Tại Hội thảo “Phấn đấu tăng trưởng kinh tế 2 con số bền vững: Bối cảnh mới - Hành động mới” do báo Dân trí tổ chức chiều 27/5 tại Hà Nội, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên được xác định không còn là một kỳ vọng tham chiếu, mà đã trở thành cam kết phát triển ở cấp độ chiến lược của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn mới.
Trong bối cảnh GDP quý I/2026 của Việt Nam tăng 7,83%, vượt nhiều dự báo trước đó của các tổ chức quốc tế, áp lực chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ và hạ tầng chiến lược đang trở nên rõ nét hơn. Trong đó, năng lượng được xem là một trong những biến số nền tảng quyết định khả năng duy trì đà tăng trưởng dài hạn.
Hạ tầng năng lượng trở thành “điểm nghẽn” của mục tiêu tăng trưởng
Tại hội thảo, TS Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture, cho rằng trong 5 nhóm ưu tiên cải cách để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao, hạ tầng năng lượng đóng vai trò then chốt. Theo bà, nếu hệ thống hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng phục vụ chuyển đổi năng lượng, không đồng bộ hoặc thiếu hụt, doanh nghiệp sẽ không thể tăng năng suất đủ nhanh để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng mới.
Áp lực này đang trở nên lớn hơn trong bối cảnh các biến động địa chính trị toàn cầu liên tục tác động đến chuỗi cung ứng năng lượng. Ông Phạm Tuấn Anh, Thành viên Hội đồng thành viên (HĐTV) Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), nhận định các xung đột tại Trung Đông hiện không còn là vấn đề khu vực mà đã trực tiếp ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, vận tải biển và ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam.
Theo đại diện Petrovietnam, biến động giá dầu, cạnh tranh nguồn cung LNG giữa châu Á và châu Âu, cùng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng đang tạo áp lực lớn lên toàn bộ chuỗi khí - điện trong nước. Những biến động này không chỉ ảnh hưởng tới chi phí vận tải hay bảo hiểm mà còn tác động trực tiếp tới khả năng cung ứng điện, ổn định thị trường xăng dầu và sức chống chịu của nền kinh tế.
Trước bối cảnh đó, Petrovietnam cho biết đang triển khai chiến lược “quản trị biến động” với nhiều kịch bản ứng phó linh hoạt trước các cú sốc về giá dầu, LNG và nguồn cung năng lượng. Tập đoàn đồng thời đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn dầu thô, tối ưu tồn kho, nâng cao năng lực dự báo và tăng cường ứng dụng chuyển đổi số nhằm giảm thiểu rủi ro vận hành.
Đáng chú ý, Petrovietnam cũng xác định các lĩnh vực như LNG, điện gió ngoài khơi, hydrogen và nhiên liệu sạch sẽ là động lực tăng trưởng mới trong dài hạn, vừa phục vụ mục tiêu chuyển đổi xanh, vừa nâng cao tính tự chủ của hệ thống năng lượng quốc gia.
Tăng trưởng xanh không còn là lựa chọn
Một trong những vấn đề được nhiều diễn giả nhấn mạnh là việc tăng trưởng cao hiện không thể tách rời yêu cầu chuyển đổi xanh và tiêu chuẩn ESG.
Theo ông Lê Hùng Cường, Giám đốc FPT Digital, ESG hiện đã trở thành “điều kiện vào cửa” trong nhiều hợp đồng quốc tế lớn. Các doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu buộc phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn về môi trường, quản trị và truy xuất nguồn gốc.
Áp lực này ngày càng gia tăng khi các cơ chế như điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của châu Âu bắt đầu được triển khai mạnh hơn. Trong khi đó, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho biết có tới 84% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng trả giá cao hơn cho các sản phẩm xanh, sạch và có cam kết ESG.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến tại hội thảo cũng chỉ ra rằng quá trình chuyển đổi vẫn đang gặp trở ngại lớn từ thể chế và cơ chế thực thi. Một ví dụ được ông Phạm Tuấn Anh, Giám đốc Phát triển bền vững Công ty cổ phần GreenFeed Việt Nam chia sẻ là doanh nghiệp phải mất tới gần 2 năm chờ thay đổi thông tư, cơ chế mới có thể triển khai đầu tư điện mặt trời áp mái.
Theo TS Lê Thái Hà, nếu các cơ chế về vốn xanh, dữ liệu, hạ tầng chuyển đổi năng lượng tiếp tục chậm hoàn thiện, đây sẽ trở thành “nút thắt” lớn nhất cản trở doanh nghiệp nâng cao năng suất và tiến tới mục tiêu tăng trưởng bền vững.
An ninh năng lượng trở thành điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng hai con số
Thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia và doanh nghiệp nhấn mạnh tại hội thảo là mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số sẽ không thể đạt được nếu hệ thống năng lượng thiếu khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu.
Trong bối cảnh chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế ngày càng biến động, việc bảo đảm không để xảy ra đứt gãy các cân đối lớn của nền kinh tế đang trở thành nhiệm vụ trung tâm. Điều này không chỉ đòi hỏi mở rộng nguồn cung năng lượng, mà còn yêu cầu Việt Nam phải nâng cao năng lực tự chủ, phát triển các nguồn năng lượng mới và xây dựng hệ thống hạ tầng đủ linh hoạt để thích ứng với các biến động địa chính trị trong dài hạn.
Các chuyên gia cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số thực chất đang đặt ra một yêu cầu mới cho nền kinh tế: tăng trưởng phải đi cùng với năng lực chống chịu, khả năng tự chủ và tốc độ cải cách thể chế đủ nhanh để theo kịp nhu cầu chuyển đổi của doanh nghiệp và thị trường.
