Chiến sự tại Iran đang gây gián đoạn hoạt động hàng không trên khắp thế giới, nhưng các hãng bay ở những khu vực như Trung Đông và nhiều nơi ở Châu Á chịu ảnh hưởng nặng nề hơn nhiều so khu vực khác.
Tăng giá và thêm phụ phí nhiên liệu
Trong nhiều tuần qua, Iran đã phong tỏa một phần đáng kể hoạt động buôn bán dầu mỏ toàn cầu đi qua Eo biển Hormuz, khiến giá nhiên liệu máy bay tăng gần gấp đôi. Vì nhiên liệu chiếm một phần lớn trong chi phí các chuyến bay, các hãng hàng không nằm trong số những doanh nghiệp đầu tiên cảm nhận được tác động của cuộc xung đột.
Nhưng các hãng hàng không và các quốc gia đang phải đối mặt với những tác động ở mức độ khác nhau đối với chi phí nhiên liệu tăng, hạn chế chuyến bay và nhu cầu suy giảm.
Trên khắp thế giới, các hãng hàng không đang tăng giá và thêm phụ phí nhiên liệu. Air France và KLM áp mức tăng 50 euro (tương đương 58 USD) đối với giá vé các chuyến bay đường dài. Air India cũng như các hãng hàng không giá rẻ khác của Ấn Độ như IndiGo và Akasa Air cùng với Cathay Pacific thông báo tăng phụ phí. Korean Air Cargo cho biết sẽ áp dụng "điều chỉnh khẩn cấp" đối với chính sách phụ phí nhiên liệu bắt đầu từ ngày 1/4.
Du lịch hàng không tại Mỹ gần như chưa có biểu hiện chịu ảnh hưởng bởi nhiều người vẫn đủ khả năng chi trả cho mức giá vé cao hơn. Nhu cầu cũng mạnh mẽ ở Châu Âu, nơi nhiều hãng hàng không cũng đã chốt giá nhiên liệu rẻ hơn từ trước.
Nhưng các hãng bay ở những nơi khác đang đối mặt với những thách thức lớn hơn. Tại Trung Đông, các hãng hàng không đã hủy hàng chục nghìn chuyến bay vì sân bay đóng cửa và hạn chế các chuyến bay vì lý do an toàn.
Ở các khu vực khác tại Châu Á và Nam Thái Bình Dương, tình hình có nhiều biến động. Một số hãng hàng không lớn đang hoạt động tốt và thậm chí bán được nhiều vé hơn từ nguồn khách hàng bị hủy chuyến trên các hãng hàng không Vùng Vịnh. Nhưng một số hãng đang gặp khó khăn do chi phí nhiên liệu tăng vọt, nhu cầu giảm sút và thời gian bay dài hơn. Chiến sự đã buộc các hãng hàng không phải né Vùng Vịnh, đồng nghĩa với việc tốn nhiều nhiên liệu hơn.
Và ở một số nơi, nhiên liệu máy bay khan hiếm đến mức một số sân bay đang phải giới hạn chuyến bay.
Ông Saj Ahmad, trưởng chuyên gia phân tích tại công ty tư vấn hàng không StrategicAero Research cho biết Châu Á "nhiều biến động hơn."
Các hãng hàng không ở Trung Đông đã cắt giảm đáng kể các chuyến bay. Emirates, hãng hàng không lớn nhất khu vực, có kế hoạch thực hiện ít hơn 40% số chuyến bay trong tuần này so với tuần cuối cùng của tháng hai, theo OAG - một công ty tư vấn và dữ liệu hàng không. Các chuyến bay của Qatar Airways giảm 62%, và Etihad giảm hơn 50%.
Sự gián đoạn này đang ảnh hưởng đến phần còn lại của ngành. 44 hãng hàng không vốn có kế hoạch bay trong khu vực vào tuần cuối cùng của tháng hai đã ngưng tất cả cho đến hết tháng tư, theo OAG. Air India nằm trong số những hãng bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với 16 trong số 36 chuyến bay đường dài kết nối Trung Đông với Ấn Độ bị hủy hôm 23/3.
Đảo lộn kế hoạch di chuyển
Tình trạng này khiến nhiều người phải từ bỏ kế hoạch du lịch. Dheeraj Kommu, 34 tuổi, một nhà phân tích tài chính ở Bengaluru, đã đợi 10 ngày sau khi chiến sự tại Iran bắt đầu vào ngày 28/2 để quyết định hủy chuyến du lịch gia đình đến Georgia.
“Chúng tôi đã chờ đợi để đánh giá liệu tình hình chiến sự có khả quan hơn không,” anh nói, “và tình hình đã không khả quan hơn, chúng tôi nhận thấy quá nhiều sự không chắc chắn.” Anh lo ngại nguy cơ bị mắc kẹt khi cô con gái 4 tuổi sẽ bắt đầu đi học vào tháng 6.
Các hãng hàng không cũng đang xem xét lại kế hoạch. Air New Zealand cho biết sẽ bắt đầu cắt giảm các tuyến đường ít phổ biến hơn trong hai tháng tới vì phải tiết kiệm nhiên liệu.
China Southern cũng rút lại ít nhất một chuyến bay, thông báo tuần trước rằng hãng hàng không đang bỏ dịch vụ trực tiếp ba lần một tuần giữa Quảng Châu và Darwin, Australia. Hãng sẽ định tuyến lại những khách hàng này trên các chuyến bay nối chuyến qua Sydney, Australia.
Air Busan (Hàn Quốc) đã giảm các chuyến bay tháng tư đến Philippines, Việt Nam và Guam vào tuần trước. Cebu Pacific (Philippines) hôm 23/3 thông báo sẽ tạm dừng 5 tuyến đường và giảm tần suất của thêm 10 tuyến đường bắt đầu từ giữa tháng tới.
Ở Châu Âu, nhiều hãng vận chuyển tránh được việc tăng giá vé vì sử dụng hợp đồng tương lai và các kỹ thuật dự phòng khác để chốt mức giá nhiên liệu máy bay. Nhưng giới điều hành cho rằng có thể phải tăng giá vé nếu chiến sự kéo dài trong nhiều tháng.
Định hình lại di chuyển bằng hàng không
Xung đột cũng đang định hình lại các mô hình du lịch. Nhiều người sẽ tránh bay qua Trung Đông, tạo cơ hội cho các hãng hàng không khác.
Qantas, hãng hàng không lớn nhất Australia, nói rằng nhu cầu với các chuyến bay đến và đi từ Châu Âu đang rất lớn. Các chuyến bay kết nối Perth đến London và Paris lấp đầy hơn 90% trong tháng này, cao hơn khoảng 15 điểm phần trăm so với bình thường.
Tại sự kiện Airlines for Europe, Benjamin Smith, CEO Air France-KLM, cho biết nhu cầu “rất tích cực” trên các chuyến bay đến Châu Á và Châu Phi. Ông Spohr khẳng định các hãng hàng không của Lufthansa Group đã thêm hàng chục chuyến bay đến và đi từ Châu Á để đáp ứng nhu cầu tăng cao. Những chuyến bay đó đã được lấp đầy trong vòng vài ngày, ông nói.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế trong việc các hãng hàng không có thể tận dụng nhu cầu đang chuyển dịch.
"Việc cho rằng các hãng hàng không có năng lực dự phòng có thể nhanh chóng di chuyển từ thị trường này sang thị trường khác - và lấp đầy máy bay - là không thực tế, đặc biệt khi lợi ích thương mại có khả năng là ngắn hạn,” John Grant, nhà phân tích trưởng tại OAG, nhận định hôm 25/3. "Và trong trường hợp này, có vẻ như hầu hết hãng hàng không đã thực hiện cách tiếp cận hợp lý, bám sát kế hoạch."
(Theo New York Times, BBC)
