TP.HCM dự kiến chính thức đưa sàn giao dịch thịt heo vào vận hành từ ngày 30/4, nỗ lực minh bạch hóa thị trường, kiểm soát chất lượng và chuẩn hóa chuỗi cung ứng đối với mặt hàng thực phẩm thiết yếu chiếm tỷ trọng lớn nhất trong khẩu phần ăn của người Việt.
Theo báo cáo thị trường nội địa Việt Nam năm 2025 của Bộ Công Thương, Việt Nam là một trong các quốc gia có mức tiêu thụ thịt lợn - hay còn gọi là thịt heo - cao của thế giới nói chung và khu vực Đông Nam Á nói riêng. Bình quân tiêu thụ thịt lợn xẻ của Việt Nam khoảng 39kg/người/năm, chiếm tỷ trọng 63,68% trong cơ cấu tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi cả nước. Việt Nam hiện đứng thứ 4 về lượng tiêu thụ thịt lợn trên thế giới, sau Trung Quốc, Liên minh Châu Âu, và Hoa Kỳ.
TP.HCM là thị trường tiêu thụ thịt heo lớn nhất cả nước, với sản lượng khoảng 13.000–14.000 con mỗi ngày, tương đương quy mô hơn 25.000 tỷ đồng mỗi năm. Đóng vai trò “đầu tàu” tiêu thụ, thị trường này cũng đang chịu áp lực lớn về an toàn thực phẩm và biến động giá khó lường.
Trong bối cảnh đó, mô hình sàn giao dịch được kỳ vọng sẽ góp phần “chuẩn hóa” thị trường thông qua việc đưa sản phẩm heo mảnh sau giết mổ lên giao dịch, với các tiêu chí chặt chẽ về truy xuất nguồn gốc và chất lượng.
Sau giai đoạn chạy thử từ ngày 6/4, sàn ghi nhận những tín hiệu tích cực khi số lượng giao dịch tăng dần qua từng ngày. Theo Sở Công Thương TP.HCM, việc thử nghiệm nhằm đánh giá các vướng mắc kỹ thuật trước khi vận hành chính thức, đồng thời bước đầu cho thấy hiệu quả trong kết nối cung – cầu.
Hệ thống được thiết kế đơn giản, cho phép đăng ký và tham gia giao dịch trong chưa đầy 2 phút, góp phần thu hút thêm thương nhân, đặc biệt từ các chợ đầu mối.
Trong quá trình thử nghiệm, các đơn vị tham gia đã chủ động điều chỉnh hoạt động logistics theo nhu cầu bên mua, đồng thời đưa ra nhiều chương trình giá cạnh tranh hơn so với kênh thương lái truyền thống.
Dù lợi nhuận ban đầu có thể thấp, thậm chí chấp nhận lỗ, các doanh nghiệp vẫn kỳ vọng biên lợi nhuận sẽ cải thiện khi thanh khoản trên sàn tăng lên.
Khảo sát ban đầu cho thấy mức chênh lệch lợi nhuận giữa mô hình truyền thống và giao dịch qua sàn là đáng kể: nếu như kinh doanh tại chợ lẻ chỉ mang lại vài trăm nghìn đồng mỗi ngày, thì khi tham gia sàn, lợi nhuận có thể vượt 1 triệu đồng/ngày.
Đáng chú ý, mô hình thí điểm được triển khai trên nguyên tắc tự nguyện và vận hành song song với phương thức truyền thống. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng hiện hữu không bị gián đoạn, đồng thời tạo dư địa để các chủ thể thị trường thích nghi dần với phương thức giao dịch mới.
Nhiều doanh nghiệp cho biết đã chủ động chuẩn bị hạ tầng và các điều kiện cần thiết để sẵn sàng “lên sàn”. Trong đó, điểm mấu chốt được nhấn mạnh là việc triển khai đồng bộ hệ thống truy xuất nguồn gốc, nhằm đảm bảo mọi giao dịch đều minh bạch và đáp ứng tiêu chuẩn “sạch”.
Hiện đã có hai hệ thống bán lẻ lớn là MM Mega Market và Bách Hóa Xanh đăng ký tham gia sàn, trong đó Bách Hóa Xanh dự kiến sẽ sớm triển khai giao dịch thử nghiệm trong những ngày tới.
Ở góc độ quản lý, cơ quan chức năng cũng kỳ vọng khi sàn giao dịch vận hành hiệu quả, đây sẽ trở thành nền tảng để hình thành giá tham chiếu cho thị trường nội địa, nhất là khi mặt hàng thịt lợn có tác động lớn đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Yếu tố này được đánh giá là đặc biệt quan trọng, giúp thị trường tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc từ bên ngoài, đồng thời nâng cao tính minh bạch và ổn định dài hạn.
