Dòng vốn hàng chục nghìn tỷ đồng tăng tốc vào điện gió
Bức tranh năng lượng tái tạo Việt Nam đang chứng kiến sự dịch chuyển mạnh mẽ về quy mô đầu tư khi các đại dự án điện gió liên tiếp được phê duyệt tại nhiều địa phương trọng điểm.
Tại Hà Tĩnh, CTCP Tập đoàn VINGROUP (HOSE: VIC) thông qua pháp nhân VinEnergo được giao nghiên cứu và triển khai hai dự án điện gió ngoài khơi tại khu vực Kỳ Anh với tổng mức đầu tư vượt 39.000 tỷ đồng. Trong đó, dự án Eco Wind Kỳ Anh có công suất 498 MW, tổng vốn hơn 22.000 tỷ đồng; dự án còn lại quy mô 400 MW với mức đầu tư trên 17.000 tỷ đồng. Các dự án dự kiến sử dụng tua-bin công suất từ 5-8,5 MW mỗi cột, phù hợp với mô hình điện gió ngoài khơi quy mô lớn, với hệ số công suất ước đạt trên 30%.
Ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Sóc Trăng nổi lên như một điểm đến mới của dòng vốn năng lượng sạch. Nhà máy Điện gió Sóc Trăng 4 do CTCP Đầu tư năng lượng Sóc Trăng 1 làm chủ đầu tư có công suất 350 MW, tổng vốn khoảng 14.500 tỷ đồng, triển khai trên hơn 1.223 ha mặt nước và bãi bồi với 56 tua-bin gió.
Cùng thời điểm, cụm Nhà máy điện gió Phú Cường 1A và 1B với công suất 200 MW đã khởi công hạ tầng truyền tải, đánh dấu sự tham gia của Công ty TNHH Năng lượng REE (REE Energy) - công ty con của CTCP Cơ Điện Lạnh (HOSE: REE) - với tổng vốn đầu tư hơn 9.139 tỷ đồng. Hai dự án này sẽ bổ sung sản lượng điện sạch hàng tỷ kWh mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia.
Tại Quảng Ninh, dự án Điện gió Quảng Ninh 1 được khởi công tại phường Hoành Bồ với công suất 200 MW, tổng mức đầu tư 7.290 tỷ đồng. Dự án sử dụng 32 tua-bin gió hiện đại cùng trạm biến áp 220 kV và dự kiến cung cấp khoảng 0,6 tỷ kWh điện mỗi năm khi vận hành từ năm 2028.
Ở Tây Nguyên, dự án Nhà máy điện gió Ia Blứ 1 - Giai đoạn 2 tại Gia Lai được giao cho liên danh Tập đoàn Tài Tâm triển khai. Dự án có công suất 42 MW, tổng vốn đầu tư 1.848 tỷ đồng, trong đó vốn góp của nhà đầu tư hơn 369,6 tỷ đồng. Việc dự án được chấp thuận cho thấy lợi thế đang nghiêng về các doanh nghiệp có nền tảng tài chính và kinh nghiệm triển khai thực tế.
Cơ chế đặc thù định hình “luật chơi” mới cho nhà đầu tư
Sự bùng nổ của các dự án điện gió diễn ra trong bối cảnh khung pháp lý cho giai đoạn 2026-2030 đang được hoàn thiện theo hướng minh bạch và chặt chẽ hơn.
Nghị quyết 253/2025/QH15 được xem là nền tảng chính sách quan trọng nhằm thể chế hóa Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, tạo hành lang pháp lý để đẩy nhanh tiến độ các dự án điện, đáp ứng nhu cầu năng lượng phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới.
Ngày 19/5, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc và Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã làm việc với Bộ Công Thương về dự thảo nghị định hướng dẫn Nghị quyết 235 của Quốc hội liên quan đến cơ chế đặc thù phát triển năng lượng giai đoạn 2026-2030.
Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, nghị định không được tạo thêm quyền ưu tiên vượt quá phạm vi Nghị quyết của Quốc hội, nhưng vẫn phải bảo đảm mục tiêu thúc đẩy sớm các dự án điện. Đối với điện gió ngoài khơi, việc giao khảo sát không đồng nghĩa với việc đương nhiên được chấp thuận chủ trương đầu tư.
Các quy định mới yêu cầu điều khoản phải công khai, minh bạch và ổn định, với tiêu chí lựa chọn rõ ràng để tránh phát sinh cơ chế “giữ chỗ” hay độc quyền cơ hội đầu tư.
Theo đó, doanh nghiệp muốn tham gia phải chứng minh năng lực tài chính, làm chủ công nghệ và có cam kết tiến độ cụ thể. Cách tiếp cận này nhằm loại bỏ tình trạng nhiều dự án đăng ký nhưng không đủ khả năng triển khai, gây chậm tiến độ phát triển nguồn điện.
Bài học thực tế đã xuất hiện tại Gia Lai khi dự án Nhà máy điện gió Ia Hla với tổng vốn đầu tư 1.600 tỷ đồng không thể lựa chọn được nhà đầu tư. Dù là đơn vị duy nhất nộp hồ sơ, liên danh Leader Energy - An Phát vẫn bị đánh giá không đáp ứng yêu cầu về năng lực tài chính và vốn chủ sở hữu.
Động thái này cho thấy tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư đang chuyển mạnh từ việc ưu tiên số lượng đề xuất sang đánh giá thực chất về năng lực triển khai.
Giai đoạn 2027-2028 sẽ là điểm rơi vận hành của loạt đại dự án
Theo kế hoạch hiện nay, giai đoạn 2027-2028 sẽ là thời điểm hàng loạt dự án điện gió lớn bắt đầu hòa lưới.
Cụm Nhà máy điện gió Phú Cường 1A và 1B đặt mục tiêu vận hành thương mại từ ngày 1/10/2027. Năm 2028, các dự án Điện gió Quảng Ninh 1, Sóc Trăng 4 và Ia Blứ 1 - Giai đoạn 2 dự kiến lần lượt đi vào hoạt động. Hai dự án điện gió ngoài khơi của VinEnergo tại Hà Tĩnh cũng được kỳ vọng bắt đầu khai thác thương mại từ quý IV/2028.
Sự phát triển của ngành điện gió không còn dừng ở mô hình sản xuất điện đơn thuần mà đang mở rộng sang hệ sinh thái năng lượng xanh tích hợp, bao gồm hệ thống lưu trữ điện, tín chỉ carbon, hydrogen và ammonia xanh.
Tuy nhiên, để các dự án quy mô lớn phát huy hiệu quả, hạ tầng truyền tải vẫn là điều kiện quyết định. Tiến độ các tuyến đường dây và trạm biến áp trọng điểm như hệ thống 500 kV tại Hà Tĩnh - Vũng Áng hay trạm biến áp 220 kV tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giải tỏa công suất.
Trong bối cảnh nhu cầu điện phục vụ sản xuất tiếp tục tăng cao, sự đồng bộ giữa nguồn phát, hạ tầng truyền tải và cơ chế lựa chọn nhà đầu tư được xem là nền tảng để Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển điện gió quy mô lớn trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
