Đài Loan đã bắt đầu áp dụng mức thu phí phát thải carbon đối với một số công ty lớn với hạn chót nộp phí vào cuối tháng 5. Đây là bước đi nhằm kích hoạt một quỹ tài chính công tập trung vào giảm thiểu carbon.
Các công ty thuộc lĩnh vực điện, cung cấp khí đốt và sản xuất có lượng phát thải hơn 25.000 tấn CO2 mỗi năm phải tính toán và nộp phí dựa trên tổng lượng phát thải của năm 2025 trước cuối tháng 5, theo bà Tsai Lin-yi, quan chức chấp cao của Cơ quan Môi trường Đài Loan.
Dự kiến thu 140 triệu USD
"Từ năm 2025, Đài Loan đã chính thức triển khai hệ thống phí carbon như một đòn bẩy kinh tế then chốt nhằm thúc đẩy tiến trình chuyển dịch về mức phát thải ròng bằng không (net zero) vào năm 2050", bà Tsai, người đúng đầu Bộ phận Biến đổi Khí hậu thuộc Cơ quan Môi trường, nói với tờ Nikkei Asia.
Bà cho biết dự kiến có 247 công ty phải nộp phí theo lộ trình này trong tháng 5. Mức phí carbon tiêu chuẩn là 9,53 USD/tấn, nhưng các doanh nghiệp được phê duyệt kế hoạch tự nguyện cắt giảm phát thải có thể lựa chọn mức phí ưu đãi là 1,6/tấn hoặc 3,2 USD/tấn.
Cách đảo Đài Loan ứng phó với biến đổi khí hậu và các thách thức môi trường nhận được nhiều sự quan tâm trên toàn cầu. Ngành công nghiệp bán dẫn và công nghệ khiến hòn đảo này trở thành một mắt xích tối quan trọng trong chuỗi cung ứng quốc tế.
Việc áp thuế carbon diễn ra vào thời điểm Đài Loan đang gặp nhiều khó khăn trong việc đạt được các mục tiêu về khí hậu và net zero, một phần do tốc độ tăng trưởng công suất lắp đặt điện mặt trời bị chậm lại. Do đó, Cơ quan Kinh tế Đài Loan đã phải điều chỉnh lộ trình nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên 20%, lùi thời hạn sang tháng 11/2026.
Sau khi nhậm chức lãnh đạo Đài Loan vào năm 2024, ông Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) đã thành lập Ủy ban về Biến đổi Khí hậu để điều phối và thúc đẩy các cải cách, tiếp nối cam kết pháp lý nhằm đạt mức phát thải ròng bằng không vào năm 2050 do người tiền nhiệm để lại.
"Hệ thống thu phí được thiết kế kết hợp giữa 'kế hoạch giảm phát thải tự nguyện' và 'mức thuế ưu đãi' nhằm định hướng các nguồn phát thải lớn chuyển từ thế bị động sang chủ động thực hiện các biện pháp giảm thiểu carbon sâu rộng", bà Tsai Lin-yi giải thích. "Hệ thống cũng đưa ra các hệ số điều chỉnh phát thải cho những ngành công nghiệp có nguy cơ rò rỉ carbon cao, đảm bảo quá trình thực thi chính sách vẫn cân nhắc đến năng lực cạnh tranh quốc tế của các ngành này."
Bà ước tính khoản thu từ đợt thu phí phát thải của năm 2025 này sẽ đạt khoảng 140 triệu USD. Khoảng 130 triệu USD sẽ được phân bổ cho Quỹ Quản lý Giảm thiểu Khí nhà kính vừa mới được thành lập.
Các ưu tiên của quỹ bao gồm hỗ trợ nỗ lực giảm thiểu và thích ứng của doanh nghiệp cũng như địa phương, các công cụ tài chính như cấp bù lãi suất cho các sáng kiến net zero, và các dự án "chuyển dịch công bằng" nhằm giảm thiểu tác động lên các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
Ngoài ra, năm nay cũng sẽ chứng kiến việc khởi động chương trình thí điểm cho Hệ thống Giao dịch Phát thải Đài Loan (ETS). Điều này sẽ "giúp (Đài Loan) chuyển dịch dần từ hệ thống phí carbon sang hệ thống hạn ngạch và mua bán (cap-and-trade), đưa chi phí carbon của Đài Loan tương đương với các đối thủ cạnh tranh lớn như Nhật Bản và Hàn Quốc", bà Tsai nói.
Hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua rào cản trong quá trình chuyển đổi xanh
Đài Loan phụ thuộc vào nhập khẩu đối với hơn 90% nguồn cung năng lượng. Nhiên liệu hóa thạch vốn áp đảo cơ cấu năng lượng tại hòn đảo này, trong đó dầu mỏ và than đá là những nguồn quan trọng nhất. Năm ngoái, người đứng đầu Cơ quan Kinh tế Đài Loan Kung Ming-hsin từng cảnh báo rằng khả năng đạt mục tiêu 20% năng lượng tái tạo vẫn là một thách thức lớn.
Trong một cuộc phỏng vấn với Nikkei Asia vào năm 2024, người đứng đầu Cơ quan Môi trường Đài Loan Peng Chi-ming chia sẻ: "Ưu tiên hàng đầu là đảm bảo an ninh của Đài Loan, bao gồm cả an ninh năng lượng và sự ổn định năng lượng."
Tuy nhiên, Cơ quan Môi trường phải cân bằng giữa ưu tiên cấp bách đó với việc hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua rào cản lớn về chi phí tài chính và thời gian của quá trình chuyển đổi xanh.
Bà Wu Pei-yu, chuyên viên kỹ thuật kiêm Phó lãnh đạo điều hành Văn phòng Chính sách Xanh của Cơ quan Môi trường, cảnh báo rằng các doanh nghiệp trong các lĩnh vực mới nổi như tích hợp hệ thống năng lượng và lưu trữ năng lượng thường phải đối mặt với một "vùng trũng vốn" lớn.
"Nhu cầu vốn ban đầu rất cao - thường vượt quá 1,3-1,6 triệu USD - trong khi giai đoạn nghiên cứu phát triển công nghệ và thử nghiệm có thể kéo dài 3-5 năm", bà Wu nói.
Bà Wu cho hay kế hoạch của Cơ quan Môi trường Đài Loan là hỗ trợ các ngành công nghiệp net zero cần vốn lớn thông qua việc tích hợp chính sách, chuyển hóa các mục tiêu giảm carbon thành các mục tiêu đầu tư và mô hình kinh doanh dễ hiểu đối với thị trường vốn mạo hiểm. Mục tiêu là thu hẹp khoảng cách vốn ở chặng cuối để thương mại hóa công nghệ bằng cách kết nối các nguồn lực của chính quyền và dòng vốn tư nhân thông qua các quỹ và cơ chế đầu tư.
Bên cạnh đó, cơ quan này cũng đã triển khai Quỹ Tăng trưởng Xanh Đài Loan trị giá 318 triệu USD để đầu tư vào các ngành năng lượng tái tạo và net zero.
"Kế hoạch này khác với các khoản trợ cấp một lần truyền thống của chính quyền", bà Wu nhấn mạnh, vì nó hướng tới việc kết hợp giữa "khu vực tư nhân dẫn vốn đầu tư trước và chính quyền rót vốn theo sau."
(Theo Nikkei Asia)
