Bước ngoặt từ cơ chế đấu thầu "chặng cuối"
Xung đột nảy sinh khi Tổng giám đốc Bưu điện David Steiner lần đầu tiên áp dụng cơ chế đấu thầu công khai cho dịch vụ chuyển phát "chặng cuối" nhằm xác định giá trị thị trường thực tế.
Phía Amazon tỏ ra bất ngờ và thất vọng trước thay đổi này. Người phát ngôn của tập đoàn khẳng định: "Chúng tôi đã đàm phán thiện chí hơn một năm cho thỏa thuận trị giá hàng tỷ USD, nhưng USPS đã đột ngột rút lui để đưa ra khái niệm đấu giá. Hiện chúng tôi buộc phải chuẩn bị các phương án dự phòng".
Chiến lược "Asset-Light" và đội quân DSP
Sự tự tin của Amazon trong việc rời bỏ USPS không phải ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ chiến lược "Asset-Light" — hay còn gọi là mô hình thâm dụng tài sản thấp — thông qua chương trình Đối tác Dịch vụ Giao hàng (DSP). Thay vì trực tiếp tuyển dụng để tránh rủi ro pháp lý và áp lực từ các công đoàn, Amazon đã kiến tạo một mạng lưới kết nối hơn 3.500 doanh nghiệp trải dài trên 19 quốc gia.
Trong khi USPS đang phải gánh trên vai sức ép chi phí khổng lồ từ hệ thống lương hưu và phúc lợi bưu tá, các đối tác DSP của Amazon lại vận hành với một cấu trúc chi phí linh hoạt hơn nhiều. Mạng lưới này đã có sự bùng nổ mạnh mẽ khi huy động tới 279.000 tài xế để xử lý khối lượng vận chuyển trung bình 20 triệu gói hàng mỗi ngày.
Sự rút lui của Amazon đã đẩy USPS vào thế tiến thoái lưỡng nan đầy nghiệt ngã. Năm 2025, Bưu điện Quốc gia Hoa Kỳ ghi nhận mức lỗ ròng kỷ lục lên tới 9 tỷ USD (khoảng 225.000 tỷ đồng). Trước đó, đơn vị này đã dồn lực đầu tư vào hệ thống trung tâm phân loại hiện đại nhằm mục tiêu số hóa và nâng cao năng lực vận hành. Tuy nhiên, khi sản lượng từ Amazon đang chiếm tới 15% tổng lượng hàng toàn quốc sụt giảm, mạng lưới hạ tầng trị giá nghìn tỷ này đang đối mặt với nguy cơ "đắp chiếu" do rơi vào tình trạng dư thừa công suất nghiêm trọng.
Khi "Người khổng lồ" tự đi bằng hai chân
Dữ liệu từ ShipMatrix phản ánh một thực tế khắc nghiệt: Năm ngoái, Amazon đã tự vận chuyển 6,7 tỷ kiện hàng, chính thức vượt qua con số 6,6 tỷ của USPS. Sau khi lần lượt vượt mặt FedEx và UPS, Amazon đang hoàn thiện hệ sinh thái logistics độc lập, sử dụng công nghệ để tối ưu hóa những khu vực có mật độ thấp.
Tại các khu vực nông thôn, nơi USPS đảm nhận từ 30 đến 40% kiện hàng của Amazon, áp lực còn nặng nề hơn. Amazon đang "phản công" bằng cách đổ 4 tỷ USD (khoảng 100.000 tỷ đồng) vào mạng lưới nông thôn, dự kiến quy mô sẽ tăng gấp ba lần vào cuối năm 2026 nhằm cung cấp thêm 1 tỷ gói hàng mỗi năm. Kế hoạch này sẽ phủ sóng 4.000 thị trấn nhỏ và tạo ra 100.000 việc làm địa phương, con số này vượt xa lực lượng bưu tá hiện có của USPS tại các bang nông thôn khác.
Sức mạnh tự thân của Amazon còn được chứng minh bởi hệ sinh thái công nghệ áp đảo: từ dịch vụ Prime Air cho phép giao hàng bằng máy bay không người lái trong chưa đầy 60 phút, đến việc triển khai 1.000 xe tải điện tích hợp camera AI giúp tự động hóa khâu truy xuất gói hàng, tạo nên một quy trình vận chuyển khép kín và không kẽ hở.
Trong phiên điều trần trước Quốc hội hôm thứ Ba, Tổng giám đốc Steiner đưa ra cảnh báo rằng USPS đang trên đà "cạn kiệt tiền mặt" trong khoảng một năm tới. Ông kêu gọi các nhà lập pháp dỡ bỏ những hạn chế quản lý hiện hành, cho phép cơ quan này tăng giá tem cùng các dịch vụ khác. Đồng thời, ông đề nghị nâng trần hạn mức vay nợ đã được thiết lập suốt 3 thập kỉ qua, 15 tỷ USD.
(Theo WSJ, Amazone New, QUARTZ)
