Điểm cốt lõi của Nghị định là nguyên tắc "tự vay, tự trả, tự chịu trách nhiệm". Doanh nghiệp phát hành phải tự chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn, khả năng thanh toán gốc, lãi trái phiếu cũng như các tranh chấp, khiếu nại phát sinh trong quá trình huy động vốn.
Cùng với đó, nguồn vốn thu được từ phát hành trái phiếu phải được theo dõi riêng và sử dụng đúng mục đích đã công bố. Trường hợp muốn thay đổi điều khoản trái phiếu hoặc mục đích sử dụng vốn, doanh nghiệp phải được cấp có thẩm quyền thông qua, đồng thời nhận được sự chấp thuận của tối thiểu 65% tổng số trái chủ cùng loại. Doanh nghiệp cũng phải mua lại trái phiếu của các nhà đầu tư không đồng ý với phương án điều chỉnh.
Nghị định tiếp tục chuẩn hóa điều kiện phát hành khi quy định trái phiếu phát hành trong nước có mệnh giá 100 triệu đồng hoặc bội số của 100 triệu đồng. Đồng tiền phát hành, thanh toán lãi và gốc được thống nhất là đồng Việt Nam.
Trách nhiệm của Hội đồng quản trị và Ban điều hành cũng được nâng lên khi các cơ quan này không chỉ phê duyệt phương án phát hành mà còn phải giám sát quá trình sử dụng vốn và thực hiện nghĩa vụ nợ. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của toàn bộ hồ sơ chào bán.
Mở rộng minh bạch từ giao dịch đến xếp hạng tín nhiệm
Một trong những thay đổi đáng chú ý của Nghị định 200 là yêu cầu trái phiếu phát hành riêng lẻ phải đăng ký giao dịch tập trung tại hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch Chứng khoán. Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác nhận đã nhận báo cáo kết quả phát hành, doanh nghiệp phải hoàn tất thủ tục đăng ký giao dịch.
Quy định này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch của thị trường khi toàn bộ thông tin về giao dịch, giá và khối lượng được đưa lên một nền tảng tập trung, thay vì phân tán như trước đây. Đồng thời, việc tập trung giao dịch cũng tạo điều kiện cải thiện thanh khoản và tăng khả năng giám sát của cơ quan quản lý.
Nghị định cũng bổ sung yêu cầu chặt chẽ hơn về xếp hạng tín nhiệm đối với doanh nghiệp phát hành, đặc biệt trong các đợt chào bán cho nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp là cá nhân. Kết quả xếp hạng tín nhiệm phải được công bố trong hồ sơ phát hành và cung cấp cho nhà đầu tư trước khi thực hiện giao dịch.
Theo đó, xếp hạng tín nhiệm không còn mang tính tham khảo mà trở thành một trong những căn cứ quan trọng giúp nhà đầu tư đánh giá mức độ rủi ro và năng lực tài chính của tổ chức phát hành.
Bên cạnh đó, Nghị định 200 cũng lần đầu quy định chi tiết hơn đối với trái phiếu doanh nghiệp xanh. Nguồn vốn huy động từ trái phiếu xanh phải được hạch toán riêng và chỉ được sử dụng cho các dự án thuộc danh mục phân loại xanh theo quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp phát hành có trách nhiệm báo cáo định kỳ hàng năm về tiến độ giải ngân, tình hình sử dụng vốn và tác động môi trường của dự án. Quy định này nhằm tăng tính minh bạch của dòng vốn xanh, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường trái phiếu ESG trong giai đoạn tới.
Lãi suất và tỷ giá tiếp tục là biến số lớn
Nghị định 200 được ban hành trong bối cảnh thị trường TPDN có dấu hiệu phục hồi rõ nét. Theo dữ liệu của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), thị trường ghi nhận 33 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong tháng 5 với tổng giá trị 40.262 tỷ đồng. Lũy kế 5 tháng đầu năm, giá trị phát hành toàn thị trường đạt 127.350 tỷ đồng.
Tuy nhiên, sức ép lớn nhất của thị trường hiện nằm ở lượng trái phiếu đáo hạn trong 7 tháng cuối năm, ước khoảng 141.908 tỷ đồng. Trước áp lực này, hoạt động mua lại trước hạn diễn ra sôi động với giá trị 19.780 tỷ đồng riêng trong tháng 5.
Bối cảnh vĩ mô cũng tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp phát hành. CPI tháng 5/2026 tăng 5,6% so với cùng kỳ, đưa lạm phát bình quân 5 tháng lên 4,31%, trong khi tỷ giá USD/VND tiếp tục neo ở vùng cao.
Trên thị trường quốc tế, việc Chủ tịch Fed Kevin Warsh duy trì quan điểm thận trọng với lộ trình giảm lãi suất khiến mặt bằng lãi suất USD tiếp tục ở mức cao. Theo đánh giá của các chuyên gia Chứng khoán Vietcombank (VCBS), áp lực từ lạm phát, tỷ giá và tăng trưởng tín dụng cao hơn tốc độ huy động vốn có thể khiến mặt bằng lãi suất huy động và lãi suất trái phiếu trong nước tiếp tục chịu sức ép trong thời gian tới.
Trong bối cảnh đó, Nghị định 200 được xem là bước đi nhằm củng cố kỷ luật thị trường, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành và tăng tính minh bạch cho kênh huy động vốn trái phiếu doanh nghiệp.
