Áp lực nguồn cung E100
Tại cuộc họp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương ngày 26/5, Bộ Công Thương đã báo cáo quá trình xây dựng và ban hành thông tư số 50/2025/TT-BCT ngày 7/11/2025 quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam.
Theo tính toán của cơ quan quản lý, với mức tiêu thụ xăng trung bình khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng, nhu cầu etanol (E100) để phối trộn xăng E10 trên toàn quốc hiện dao động từ 92.000-100.000 m3/tháng.
Tuy nhiên, đến tháng 4/2026, sản lượng E100 sản xuất trong nước dự kiến mới đạt khoảng 25.000 m3/tháng, tương đương khoảng 25-30% nhu cầu thực tế. Dù Việt Nam hiện có 6 nhà máy sản xuất E100 với tổng công suất thiết kế khoảng 500.000-600.000 m3/năm, công suất vận hành thực tế mới duy trì ở mức 30-40%.
Khoảng trống cung - cầu này khiến Việt Nam phải tính đến phương án nhập khẩu khoảng 75.000 m3 E100 mỗi tháng trong ít nhất một năm tới nhằm đảm bảo đủ nguồn phối trộn cho toàn thị trường.
Ở chiều hạ tầng, tiến độ đầu tư các trạm phối trộn đang được đẩy nhanh trước thời điểm chuyển đổi bắt buộc. Tính đến ngày 23/4/2026, đã có 13/26 thương nhân đầu mối xăng dầu đầu tư hệ thống phối trộn xăng sinh học.
Ba doanh nghiệp gồm Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex, HOSE: PLX), Tổng công ty Dầu Việt Nam - CTCP (PVOIL, UPCoM: OIL) và Công ty TNHH MTV Dầu khí TP HCM (Saigon Petro) hiện giữ vai trò chủ lực với tổng công suất khoảng 890.000 m3/tháng, tương đương gần 90% nhu cầu tiêu thụ hiện tại của thị trường.
Theo dự báo, khi 10 doanh nghiệp đang chờ cấp phép hoàn tất thủ tục và đưa hệ thống vào vận hành, tổng công suất phối trộn toàn quốc sẽ tăng lên khoảng 1,18 triệu m3/tháng, vượt nhu cầu tiêu thụ xăng hiện nay và tạo dư địa cho quá trình chuyển đổi toàn bộ sang E10.
“Cởi trói” chi phí đầu tư và bài toán cơ chế giá
Một trong những nút thắt lớn nhất của lộ trình E10 nằm ở chi phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Theo quy định cũ, doanh nghiệp muốn được cấp phép trạm phối trộn phải tự đầu tư phòng thử nghiệm riêng với kinh phí khoảng 20-30 tỷ đồng.
Để tháo gỡ khó khăn này, dự thảo Nghị quyết mới của Chính phủ cho phép thương nhân đầu mối được thuê dịch vụ thử nghiệm từ các đơn vị đủ điều kiện thay vì buộc phải tự xây dựng phòng thử nghiệm riêng.
Cơ chế này được kỳ vọng sẽ giúp khoảng 9 doanh nghiệp còn lại sớm hoàn thiện hồ sơ cấp phép, đồng thời bổ sung thêm khoảng 300.000 m3 công suất phối trộn mỗi tháng cho toàn hệ thống.
Song song với hạ tầng, cơ chế giá cho xăng E10 cũng đang được xây dựng trong bối cảnh thị trường chưa có đủ dữ liệu thực tế về tiêu dùng và chi phí vận hành.
Theo đề xuất của Bộ Công Thương, từ ngày 1/6/2026, giá xăng RON95 thế giới sẽ được sử dụng làm cơ sở tham chiếu, kết hợp với các định mức chi phí hiện áp dụng cho E5RON92 để tính giá cơ sở cho E10.
Trong giai đoạn đầu, E10RON95-III sẽ được chọn làm mặt hàng chuẩn để điều hành giá. Sau khoảng 3 tháng vận hành thực tế, cơ quan quản lý sẽ rà soát lại dữ liệu tiêu dùng và chi phí nhằm xây dựng cơ chế giá sát thực tế hơn.
Lo ngại về xe cũ và bài toán niềm tin thị trường
Một trong những vấn đề được quan tâm nhiều nhất hiện nay là mức độ tương thích của xăng E10 với các phương tiện đang lưu hành.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), phần lớn các dòng xe đời mới của Honda, Yamaha, Piaggio và SYM đều tương thích với xăng E10 mà không cần điều chỉnh kỹ thuật.
Đối với Suzuki, đa số mẫu xe cũng phù hợp, ngoại trừ một số dòng cũ như Viva 110, Smash, Hayate hay GN125 vẫn đang được tiếp tục đánh giá kỹ thuật.
Trong lĩnh vực ô tô, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đánh giá các mẫu xe hiện nay cơ bản tương thích với E10. Tuy nhiên, lo ngại vẫn tập trung vào nhóm xe sản xuất trước năm 2006 vốn không được thiết kế cho nhiên liệu pha etanol.
Dù vậy, thực tế triển khai bước đầu đang cho thấy tín hiệu tích cực. Sau khi PVOIL và Petrolimex, hai doanh nghiệp chiếm khoảng 70-75% thị phần bán lẻ, triển khai bán diện rộng xăng E10 từ giữa tháng 5/2026, cơ quan quản lý chưa ghi nhận khiếu nại chính thức nào liên quan đến chất lượng nhiên liệu hay tác động tiêu cực tới động cơ.
Bài liên quan: Xăng E10 bước vào “giờ G”: Chính phủ tính cơ chế đặc thù để bảo đảm đủ nguồn cung
