Giá dầu thế giới đã tăng mạnh, vượt mốc 100 USD/thùng sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Nguyên nhân chính đến từ việc nguồn cung bị gián đoạn, đặc biệt là tại các tuyến vận chuyển dầu quan trọng. Diễn biến này mang lại lợi ích tạm thời cho một số nước xuất khẩu năng lượng, trong đó có Nga.
Lợi ích mang tính ngắn hạn
Giá dầu tăng lên trên 100 USD/thùng đang mang lại lợi ích đáng kể cho Nga, một trong những nước xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới. Khi giá dầu Brent tăng từ khoảng 59 USD lên gần 100 USD/thùng, Nga cũng bán dầu với giá cao hơn trên thị trường quốc tế, nhờ đó doanh thu xuất khẩu năng lượng của nước này tăng lên đáng kể. Theo ước tính của các chuyên gia, cứ mỗi khi giá dầu tăng thêm 10 USD/thùng, giá trị xuất khẩu năng lượng của Nga có thể tăng khoảng 2,8 tỷ USD mỗi tháng, trong đó khoảng 1,6 tỷ USD chảy vào ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, dữ liệu của The Economist cho thấy nguồn thu từ dầu khí Nga chỉ tăng mạnh trong ngắn hạn và đang có xu hướng giảm dần.
Doanh thu dầu khí Nga giảm dần từ 2022 đến 2026. Nguồn: The Economist
Bên cạnh đó, việc nguồn cung dầu tại Trung Đông bị gián đoạn khiến nhiều quốc gia phải tìm nguồn thay thế. Trong bối cảnh thị trường thiếu hụt, một số nước như Ấn Độ và Trung Quốc đã tăng mua dầu Nga, giúp nước này đẩy mạnh xuất khẩu. Tuy nhiên, lợi ích này có khả năng chỉ mang tính tạm thời vì đợt tăng giá hiện nay chủ yếu xuất phát từ bất ổn địa chính trị và có thể giảm khi nguồn cung toàn cầu ổn định trở lại.
Và trong bối cảnh đó, John Kennedy, cựu quan chức thương mại Anh tại Nga, cho biết "Ukraine có mọi lý do để tăng cường các cuộc tấn công nhằm đảm bảo sản lượng của Nga vẫn gặp rủi ro."
Khi nguồn cung ổn định trở lại
Về dài hạn, lợi thế của Nga có thể suy yếu khi nguồn cung toàn cầu dần ổn định trở lại. Nếu căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt, các tuyến vận chuyển được khôi phục, nguồn cung dầu sẽ quay lại thị trường, từ đó làm giảm áp lực thiếu hụt và kéo giá xuống.
Bên cạnh đó, khi giá dầu ở mức cao, nhiều quốc gia sản xuất khác có xu hướng tăng sản lượng để tận dụng cơ hội bán giá tốt. Điều này khiến nguồn cung toàn cầu tăng lên, từ đó làm giảm áp lực thiếu hụt trên thị trường và khiến giá dầu khó duy trì ở mức cao trong thời gian dài.
Bên cạnh yếu tố thị trường, Nga cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn do các lệnh trừng phạt từ phương Tây. Những hạn chế này khiến nước này gặp trở ngại trong việc tiếp cận công nghệ khai thác hiện đại cũng như nguồn vốn đầu tư cho ngành năng lượng, từ đó ảnh hưởng đến khả năng duy trì và mở rộng sản lượng trong dài hạn.
Do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, Nga phải bán một phần dầu với mức giá chiết khấu để thu hút người mua. Điều này khiến nước này không thể tận dụng hoàn toàn mức giá dầu cao trên thị trường thế giới. Nếu giá dầu giảm trở lại, lợi ích mà Nga đang có từ đợt tăng giá này cũng có thể nhanh chóng thu hẹp.
Vì vậy, dù giá dầu tăng mạnh, tình hình tài chính của Nga vẫn chưa thực sự cải thiện rõ rệt. Thực tế, ngân sách liên bang Nga vẫn chịu áp lực lớn. Các số liệu gần đây cho thấy ngân sách liên bang Nga liên tục rơi vào trạng thái thâm hụt từ năm 2022 và xu hướng này còn tiếp diễn đến 2026.
Thâm hụt ngân sách nước Nga (2022–2026). Nguồn: The Economist
(Theo The Economist)
