Thông tin cập nhật của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), ngày 15/5/2026 đã đánh dấu một cột mốc chưa từng có trong lịch sử vận hành hệ thống điện Việt Nam khi sản lượng điện tiêu thụ toàn quốc chạm mức 1,152 tỷ kWh, vượt kỷ lục năm 2025 tới 37,9 triệu kWh.
Không chỉ áp lực ở khung giờ hành chính, biểu đồ phụ tải năm nay còn cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý khi cao điểm tiêu thụ buổi tối gần như ngang bằng với buổi chiều, phản ánh tác động ngày càng lớn của điện sinh hoạt và các thiết bị làm mát trong bối cảnh nắng nóng cực đoan.
Áp lực này được dự báo còn gia tăng mạnh hơn trong đợt nắng nóng cuối tháng 5. Theo dự báo của NSMO, riêng khu vực miền Bắc có thể tăng thêm từ 1.800 - 2.100 MW phụ tải so với đợt đỉnh giữa tháng 5, kéo công suất toàn miền lên khoảng 28.200 - 28.500 MW trong các ngày từ 25-28/5/2026.
Tại Hà Nội, nhiệt độ trong hai ngày 25-26/5 được dự báo chạm ngưỡng 40 độ C, tạo thêm áp lực lớn cho hệ thống điện vốn đã vận hành sát giới hạn trong nhiều thời điểm.
Chính trong bối cảnh biểu đồ phụ tải liên tục bị xô đổ, Quyết định số 924/QĐ-TTg do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng ký ngày 24/5/2026 được xem như một phản ứng điều hành mang tính chiến lược nhằm kích hoạt toàn xã hội bước vào trạng thái tiết kiệm năng lượng chủ động.
Theo quyết định này, ngày 31/5/2026 sẽ được tổ chức thành “Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí” với chủ đề “Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai”. Tuy nhiên, bản chất của quyết định không chỉ dừng ở hoạt động tuyên truyền mang tính phong trào.
Thông điệp cốt lõi mà Chính phủ muốn truyền tải là tiết kiệm năng lượng không còn là lựa chọn tự nguyện, mà đang trở thành một yêu cầu quản trị quốc gia trong bối cảnh áp lực cung ứng điện ngày càng lớn.
Bước chuyển từ “vận động” sang “hành động tức thì”
Quyết định 924 xuất hiện đúng vào thời điểm hệ thống điện bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất của mùa khô, cho thấy Chính phủ đang chuyển mạnh từ tư duy vận động sang hành động điều hành trực tiếp, với mục tiêu làm phẳng biểu đồ phụ tải và hạn chế tối đa nguy cơ thiếu điện trong các tình huống cực đoan.
Dưới góc nhìn quản trị, quyết định này cũng cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận về an ninh năng lượng. Nếu trước đây tiết kiệm điện chủ yếu gắn với các chiến dịch truyền thông ngắn hạn, thì nay hoạt động này đang được đặt trong một cấu trúc pháp lý và quản trị dài hạn hơn.
Điều này đồng bộ với Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có hiệu lực từ đầu năm 2026, trong đó xác lập rõ trách nhiệm pháp lý của các tổ chức, doanh nghiệp và cơ quan công quyền trong việc sử dụng năng lượng hiệu quả.
Một trong những điểm đáng chú ý của Quyết định 924 là cơ chế triển khai liên ngành tương đối rõ nét. Bộ Công Thương đóng vai trò chủ trì nội dung chuyên môn về tiết kiệm năng lượng; Bộ Tài chính chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát và đề xuất khen thưởng; trong khi Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng các doanh nghiệp viễn thông gửi tin nhắn SMS đồng loạt tới người dân trong ngày 31/5 với định danh “CHINH PHU”.
Đây được xem là một trong những chiến dịch truyền thông quy mô lớn nhằm tác động trực tiếp tới hành vi tiêu dùng điện của toàn xã hội trong giai đoạn cao điểm.
Bài liên quan: Mùa khô năm 2026 và bài toán điện sinh hoạt dưới nắng nóng 42°C
