Mỗi khi mùa xuân tới, Nakul Goyal, Giám đốc tiếp thị của Carfax, lại háo hức ngóng đợi thông báo yêu thích trên WhatsApp. Đó là "báo động xoài".
"Khoảnh khắc nhận được thông báo một lô hàng mới, tôi sẽ dừng lại tức thì bất kể đang làm gì," người đàn ông tự nhận là "fan cuồng xoài" này chia sẻ.
Đó là cảnh tượng thường thấy ở mỗi mùa xoài Ấn Độ tại Mỹ. Nhiều người theo dõi các chuyến bay chở xoài hạ cánh như những bậc cha mẹ mong ngóng con cái. Lập tức tới điểm nhận hàng bất kể giờ giấc. Và khi nhận được những thùng xoài, họ ôm chặt lấy như vừa lấy được báu vật từ kho tiền Thụy Sĩ.
"Đó là trái cây của thượng đế"
Các nhà nhập khẩu phải trả lời điện thoại suốt ngày đêm trong mùa vụ ngắn ngủi nhưng ngọt ngào này. "Vấn đề là các thùng xoài cứ về đến nơi là bán hết sạch," Sameer Phanase, chủ một doanh nghiệp nhập khẩu xoài Ấn Độ tại Virginia, cho hay.
Nhưng vấn đề không nằm ở đầu ra. Phanase kể rằng ngay cả anh tài xế giao hàng FedEx của anh, vốn là người gốc Mexico, cũng không còn mặn mà với xoài Mexico sau khi ăn xoài Ấn Độ.
"Hữu xạ tự nhiên hương," Bhaskar Savani, một nhà nhập khẩu xoài Ấn Độ từ ngày lệnh cấm của Mỹ được bãi bỏ và lô hàng đầu tiên cập bến vào năm 2007, nói. "Đó là trái cây của thượng đế," anh chia sẻ thêm.
Bước vào bất kỳ tiệm trái cây nào ở Mỹ, không khó để bắt gặp xoài Mexico. Với giá khoảng 10 USD/thùng, loại xoài này có quanh năm. Nhưng những tín đồ xoài Ấn Độ khẳng định rằng hai loại này về cơ bản khác nhau một trời một vực.
"Xoài Nam Mỹ về cơ bản đã làm hỏng khái niệm về xoài," Savani nói. "Nó có vị như khoai tây sống vậy."
Xoài Ấn Độ - từ giống Alphonso vùng duyên hải Ratnagiri của Maharashtra, Kesar của Gujarat, đến Chausa và Langra từ miền Bắc, hay Banganapalli từ miền Nam - đều đậm đà hơn, ngọt hơn và mang tính mùa vụ.
Giá cả theo đó cũng tương xứng. Một thùng, thường gồm 10-12 quả, có giá 50-60 USD trong mùa này. Mức giá đã tăng so với khoảng 40-45 USD của năm ngoái, xuất phát từ những bất ổn về thuế quan và chi phí vận tải hàng không tăng cao do ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Iran.
Các lô hàng trái cây ngọt lịm này thường hết hàng rất nhanh. Ảnh: New York Times
Ấn Độ sản xuất hơn 20 triệu tấn xoài mỗi năm, chiếm khoảng một nửa nguồn cung thế giới trong 12 tuần cao điểm của mùa xuân. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, loại quả này đã bị cấm cửa khỏi thị trường Mỹ.
Xoài Ấn Độ bị cấm vào Mỹ vì một vấn đề thực tế: phương pháp xử lý bằng nước nóng dùng để loại bỏ sâu bệnh trên trái cây Nam Mỹ trước khi vào Mỹ làm hư hại các giống xoài Ấn Độ vốn mỏng manh hơn. Giới chức trách đã tìm ra giải pháp - chiếu xạ gamma, kỹ thuật tương tự được sử dụng trên hành tây để ngăn sản phẩm mọc mầm - nhưng việc phê duyệt mất nhiều năm. Một nhóm vận động hành lang nông nghiệp tích cực ở Nam Mỹ cũng khiến xoài Ấn Độ khó vào Mỹ hơn.
Gian nan đưa xoài Ấn Độ vào Mỹ
Anh Savani là một nha sĩ ở New Jersey đến từ Ấn Độ. Anh luôn khao khát hương vị ngọt ngào của trái cây tuổi thơ sau khi nhập cư vào Mỹ. Khi cha anh bị bắt khi mang một trái xoài vào Mỹ, Savani nghĩ rằng phải có cách tốt hơn. Anh dành những năm đầu thập niên 2000 để đọc các dự luật cũ của Quốc hội Mỹ. Anh thậm chí còn đến thăm một cơ sở nghiên cứu hạt nhân ở Ấn Độ để tìm hiểu thêm về quy trình chiếu xạ. Cuối cùng, anh và một số bạn đồng hành đã thuyết phục được quan chức cả hai bên đưa vấn đề này lên cấp cao nhất.
Năm 2006, Tổng thống Mỹ George W. Bush và Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh đã đồng ý nỗ lực dỡ bỏ lệnh cấm. Khi ông Bush nếm thử một trái xoài trong chuyến thăm Ấn Độ, ông thậm chí nói với thủ tướng Ấn Độ lúc đó: "Đây đúng là một loại quả tuyệt hảo!" - câu nói này vẫn được các nhà nhập nhắc lại cho đến nay.
Gần hai thập kỷ sau, loại trái cây này vẫn duy trì một "vai diễn" định kỳ trong ngoại giao Mỹ-Ấn, bao gồm cả khi Tổng thống Doald Trump tiếp đón Thủ tướng Narendra Modi vào năm ngoái.
Nhưng đưa được xoài vào Mỹ vẫn là một hành trình gian nan. Trái cây sau khi thu hoạch phải được chiếu xạ tại một trong số ít các cơ sở có chứng nhận ở Ấn Độ, tiếp tục phải vượt qua "ải" của viên chức Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) tại địa phương, lên máy bay và được Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ thông quan trước khi đến tay khách hàng. Toàn bộ thủ tục đó cần không được quá 7 ngày, bởi đó là khoảng thời gian trái cây giữ được độ chín ngon nhất.
Biên lợi nhuận chỉ quanh mức 10%. Nhưng chỉ cần một ngày tồi tệ ở bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi đó cũng có thể đồng nghĩa với mất trắng hàng chục nghìn USD.
Phanase từng phải chịu khoản lỗ 40.000 USD khi các thanh tra USDA yêu cầu tiêu hủy toàn bộ lô hàng ngay tại chỗ sau khi giấy tờ không khớp.
Ở miền Nam Ấn Độ, chỉ có duy nhất một trung tâm chiếu xạ ở Bengaluru. Trong khi đó, vận chuyển cũng là vấn đề hạn chế muôn thuở. Hầu hết trái cây được vận chuyển tới Mỹ dưới bụng các máy bay chở khách của Emirates và Qatar Airways, cạnh tranh với dược phẩm và đồ điện tử. Năm nay, chiến sự Iran đã làm mọi thứ phức tạp hơn, các lô xoài đầu tiên bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, trong khi các lô hàng khác bị hư hại do ít chuyến bay hơn và giá dầu cao hơn.
Tất cả những trở ngại này cũng không làm nản lòng "fan" xoài Ấn Độ. Nhiều nhà nhập khẩu cho đang thảo luận với Costco về một đợt bán thử nghiệm - mặc dù các giám đốc điều hành đều phải cân nhắc tới thực tế là với mức giá gấp 5 lần xoài thông thường, xoài Ấn Độ này đắt ngang ngửa với tôm hùm nổi tiếng của nhà bán lẻ này. Các nhà nhập khẩu khác cho biết đang đàm phán với Walmart.
Các đơn đặt hàng trước cho mùa này đã cháy hàng trước khi trái xoài đầu tiên rời Ấn Độ vào tháng tư. Đối với những khách hàng "ruột", công ty ZZ Mango của anh Sharma hiện cung cấp "thẻ mùa xoài" - một thùng xoài được giao tận cửa hàng tuần trong suốt mùa vụ cho những ai sẵn sàng chi ra gần 1.000 USD.
Điều đáng ngạc nhiên nhất là nhóm khách hàng này trên đất Mỹ lại không phải những người con xa xứ nhớ hương vị quê nhà. "Những khách hàng trung thành nhất của chúng tôi là người Mỹ," Sharma chia sẻ. Những người Ấn Độ nhập cư, ông cho biết, lại hay phàn nàn về giá cả.
(Theo Wall Street Journal, New York Times)
.jpeg)
