Chuyển đổi xanh và các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế, Chính phủ đã ban hành Quyết định 926, đặt mục tiêu hỗ trợ 25.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh và hợp tác xã phát triển bền vững, đồng thời xây dựng 20 mô hình điển hình đến năm 2030.
Tại buổi tư vấn với chủ đề “Quyết định 926 - Đòn bẩy cho doanh nghiệp xanh giai đoạn 2026-2030” của Green In, một tổ chức tư vấn về chuyển đổi xanh, nhiều doanh nghiệp cho rằng đây là một trong những chính sách đáng chú ý nhất hiện nay đối với khu vực kinh tế tư nhân.
Ông Chu Hoàng Tùng, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Đầu tư Xây dựng và Thương mại Ngãi Cầu, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Kết cấu thép miền Bắc, nhận định việc Chính phủ thúc đẩy kinh doanh bền vững: “Đây là cơ hội rất lớn để doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh cũng như chuyển đổi số. Đây là xu thế bắt buộc khi Chính phủ hướng đến mục tiêu Net Zero, đồng thời Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với các thị trường như EU, Hàn Quốc và Nhật Bản”.
Không phải chính sách đơn lẻ
Theo Luật sư Trương Tử Long, Chuyên gia Chính sách và Pháp luật, Quyết định 926 không phải là một chính sách độc lập mà là một phần trong hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đang được Nhà nước xây dựng trong những năm gần đây.
Luật sư Long cho biết Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đã đặt nền móng cho việc hỗ trợ doanh nghiệp thông qua nhiều cơ chế như ưu đãi lãi suất, ưu đãi thuế và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Đáng chú ý, doanh nghiệp được hạch toán tới 200% chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) vào chi phí được trừ khi tính thuế, qua đó tạo động lực đầu tư công nghệ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Nghị quyết 198 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân bổ sung chính sách hỗ trợ lãi suất 2%, trong khi Nghị quyết 138 yêu cầu các ngân hàng thương mại ưu tiên nguồn vốn cho doanh nghiệp, khuyến khích giảm lãi suất và nghiên cứu sửa đổi các quy định liên quan đến hỗ trợ chi phí đổi mới công nghệ.
Theo chuyên gia, Quyết định 926 chính là mảnh ghép tiếp theo trong chuỗi chính sách này, tập trung trực tiếp vào việc hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và triển khai các mô hình kinh doanh bền vững.
Từ nền móng của Quyết định 167 đến giai đoạn mở rộng quy mô
Luật sư Long cho biết Chương trình hỗ trợ kinh doanh bền vững giai đoạn 2022-2025 theo Quyết định 167 đã hỗ trợ khoảng 10.700 doanh nghiệp tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu, phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chương trình đã huy động khoảng 6.000 tỷ đồng từ khu vực tư nhân và các đối tác quốc tế để triển khai các hoạt động hỗ trợ.
Đây là cơ hội rất lớn để doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh cũng như chuyển đổi số. Đây là xu thế bắt buộc khi Chính phủ hướng đến mục tiêu Net Zero, đồng thời Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với các thị trường như EU, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Không chỉ dừng ở những con số, chương trình còn góp phần nâng cao nhận thức về ESG, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững trong cộng đồng doanh nghiệp. Theo đánh giá của Luật sư Long, Quyết định 167 có thể xem là giai đoạn đặt nền móng cho hệ sinh thái kinh doanh bền vững tại Việt Nam.
Quy mô hỗ trợ của giai đoạn trước vẫn còn khá khiêm tốn so với số lượng doanh nghiệp đang hoạt động trên thị trường. Đây cũng là lý do Chính phủ tiếp tục nâng cấp chương trình trong giai đoạn mới.
Điểm mới của Quyết định 926
Mục tiêu của chương trình giai đoạn 2026-2030 là thúc đẩy hoạt động kinh doanh bền vững gắn với các Mục tiêu Phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc (SDGs) đến năm 2030 và cam kết Net Zero vào năm 2050.
Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc mở rộng đối tượng được hỗ trợ. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là doanh nghiệp thì nay hộ kinh doanh, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã cũng được đưa vào chương trình.
Đặc biệt, các doanh nghiệp do phụ nữ, người khuyết tật hoặc người dân tộc thiểu số làm chủ; các đơn vị sử dụng nhiều lao động thuộc nhóm yếu thế; cũng như doanh nghiệp xã hội sẽ được ưu tiên tiếp cận hỗ trợ.
Chương trình tập trung vào ba nhóm mô hình chính gồm kinh tế tuần hoàn, kinh doanh bao trùm và mô hình áp dụng khung tiêu chuẩn ESG; chuyển từ hỗ trợ đại trà sang hỗ trợ theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Các đơn vị tham gia có thể được hỗ trợ đào tạo, tư vấn xây dựng chiến lược phát triển bền vững, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, chuyển giao công nghệ xanh và xúc tiến thương mại tùy theo mức độ sẵn sàng chuyển đổi.
Nghị quyết 68/NQ-TW
Doanh nghiệp được hạch toán tới 200% chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) vào chi phí được trừ khi tính thuế, qua đó tạo động lực đầu tư công nghệ mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Để được hưởng hỗ trợ, doanh nghiệp cần chứng minh các hoạt động chuyển đổi cụ thể như áp dụng ESG, triển khai dự án xanh, mô hình kinh tế tuần hoàn hoặc đáp ứng các tiêu chí đánh giá mô hình kinh doanh bền vững theo quy định của chương trình.
Cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh
Theo Luật sư, hiện đã có hơn 10 ngân hàng tại Việt Nam triển khai các chương trình tín dụng xanh với lãi suất dao động từ 6-10% mỗi năm tùy theo thời hạn và lĩnh vực vay vốn.
Các dự án thuộc lĩnh vực năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, nông nghiệp bền vững, giao thông sạch, quản lý nước, thích ứng với biến đổi khí hậu, công nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn thường có cơ hội tiếp cận vốn tốt hơn.
Doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn này cần xây dựng hệ thống theo dõi tiêu thụ năng lượng, giám sát phát thải khí nhà kính, thiết lập hệ thống dữ liệu và từng bước xây dựng báo cáo ESG.
Kế thừa những kết quả từ Quyết định 167, Quyết định 926 được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy giúp doanh nghiệp Việt Nam chuyển đổi xanh mạnh mẽ hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng phổ biến trên toàn cầu.
