Báo cáo mới nhất từ Hệ thống Thông tin Việc làm Liên trường (JIJIS) – Tính đến năm 2025, tổng số vị trí tuyển dụng đầu vào đã chạm mức thấp kỷ lục trong 5 năm, chỉ còn 30.798 vị trí đánh dấu mức sụt giảm kinh hoàng 51,5% so với năm 2021 và thấp hơn 55% so với mức 68.728 vị trí ghi nhận vào năm trước đó.
"Lưới lọc" AI và cơn sang chấn của thị trường lao động sơ cấp
Khảo sát sâu hơn cho thấy một nghịch lý, có tới 23 trên tổng số 33 lĩnh vực ngành nghề (tương đương 69%) ghi nhận số lượng tuyển dụng thấp nhất trong vòng 6 năm.
Áp lực này càng gia tăng khi nguồn cung lao động trẻ vẫn duy trì ở mức cao. Trong năm học 2024-2025, 8 trường đại học công lập đã cho ra đời tổng cộng 29.676 sinh viên, trong đó gần 75%, tương đương 22.255 sinh viên, nhận bằng cử nhân.
Sự lệch pha về cung - cầu này không chỉ khiến cơ hội việc làm khan hiếm mà còn kìm hãm đà tăng lương. Mức lương trung bình hàng tháng cho các công việc sau ra trường vào năm 2025 là 20.961 đô la Hồng Kông (hơn 70 triệu đồng), chỉ tăng vỏn vẹn 112 đô la Hồng Kông (khoảng 360.000 đồng) tương đương 0,5% so với năm 2024 – mức tăng thấp nhất trong những năm gần đây.
Giới chuyên gia nhận định, trí tuệ nhân tạo không còn là một lựa chọn mà đã trở thành tiêu chuẩn vận hành. Theo "Khảo sát mức độ sẵn sàng của AI tại nơi làm việc năm 2025" của Hội đồng Năng suất Hồng Kông (HKPC), 88% nhân viên tại các công ty được khảo sát đã sử dụng công cụ AI hàng ngày.
Các ngành nghề chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là những lĩnh vực có mức độ lặp lại cao như công nghệ thông tin, lập trình và dịch vụ khách hàng. Lĩnh vực công nghệ thông tin và lập trình, từng cung cấp 8.251 vị trí vào năm 2020, nay chỉ còn 2.749 vị trí giảm 66,7%.
Tương tự, năm 2020-2025 ngành dịch vụ khách hàng sụt giảm 54,3%, từ 3.763 vị trí xuống còn 1.720 vị trí. Bà Alexa Chow Yee-ping, Giám đốc điều hành ACTS Consulting, phân tích rằng chatbot AI hiện đảm nhận hầu hết các câu hỏi tiêu chuẩn, buộc con người phải dịch chuyển sang những vai trò phức tạp hơn.
Chiến lược "AI+" từ rào cản công nghệ đến tư duy thích nghi chủ động
Giáo sư Michael Chau từ Trường Kinh doanh HKU giải thích "Thật thú vị khi AI được viết ra bởi các lập trình viên, nhưng giờ đây AI lại có thể tự viết các chương trình cho chính nó. Trí tuệ nhân tạo có thể thực hiện nhiều công việc văn phòng hơn trước, và bất kỳ ngành nghề nào cũng luôn tồn tại các đầu việc liên quan đến giấy tờ".
Trước thực trạng thiếu hụt nhân tài AI chuyên sâu, Chính phủ Hồng Kông và các tổ chức như HKPC đang nỗ lực xoay chuyển tình thế. Chiến lược "AI+" được Cục trưởng Cục Tài chính Trần Mậu Ba (Paul Chan Mo-po) công bố nhằm thúc đẩy hiểu biết về AI trong mọi tầng lớp xã hội.
Tiến sĩ Lawrence Cheung, Giám đốc Công nghệ của HKPC, nhận định "Ứng dụng của AI đã chuyển từ lĩnh vực của bộ phận kỹ thuật sang một kỹ năng cần thiết cho tất cả nhân viên. Chúng tôi khuyến khích các doanh nghiệp xây dựng một kế hoạch phát triển AI rõ ràng để xây dựng khả năng cạnh tranh bền vững".
Trong bối cảnh kỷ nguyên số đầy biến động, khả năng thích nghi liên tục trở thành “vũ khí” sinh tồn tối thượng cho người tìm việc. Giáo sư Michael Chau đúc kết rằng chìa khóa nằm ở thái độ học tập chủ động "Miễn là bạn không ngừng học hỏi và cập nhật kiến thức, bạn không cần phải quá lo sợ ngay cả khi bạn thay đổi công việc".
(Theo SCMP, The Macao News, HKPC)
