Cuộc đua huy động vốn giữa các ngân hàng trong quý I/2026 cho thấy dấu hiệu phân hóa rõ rệt khi nhiều nhà băng, bao gồm cả nhóm quốc doanh, ghi nhận tăng trưởng tiền gửi chững lại hoặc sụt giảm.
Theo tổng hợp báo cáo tài chính của 27 ngân hàng, tổng tiền gửi khách hàng đến cuối tháng 3 đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 0,6% so với cuối năm 2025. Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với nhiều quý trước và phản ánh áp lực cạnh tranh dòng vốn ngày càng lớn trong hệ thống.
Đáng chú ý, có tới 13/27 ngân hàng ghi nhận huy động giảm trong ba tháng đầu năm, cho thấy hoạt động huy động vốn – vốn được xem là nền tảng ổn định của hệ thống ngân hàng – đang đối mặt nhiều thách thức.
Dù tiếp tục dẫn đầu về quy mô tiền gửi, ngân hàng quốc doanh cũng không nằm ngoài xu hướng suy yếu. BIDV vẫn là nhà băng có lượng tiền gửi khách hàng lớn nhất hệ thống với hơn 2,14 triệu tỷ đồng, song giảm 3,7% so với cuối năm ngoái, tương đương giảm hơn 82.000 tỷ đồng chỉ trong một quý.
VietinBank đứng thứ hai với 1,82 triệu tỷ đồng tiền gửi, tăng 1,7%, trong khi Vietcombank đạt 1,68 triệu tỷ đồng, nhích nhẹ 0,6%.
Nhiều ngân hàng tư nhân lớn cũng chứng kiến huy động suy giảm. Techcombank giảm 3,1% xuống còn gần 600.000 tỷ đồng; ACB giảm 2,7%; MB giảm 1,7%.
Ở nhóm ngân hàng tầm trung, Sacombank giảm 2,8%, TPBank giảm 4,3% và SeABank giảm 3,1%.
VietBank ghi nhận mức giảm mạnh nhất hệ thống, tới 4,9%. Một số ngân hàng quy mô nhỏ như Saigonbank và PGBank cũng ghi nhận xu hướng tương tự.
Ở chiều ngược lại, một số ngân hàng vẫn duy trì được tăng trưởng huy động khá tích cực. HDBank dẫn đầu với mức tăng 10,8%, ABBank tăng 9,9%, VPBank tăng 8,7% và VIB tăng 7,4%.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng mức tăng này mang tính cục bộ và chưa đủ bù đắp cho xu hướng giảm diện rộng trong toàn ngành.
Hỗ trợ từ dòng tiền Kho bạc
Trong bối cảnh huy động từ dân cư chững lại, dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ thanh khoản quan trọng đối với nhóm ngân hàng quốc doanh.
Tính đến cuối quý I, tổng tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại ba ngân hàng gồm Vietcombank, BIDV và VietinBank đạt hơn 563.000 tỷ đồng, tăng gần 39% so với đầu năm.
Trong đó, Vietcombank tiếp tục là nơi nắm giữ lượng tiền gửi lớn nhất từ Kho bạc Nhà nước với hơn 189.000 tỷ đồng. BIDV và VietinBank lần lượt ghi nhận số dư khoảng 188.600 tỷ đồng và 185.250 tỷ đồng.
Nguồn vốn này chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn bằng VND và thường mang tính mùa vụ, phụ thuộc vào tiến độ giải ngân đầu tư công.
Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh huy động ngày càng căng thẳng, đây vẫn được xem là nguồn hỗ trợ thanh khoản đáng kể cho các ngân hàng quốc doanh.
Áp lực thanh khoản
Theo các chuyên gia phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, tỷ lệ cho vay trên huy động của toàn hệ thống đã lên gần 112% vào cuối quý I, phản ánh áp lực vốn vẫn ở mức cao.
SSI cho rằng các biện pháp hỗ trợ thanh khoản như bơm vốn qua kênh thị trường mở (OMO) hay nâng trần tiền gửi Kho bạc Nhà nước mới chỉ giúp giảm áp lực ngắn hạn, thay vì giải quyết triệt để bài toán vốn của hệ thống.
Trong bối cảnh đó, đề xuất sửa đổi Thông tư 22/2019 của Ngân hàng Nhà nước đang thu hút sự chú ý của thị trường. Điểm đáng chú ý là cơ quan quản lý dự kiến thay đổi cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên vốn huy động (LDR), chuyển sang chỉ số mới là CDR, dù vẫn giữ trần ở mức 85%.
Theo dự thảo, các ngân hàng sẽ được tính 20% tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động. Động thái này được xem là bước nới lỏng tương đối đối với nhóm ngân hàng quốc doanh – những đơn vị đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi từ Kho bạc.
Trước đó, lộ trình loại dần tiền gửi Kho bạc Nhà nước khỏi cơ sở tính vốn huy động đã tạo thêm áp lực thanh khoản đối với các ngân hàng lớn.
Tuy nhiên, SSI lưu ý công thức mới cũng đồng thời loại bỏ tiền gửi liên ngân hàng khỏi nguồn vốn huy động. Điều này có thể tạo thêm áp lực cân đối vốn đối với nhóm ngân hàng phụ thuộc nhiều vào thị trường liên ngân hàng, chủ yếu là khối ngân hàng tư nhân.
