Tập đoàn bán lẻ Nhật Bản Seven & i Holdings cho biết ông Toshifumi Suzuki qua đời ngày 18/5. “Chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đối với sự tử tế và sự ủng hộ dành cho ông trong suốt cuộc đời, và xin trân trọng thông báo về sự ra đi của ông,” tuyên bố của công ty nêu rõ.
Cách mạng hóa thói quen mua sắm của người Nhật
Ông Suzuki đã cách mạng hóa hành vi mua sắm của người dân Nhật Bản khi ông khai trương cửa hàng nhượng quyền 7-Eleven hoạt động 24 giờ đầu tiên của quốc gia này vào năm 1974, thời điểm các cửa hàng tạp hóa gia đình theo mô hình cũ vẫn đang thống lĩnh thị trường bán lẻ địa phương. Ông mua lại công ty mẹ tại Mỹ của 7-Eleven là Southland Corp sau khi công ty này nộp đơn xin phá sản vào năm 1990, và tiếp tục mở rộng mạng lưới lên hơn 55.000 cửa hàng tại ít nhất 16 quốc gia tính đến thời điểm ông rời khỏi công ty vào tháng 5/2016.
“Khi tôi lần đầu tiên quyết định đưa 7-Eleven về Nhật Bản, mọi người đều nói rằng việc này sẽ không thành công và phản đối ý tưởng đó - từ các giám đốc điều hành, giáo sư đại học cho đến các cố vấn, tất cả đều phản đối,” ông Suzuki chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2013. “Tôi biết họ đã sai.”
Tập đoàn hiện có hơn 85.000 cửa hàng rải rác khắp toàn cầu, với khoảng một phần tư trong số đó nằm tại Nhật Bản.
7-Eleven bắt nguồn từ những năm 1920 và 1930, khi các "icehouse" (quán bia cộng đồng) ở miền Nam nước Mỹ mở rộng bán thêm trứng, bánh mì và sữa, rồi phát triển thành một chuỗi cửa hàng tiện lợi có tên Tote’m. Vào năm 1946, tên gọi này được đổi thành 7-Eleven để thể hiện thời gian hoạt động kéo dài - từ 7h sáng đến 11h đêm, 7 ngày/tuần.
Ông Suzuki được bổ nhiệm làm Chủ tịch kiêm CEO của Ito-Yokado (công ty mẹ của 7-Eleven) vào năm 2003 và đổi tên công ty thành Seven & i vào năm 2005. Ông đã mở rộng chuỗi cửa hàng sang các quốc gia như Indonesia và Đan Mạch, đồng thời tăng số lượng cửa hàng tại Mỹ lên gần 10.500 vào năm 2015 so với con số khoảng 7.300 khi Southland phá sản.
Kể từ đó, đế chế cửa hàng tiện lợi của nhà bán lẻ này đã tăng trưởng lên hơn 18.000 điểm, bao gồm thương vụ thâu tóm các cửa hàng Speedway từ Marathon Petroleum Corp vào năm 2021 trị giá 21 tỷ USD, cũng như các trạm xăng Sunoco. Seven & i trở thành mục tiêu thâu tóm vào năm 2024 khi Alimentation Couche-Tard, chủ sở hữu của Circle K, đề nghị mua lại công ty. Các cuộc đàm phán về thương vụ này không đạt được tiến triển và công ty Canada đã rút lui vào năm 2025.
Sự nghiệp nhiều kịch tính
Sự rời bỏ đột ngột của ông Suzuki trên cương vị Chủ tịch kiêm CEO vào năm 2016 diễn ra sau một cuộc xung đột với nhà đầu tư Mỹ Daniel Loeb. Seven & i là một trong số vài doanh nghiệp Nhật Bản được Third Point, quỹ phòng hộ của ông Loeb, đầu tư vào.
Khi đó, ông Suzuki đã cố gắng thuyết phục hội đồng quản trị của Seven & i sa thải một CEO trẻ tuổi đầy triển vọng là ông Ryuichi Isaka, đang chủ tịch mảng kinh doanh cốt lõi tại Nhật Bản, với lý do hiệu suất công việc kém. Can thiệp để ngăn chặn kế hoạch đó, ông Loeb đã làm dấy lên những lo ngại về "các vấn đề sức khỏe mãn tính" của ông Suzuki và cáo buộc ông có kế hoạch cho con trai - Yasuhiro Suzuki - kế vị. Ông Suzuki phủ nhận cáo buộc đó. (Yasuhiro đã rời tập đoàn một năm sau đó). Cuối cùng, ông Isaka được thăng chức còn ông Suzuki từ chức CEO, ở lại công ty với vai trò cố vấn danh dự.
Ông Suzuki sinh ngày 1/12/1932 tại thị trấn Sakaki thuộc tỉnh Nagano, một vùng miền núi phía tây Tokyo. Cha của ông, ông Jinshiro, là một công chức và từng có thời gian làm thị trưởng thị trấn, theo cuốn tự truyện bằng tiếng Nhật của ông Suzuki xuất bản năm 2008. Mẹ của ông, bà Hisami, quản lý trang trại gia đình và một doanh nghiệp nuôi tằm.
Ông Suzuki là con thứ 9 trong gia đình có 10 người con. Mặc dù gia đình giàu có và có nhiều người giúp việc mẹ ông là một người rất nghiêm khắc, luôn giáo dục các con theo triết lý "có làm thì mới có ăn", ông viết trong hồi ký. Các con phải quét sân mỗi sáng trước khi ăn sáng và sẽ bị khiển trách nếu có dấu hiệu lười biếng.
Ban đầu, Suzuki từng muốn trở thành một chính trị gia. Ông hoạt động tích cực trong phong trào sinh viên tại Đại học Chuo ở Tokyo, nơi ông theo học ngành kinh tế và tốt nghiệp vào năm 1956. Ông làm việc tại một công ty xuất bản trước khi gia nhập tập đoàn bán lẻ Ito-Yokado vào năm 1963.
Ông đang là một giám đốc điều hành tại Ito-Yokado vào năm 1974 khi mở một cửa hàng 7-Eleven ở quận Toyosu tại Tokyo. Ông đã khám phá ra 7-Eleven trong chuyến đi tới Mỹ để đàm phán một thỏa thuận với Denny’s Corp. Chỉ trong vòng 5 năm, công việc kinh doanh đã phát triển rực rỡ.
Ông Suzuki trở thành chủ tịch của Ito-Yokado vào năm 1992 sau khi người tiền nhiệm của ông, nhà sáng lập công ty Masatoshi Ito, từ chức để chịu trách nhiệm về việc các quan chức công ty bị cáo buộc trả tiền cho ba tội phạm yakuza để giữ trật tự tại một cuộc họp cổ đông.
Cũng như nhiều chuỗi cửa hàng tiện lợi khác, 7-Eleven trở thành một phần trong đời sống của người dân Nhật Bản. Và đây cũng là điểm đến phổ biến của du khách. Ảnh: New York Times
Chuỗi cửa hàng này đã thu hút khách hàng trong những năm gần đây bằng dịch vụ cung cấp nhiều thực phẩm tươi sống, cơm hộp bento và các sản phẩm nhãn hàng riêng. Ngày nay, các cửa hàng này được gọi là “combini”, một từ viết tắt của cửa hàng tiện lợi trong tiếng Nhật. Tại đây, khách hàng không chỉ mua sắm mà còn có thể thanh toán hóa đơn, gửi bưu kiện và rút tiền mặt.
Ngay cả khi đã bước sang tuổi 80, ông Suzuki vẫn thường xuyên ghé thăm các cửa hàng 7-Eleven vào cuối tuần để mua và kiểm tra hàng hóa.
“Tôi đã rất may mắn trong vai trò doanh nhân, nhưng tôi luôn cảm thấy rằng may mắn sẽ đứng về phía những ai làm tất cả những gì có thể để đạt được mục tiêu của mình,” ông Suzuki viết trong tự truyện. “Nó không đơn thuần tự tìm đến với những người đặc biệt.”
Trong những năm gần đây, các cửa hàng tiện lợi Nhật Bản đã hoàn toàn chinh phục khách du lịch, đặc biệt là những du khách thường xuyên. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường JapanConsuming, có tới 99,4% trong tổng số 21.000 cửa hàng của 7-Eleven ghi nhận lượng khách du lịch đến mua sắm trong năm tài chính 2024.
(Theo Bloomberg, Reuters, Japan Times)
