Giảm phụ thuộc tín dụng, đa dạng hoá nguồn vốn phục vụ phát triển kinh tế
Ngành ngân hàng đang phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức đan xen và phức tạp. Kinh tế thế giới diễn biến khó lường, mặt bằng lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao cùng với gia tăng rủi ro địa chính trị đã tạo sức ép lớn lên công tác kiểm soát lạm phát và điều hành chính sách tiền tệ. Trong nước, huy động vốn tăng chậm, gây áp lực lớn lên cân đối nguồn vốn của các tổ chức tín dụng…
Trong bối cảnh đó, NHNN vẫn kiên định mục tiêu kép: kiểm soát lạm phát, giữ ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Để thực hiện mục tiêu này, thời gian qua NHNN đã điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt và bám sát diễn biến thị trường trong nước và quốc tế. Các công cụ điều tiết được triển khai đồng bộ nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường ngoại hối và đảm bảo thanh khoản cho hệ thống tổ chức tín dụng.
Cụ thể, NHNN tiếp tục giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho TCTD tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp để góp phần hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, NHNN cũng đã có văn bản yêu cầu các TCTD tập trung triển khai các giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất thị trường, góp phần ổn định thị trường tiền tệ.
Tại cuộc họp của NHNN và các ngân hàng thương mại ngày 9/4/2026, NHNN đã yêu cầu các NHTM giảm lãi suất tiền gửi của các giao dịch phát sinh mới đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; giảm lãi suất tiền gửi niêm yết và lãi suất cho vay nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp và người dân.
Ngay sau cuộc họp, thực tế ghi nhận, nhiều NHTM đã nhập cuộc rất tích cực, chủ động triển khai việc giảm lãi suất. Trong tháng 4/2026, mặt bằng lãi suất thị trường liên tục có xu hướng giảm, tạo tín hiệu tích cực cho cộng đồng doanh nghiệp, người dân.
Về tín dụng, tốc độ tăng trưởng tín dụng cao trong những năm gần đây cũng đang tạo ra những áp lực nhất định đối với hệ thống ngân hàng. Tăng trưởng tín dụng đang cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng huy động vốn khiến hệ thống ngân hàng gặp áp lực thanh khoản và lãi suất có xu hướng gia tăng.
Đáng chú ý, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện đang ở mức cao nhất trong nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình thấp (số liệu tháng 3/2026 là tỷ lệ tín dụng/GDP đã vượt 144%), cho thấy nền kinh tế đang phụ thuộc quá nhiều vào vốn tín dụng ngân hàng. Thực tế này tiềm ẩn rủi ro hệ thống và có thể gây hệ lụy cho nền kinh tế vì nguồn huy động của các ngân hàng chủ yếu là ngắn hạn nhưng nhu cầu vốn của nền kinh tế lại mang tính trung và dài hạn.
Tại cuộc họp ngày 5/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng với NHNN và Bộ Tài chính về điều hành chính sách tiền tệ, tài khóa, Thủ tướng cũng đã nhấn mạnh, phải chuyển trạng thái từ phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn tín dụng cho phát triển sang huy động, đa dạng hóa các nguồn vốn hợp pháp khác.
Bám sát chỉ đạo trên, NHNN đã giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng với định hướng 15% để các TCTD thực hiện với yêu cầu kiểm soát chặt tăng trưởng tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, lĩnh vực bất động sản và hướng dòng vốn tín dụng vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, động lực tăng trưởng, phù hợp với năng lực quản trị rủi ro, hạn chế nợ xấu gia tăng, đảm bảo an toàn hoạt động.
Quyết liệt xử lý nếu tổ chức tín dụng có sai phạm về lãi suất
Thời gian gần đây xuất hiện một số tổ chức tín dụng “lội ngược dòng” điều chỉnh tăng lãi suất, chưa thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN.
Để ổn định thị trường tiền tệ, trong 1 tuần từ 14/5 đến 21/5, NHNN đã liên tiếp có các công văn số 3972 và 4190 chỉ đạo các NHNN chi nhánh tại các khu vực tổ chức kiểm tra các chi nhánh NHTM trên địa bàn trong việc thực hiện chủ trương giảm mặt bằng lãi suất, đồng thời xử lý nghiêm các sai phạm (nếu có).
Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn cần thêm động lực tăng trưởng, giới chuyên gia cho rằng, sự quyết liệt của nhà điều hành đang cho thấy sự nỗ lực của ngành ngân hàng trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân vượt qua giai đoạn nhiều thách thức hiện nay.
Giảm mặt bằng lãi suất không còn là lời kêu gọi tự nguyện, mà là kỷ luật thị trường phải được thực thi nghiêm chỉnh để đạt mục tiêu cao nhất là góp phần tăng trưởng kinh tế.
Trong thời gian tới, NHNN cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất tiền gửi và cho vay của thị trường và của từng TCTD, việc công bố lãi suất cho vay trên trang thông tin điện tử của các TCTD để có chính sách, biện pháp kịp thời nhằm yêu cầu TCTD thực hiện nghiêm chỉ đạo giảm mặt bằng lãi suất.
Song song với đó, NHNN tiếp tục triển khai các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ phù hợp, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống TCTD. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện giảm mặt bằng lãi suất của TCTD theo chủ trương, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm của các TCTD.
