Tọa đàm “TP Hồ Chí Minh: Sức bật từ Công nghiệp - Năng lượng - Dịch vụ kỹ thuật cao” tổ chức sáng 14/5 tại Hà Nội, thu hút nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp trong các lĩnh vực kinh tế, năng lượng, quy hoạch đô thị và biển đảo.
Một trong những thông điệp xuyên suốt của tọa đàm là TP.HCM đang đứng trước cơ hội hình thành một trục tăng trưởng hoàn toàn mới dựa trên công nghiệp năng lượng, dịch vụ kỹ thuật cao và kinh tế biển.
Năng lượng trở thành “mạch máu” của một siêu đô thị cạnh tranh toàn cầu
Theo TS Nguyễn Đức Kiên - Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (nay là Ủy ban Kinh tế - Tài chính) - một siêu đô thị muốn phát triển nhanh phải có quyền chủ động lớn hơn trong quy hoạch, đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và tổ chức thực hiện dự án. Tuy nhiên, thể chế dù quan trọng đến đâu cũng cần được nâng đỡ bởi hệ thống hạ tầng chiến lược đủ mạnh để hiện thực hóa tăng trưởng.
Theo ông, nếu TP.HCM muốn phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo thì phải đồng thời sở hữu hạ tầng giao thông, cảng biển, dữ liệu và đặc biệt là hạ tầng năng lượng tương xứng. Trong tương lai, năng lượng sẽ là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của các đô thị lớn.
Bà Lê Nguyễn Thiên Nga - Viện trưởng Viện Quản trị Chính sách và Chiến lược Phát triển - cho rằng trong bối cảnh mới, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) có thể đóng vai trò là chủ thể tích hợp hệ sinh thái, thử nghiệm mô hình kết nối giữa đô thị, công nghiệp, năng lượng và tài chính.
Petrovietnam có thể đóng vai trò là chủ thể tích hợp hệ sinh thái, thử nghiệm các mô hình tích hợp giữa đô thị - công nghiệp - năng lượng - tài chính
Theo bà, vai trò của Petrovietnam có thể nhìn ở ba lớp. Thứ nhất là bảo đảm an ninh năng lượng cho đô thị lớn nhất cả nước, nơi nhu cầu điện và năng lượng tăng nhanh và đòi hỏi tính liên tục cao. Thứ hai là phát triển các hạ tầng chiến lược như LNG, kho cảng và điện khí, tạo nền tảng cho công nghiệp số và công nghiệp xanh. Thứ ba là kết nối đầu tư và công nghệ quốc tế, đưa TP.HCM tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng khu vực ASEAN.
TSKH Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP.HCM - cho rằng để biến tiềm năng thành hiện thực, thành phố cần mạnh dạn tăng quyền tự chủ, rút ngắn quy trình hành chính và tạo điều kiện cho các mô hình hợp tác công - tư phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và hạ tầng công nghiệp xanh.
Theo ông, Petrovietnam hiện sở hữu lợi thế lớn về khoa học công nghệ, nguồn nhân lực, kinh nghiệm quản lý và mạng lưới đối tác quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai các dự án LNG, khí thiên nhiên, hóa dầu, năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, amoniac xanh và các dịch vụ kỹ thuật công nghệ cao.
TS Nguyễn Đức Kiên cho biết sự kết hợp giữa Petrovietnam và TP.HCM có thể trở thành một trong ba động lực chủ chốt giúp thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Ông cũng cho biết các nghiên cứu về năng lượng nguyên tử, hydrogen và amoniac đang mở ra những hướng phát triển mới cho các ngành công nghiệp đòi hỏi trình độ khoa học công nghệ cao.
Cần Giờ - Côn Đảo: TP.HCM đang sở hữu “tọa độ vàng” cho một trung tâm năng lượng biển mới
Theo TS Dư Văn Toán - Chuyên gia về môi trường, biển và hải đảo - lợi thế lớn nhất của TP.HCM nằm ở vị trí trung tâm của không gian kinh tế biển Đông Nam Bộ. Sau khi mở rộng địa giới, thành phố sở hữu không gian biển từ Cần Giờ đến Côn Đảo với hệ sinh thái biển tốt, tiềm năng gió thuận lợi và khả năng phát triển đồng thời du lịch, dịch vụ, logistics và năng lượng biển.
Ông cho rằng nếu tận dụng tốt các lợi thế hiện có, trong vòng 5-10 năm tới TP.HCM có thể hình thành một hub công nghiệp - năng lượng - logistics biển tương đối hoàn chỉnh.
Theo TS Dư Văn Toán, nhiều ngành có tiềm năng phát triển mạnh tại TP.HCM cũng chính là những lĩnh vực Petrovietnam đã có nền tảng vững chắc như dầu khí, năng lượng và cảng biển. Một ví dụ điển hình là Tổng CTCP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC, HNX: PVS) - đơn vị thành viên của Petrovietnam - đã chế tạo chân đế điện gió ngoài khơi xuất khẩu sang Singapore và Malaysia.
TS Nguyễn Đức Kiên cũng bổ sung, TP.HCM đang có tiềm năng gần như không giới hạn trong phát triển kinh tế biển và logistics. Đối với điện gió ngoài khơi, dù chi phí hiện vẫn cao hơn so với nhiều loại hình năng lượng khác, thành phố cần xây dựng cơ chế chính sách phù hợp để khuyến khích đầu tư.
Ông cho biết Petrovietnam hiện đã có khả năng tự đảm đương hầu hết các công đoạn của một dự án điện gió ngoài khơi, từ chế tạo đến lắp đặt, đồng thời có thể phối hợp và hỗ trợ các nhà đầu tư trong nước xây dựng một môi trường kinh doanh hài hòa và chủ động hơn.
Từ dữ liệu biển đến nguồn thu ngân sách “thế hệ mới”
TSKH Trần Quang Thắng cho biết Petrovietnam hiện đóng góp khoảng 9% ngân sách quốc gia mỗi năm và đang mở rộng mạnh sang các lĩnh vực điện khí LNG, năng lượng tái tạo, hóa dầu, dịch vụ kỹ thuật cao và công nghệ xanh.
Theo ông, đây là nguồn lực chiến lược có thể giúp TP.HCM hình thành những nguồn thu ngân sách “thế hệ mới”, không chỉ từ thuế và phí trực tiếp mà còn từ cả hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh trong các lĩnh vực cơ khí, xây lắp, bảo dưỡng, công nghệ thông tin, tài chính, bảo hiểm, logistics và tư vấn kỹ thuật.
Khi các dự án năng lượng và công nghiệp quy mô lớn được triển khai, thành phố sẽ tạo thêm nhiều việc làm chất lượng cao, nâng thu nhập của người lao động, mở rộng tiêu dùng đô thị và gia tăng nguồn thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và các hoạt động dịch vụ giá trị gia tăng cao.
Ở góc độ quy hoạch, TS Dư Văn Toán cho rằng Petrovietnam đang sở hữu một kho dữ liệu biển có giá trị chiến lược, bao gồm dữ liệu địa chất, hải dương học, gió, thủy triều và dòng chảy biển tại khu vực phía Nam. Nếu có cơ chế chia sẻ và kết nối đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu, TP.HCM sẽ có thêm nền tảng khoa học để hoạch định chiến lược phát triển năng lượng xanh, kinh tế biển và đô thị ven biển.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng nhu cầu điện xanh đang trở nên cấp thiết đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu tại TP.HCM và Đồng Nai trong bối cảnh thị trường Châu Âu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn carbon. Điều này tạo thêm dư địa cho các dự án điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và hydrogen xanh phát triển.
Theo TS Dư Văn Toán, TP.HCM có lợi thế về nguồn nhân lực chất lượng cao và cần tiên phong trong các chuỗi sản xuất, dịch vụ liên quan đến điện gió ngoài khơi, điện mặt trời và hydrogen xanh. Nếu không mở ra các ngành công nghiệp mới, thành phố có nguy cơ đánh mất nguồn nhân lực trình độ cao vào tay các doanh nghiệp nước ngoài.
Từ góc nhìn chính sách, TS Nguyễn Đức Kiên cho rằng TP.HCM cần mạnh dạn lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược phù hợp với định hướng phát triển, đồng thời kiên định theo đuổi các quyết định lớn để tạo bước đột phá.
Kết nối giữa thể chế đặc thù, không gian biển mở rộng và năng lực thực thi của Petrovietnam đang mở ra một hướng phát triển mới cho TP.HCM. Nếu tận dụng hiệu quả các lợi thế này, công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật cao có thể trở thành “cơ bắp” mới của kinh tế biển, đồng thời tạo nền tảng để đầu tàu kinh tế cả nước bước vào chu kỳ tăng trưởng với chất lượng và quy mô cao hơn.
