Vào một buổi chiều thứ 5 tháng 6/2020, hai lãnh đạo điều hành từ bộ phận tài chính của LG đã đến căn biệt thự trên đồi của bà Kim Young-shik, góa phụ của cố chủ tịch tập đoàn - ông Koo Bon-moo, để rà soát định kỳ tài chính gia đình như thường lệ.
Họ ngồi quanh chiếc bàn gỗ dài gần lối ra vào, nhìn ra toàn cảnh thành phố Seoul và một khu vườn kiểu Nhật do chính tay cố chủ tịch chăm chút trước khi ông qua đời năm 2018. Ông đã xây dựng LG thành một trong những chaebol quyền lực nhất Hàn Quốc, những tập đoàn gia đình đã thống trị nền kinh tế đất nước trong nhiều thập kỷ.
Bà Kim và con gái lớn dành một phần thời gian của cuộc họp để thảo luận về tiền điện hàng tháng và việc nên mua hay thuê một chiếc xe van Chevrolet mới. Sau đó, những người phụ nữ chuyển sang vấn đề mà họ thực sự muốn nói. Họ muốn một lời giải thích về công thức bí mật chi phối cách phân chia cổ phần của gia đình tại LG sau khi ông Koo Bon-moo qua đời.
Vị lãnh đạo công ty giải thích rằng tài sản của gia đình, bao gồm 38% cổ phần tại LG, được gom lại và trên thực tế thuộc sự kiểm soát của một nhóm nhỏ thành viên trong gia tộc, được gọi là “nhóm cổ đông”. Hai nhân vật từ tập đoàn cũng cho biết thêm rằng ông Koo Kwang-mo, Chủ tịch đương nhiệm của LG và là con nuôi của bà Kim, kiểm soát khoảng hai phần ba số cổ phần của gia đình, tương đương 26% cổ phiếu LG. Con số này cao hơn đáng kể so với mức 16% được công bố trong các hồ sơ pháp lý. Khoảng chênh trị giá 1,6 tỷ USD làm dấy lên khả năng một phần cổ phần của ông Koo Kwang-mo đang được nắm giữ dưới tên các thành viên khác trong gia đình.
Có lúc trong cuộc gặp, Ha Beom-jong, nay là Chủ tịch LG, nói rằng bà Kim có thể bắt đầu sử dụng một phần tiền của người chồng quá cố vốn đang được giữ dưới tên những người thân khác. Vì những cái tên đã được “phân tán”, ông nói, nên giới chức Hàn Quốc sẽ không lần ra được dấu vết giấy tờ để đánh thuế.
Con nuôi thừa kế gia tộc
Điều các lãnh đạo LG trong cuộc gặp không ngờ tới là bà Kim đã bí mật ghi âm. Bản ghi âm này về sau trở thành tâm điểm trong nỗ lực của bà cùng con gái nhằm phơi bày những gì họ cho là hành vi có khả năng mang tính hình sự tại tập đoàn.
Trong nhiều thập kỷ, cuộc đời bà Kim xoay trọn quanh công ty và gia tộc, lợi ích của hai bên đan xen đến mức rất khó phân biệt đâu là điểm bắt đầu, đâu là điểm kết thúc khi chồng bà là người đứng đầu cả hai. Ngay cả việc nhận Koo Kwang-mo làm con nuôi cũng được cho là nhằm bảo vệ công ty, một đế chế sở hữu hàng loạt mảng kinh doanh toàn cầu, trong đó có LG Electronics.
Sau khi con trai ruột qua đời ở độ tuổi teen trong bi kịch năm 1994, bà Kim và chồng từng cố gắng sinh thêm con, hy vọng có con trai để nối tiếp truyền thống trưởng nam kế thừa của gia tộc. Nhưng họ chỉ có thêm một cô con gái, nên đã quyết định nhận nuôi Koo Kwang-mo, cháu trai của ông Koo Bon-moo và đặt người này vào vị trí người thừa kế.
Koo Bon-moo (ảnh trái) là chủ tịch của LG khi ông qua đời vào năm 2018. Người thừa kế tập đoàn là con nuôi - Koo Kwang-mo (ảnh phải). Ảnh: New York Times
Nhưng mối quan hệ của bà Kim với công ty - và sau cùng là với gia đình - bắt đầu rạn nứt khi bà nghi ngờ phát ngôn của các lãnh đạo LG và ông Koo Kwang-mo về quyền thừa kế của bà và hai con gái. "Tôi lo lắng và sợ rằng nếu tôi qua đời, mọi thứ sẽ lại được trao cho Kwang-mo, khiến các con gái tôi không còn gì," bà Kim chia sẻ với New York Times. Các bản ghi âm của bà, cùng với bản ghi âm các cuộc trò chuyện khác của các con gái bà với các lãnh đạo LG, nằm trong số hàng trăm trang tài liệu và hồ sơ tòa án được đệ trình trong một vụ kiện năm 2023 do ba mẹ con khởi kiện. Những người phụ nữ cho biết họ đã bị lừa chấp nhận một thỏa thuận thừa kế bất công, khiến Koo Kwang-mo nhận được phần quá lớn trong di sản của vị cựu chủ tịch vốn trị giá gần 2 tỷ USD.
Góc khuất gia đình chaebol
Một tình tiết lẽ ra cần được chú ý hơn nhưng chìm trong sự kịch tính của vụ kiện: Ba mẹ con cho rằng họ bị qua mặt trước một cấu trúc sở hữu bất hợp pháp, trong đó họ tham gia một cách vô thức, đồng thời tin rằng tài sản thực sự của cố Chủ tịch Koo Bon-moo lớn hơn nhiều so với những gì từng được công khai.
Hồi tháng 2, tòa án bác đơn kiện thừa kế, cho rằng các cáo buộc của ba mẹ con thiếu cơ sở và không có bằng chứng cho thấy cổ phần được nắm giữ dưới tên người khác.
Phán quyết này là một thắng lợi cho ban lãnh đạo tập đoàn. Nhưng cuộc chiến pháp lý có thể chưa chấm dứt. Theo một tiết lộ mới, vào tháng 11/2024, bà Kim và con gái lớn đã nộp đơn tố cáo hình sự lên Văn phòng Công tố Trung tâm Seoul nhằm vào Koo Kwang-mo và cha ruột. Ha Beom-jong cùng một lãnh đạo cấp cao khác của LG cũng bị nêu tên trong đơn.
Cuộc đấu tranh pháp lý của những người phụ nữ này tập trung vào các thông lệ quản trị bất thường của các chaebol ở Hàn Quốc - một sự kết hợp phi truyền thống giữa các tập đoàn khổng lồ và các doanh nghiệp do gia đình kiểm soát. Trọng tâm của khiếu nại hình sự là cái gọi là thỏa thuận đứng tên mượn, hoặc đại diện, trong đó một người nắm giữ cổ phần thay mặt cho một người khác.
Vào năm 1993, Hàn Quốc thông qua luật yêu cầu tên thật cho các giao dịch tài chính để ngăn chặn việc che giấu tài sản, mặc dù luật không quy định rõ ràng rằng cổ phần dưới tên mượn là bất hợp pháp. Tuy nhiên, cách này thường được sử dụng để trốn thuế hoặc lách các quy định tài chính, Bahng Minju, một cộng sự tại Công ty Luật Weon ở Seoul cho biết.
Woochan Kim, một giáo sư tài chính tại Trường Kinh doanh Đại học Hàn Quốc, cho biết cổ phần đại diện phổ biến hơn trong quá khứ, nhưng việc này vẫn tồn tại đối với một số gia đình chaebol cố gắng tránh thuế thừa kế của Hàn Quốc, ở mức cao bậc nhất thế giới lên đến 50%.
Ba mẹ con bà Kim nói chính gia đình họ vận hành theo cách đó. Trong đơn tố cáo hình sự, họ cáo buộc hệ thống cổ phần đứng tên hộ đã bị dùng để thực hiện hành vi trốn thuế, biển thủ và vi phạm luật thị trường vốn.
Koo Yeon-kyung, con gái lớn của cựu chủ tịch, xác nhận rằng ba mẹ con muốn dỡ bỏ cấu trúc sở hữu đứng tên hộ. Theo bà, hệ thống này cho phép một số cá nhân gom trong tay quyền lực và khối tài sản khổng lồ, trong khi những người khác, đặc biệt là phụ nữ trong gia tộc bị cô lập, bị dẫn dắt sai lệch và bị tước đi phần thừa kế chính đáng.
Các luật sư của chủ tịch LG bác bỏ các cáo buộc, cho rằng vụ tranh chấp không liên quan đến vấn đề giới tính mà dựa trên các thỏa thuận tự nguyện và tuân thủ pháp luật.
Ngoài những rủi ro về mặt pháp lý, các cáo buộc từ bà Kim và hai con gái - hiện nắm giữ số cổ phiếu LG trị giá 1,1 tỷ USD - có thể khơi dậy những chỉ trích kéo dài rằng các gia đình chaebol thường ưu tiên lợi ích riêng hơn lợi ích của các nhà đầu tư khác. Trong năm qua, giá cổ phiếu của LG đã tăng khoảng 49%, nhưng vẫn tụt hậu so với chỉ số KOSPI chuẩn của Hàn Quốc, vốn đã tăng hơn gấp đôi.
Gia tộc sáng lập LG từng đối mặt với các cuộc điều tra thuế trong quá khứ. Vào năm 2018, các công tố viên đã đột kích trụ sở chính của công ty tại Seoul và truy tố 14 thành viên gia đình họ Koo cùng đội ngũ tài chính với cáo buộc trốn hàng tỷ won thuế thu nhập từ vốn, bao gồm cả cha đẻ của ông Koo Kwang-mo, bà Kim và con gái lớn của bà. Một tòa án tại Seoul đã tuyên trắng án cho tất cả các bên vào năm 2019.
(Theo New York Times)
