm. Khi Serra Verde khai thác mỏ Pela Ema, công ty đã ký hợp đồng 10 năm để bán sản phẩm cho các khách hàng Trung Quốc. Tuy nhiên, công ty đã đàm phán lại các thỏa thuận cung cấp để kết thúc mua bán vào cuối năm nay, mở ra cơ hội ký kết hợp đồng với các khách hàng phương Tây.
Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) đang tìm cách xây dựng liên minh với Brazil. “Mặc dù các vấn đề nhạy cảm về ngoại giao có thể gây ảnh hưởng về thời gian, các bên đều coi thỏa thuận đất hiếm là có lợi về mặt chiến lược,” các nhà phân tích tại XP Research cho biết. “Brazil nhận được đầu tư và công nghệ, trong khi Mỹ và EU đảm bảo một nguồn cung vật liệu quan trọng không phải từ Trung Quốc.”
Công ty Tài chính Phát triển Quốc tế (DFC) của Mỹ đã cấp khoản vay 565 triệu USD cho Serra Verde để nâng cấp mỏ Pela Ema. Thỏa thuận này cho phép chính phủ Mỹ có quyền mua cổ phần thiểu số trong công ty. Serra Verde cũng có thể tham gia vào sáng kiến “Dự án Vault” trị giá 12 tỷ USD của chính quyền Trump để tích trữ khoáng sản quan trọng và giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào Trung Quốc.
Cơ quan tín dụng xuất khẩu của Mỹ đang xem xét tài trợ cho các dự án đất hiếm ở Brazil, cũng như các ngân hàng xuất khẩu của Australia, Pháp và Canada. EU cũng đang tiến gần đến một thỏa thuận với Brazil về đầu tư chung vào các dự án khoáng sản quan trọng, bao gồm đất hiếm.
Chính quyền của Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva cũng đang tăng cường hợp tác về khoáng sản quan trọng với các quốc gia khác, bao gồm Ấn Độ, Hàn Quốc và Ả Rập Saudi.
Ông Lula mong muốn Brazil xây dựng chuỗi cung ứng hoàn chỉnh. Tuy nhiên, nước này thiếu các chính sách liên kết chặt chẽ để kết nối khai thác với chế biến và sản xuất, các nhà phân tích của Bank of America Corp (BofA) cho biết hồi tháng 2.
(Theo Bloomberg)
