Cánh cửa cho các đợt IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) rõ ràng đang rộng mở với một thị trường đầy hào hứng. Cerebras Systems, một công ty chip AI, đã tăng tới 68% ngay trong ngày giao dịch đầu tiên vào tháng trước. Theo dữ liệu từ FactSet, trong vòng 5 năm qua, chỉ có mức tăng 250% khó tưởng của nền tảng thiết kế kỹ thuật số Figma vào năm ngoái là lớn hơn kỳ tích gây kinh ngạc nói trên của Cerebras Systems, một công ty có định giá trên 10 tỷ USD tại thời điểm niêm yết.
SpaceX của Elon Musk dự kiến sẽ nối gót vào mùa hè này trong một thương vụ có thể trở thành đợt IPO lớn nhất trong lịch sử - với mức định giá mục tiêu lên tới 1.500-1.750 tỷ USD. Điều đó sẽ càng làm cho "vạc dầu" IPO thêm phần sục sôi.
Chạy đua IPO
Đây chính là lý do thúc đẩy OpenAI và Anthropic cố gắng trở thành AI lab (tổ chức nghiên cứu phát triển trí tuệ nhân tạo) lớn đầu tiên lên sàn chứng khoán. Anthropic hôm 1/6 đã nộp hồ sơ IPO bảo mật với dự tính niêm yết có thể diễn ra sớm nhất là vào mùa thu này, trong khi OpenAI cũng đang làm việc với các ngân hàng để chuẩn bị cho hồ sơ của riêng mình.
Trong cuộc đua này, xuất phát trước rõ ràng có những lợi thế nhất định. Và điều quan trọng không kém là có những bất lợi lớn chực chờ kẻ đến sau.
Các nghiên cứu học thuật đã chỉ ra rằng các đợt IPO có xu hướng diễn ra theo từng cụm ngành, và những công ty niêm yết trễ hơn trong một chu kỳ thường không đạt được hiệu suất tốt. Điều này hoàn toàn hợp lý, bởi các công ty chất lượng cao hơn với lợi thế cạnh tranh tốt hơn thường có xu hướng lên sàn sớm, kéo theo một vệt công ty theo sau có thể không mạnh bằng.
Và ngay cả trong một thị trường đang sốt, lượng tiền dịch chuyển dòng vốn cũng không phải là vô hạn. Các nhà đầu tư có thể rút vốn từ các cổ phiếu khác để đổ dồn vào SpaceX, sau đó tiếp tục tái cơ cấu danh mục để đặt cược vào OpenAI và Anthropic vào cuối năm nay hoặc năm sau. Công ty nào đi trước khả năng cao sẽ "nuốt trọn" phần lớn nguồn vốn ngày càng khan hiếm này.
Cả OpenAI và Anthropic đều đang tìm kiếm những mức định giá cao ngất ngưởng. Anthropic gần đây đã gọi vốn với mức định giá gần chạm mốc 1.000 tỷ USD. Trong khi đó, OpenAI được định giá lần gần nhất vào tháng 3 ở mức 852 tỷ USD.
"Không gian chỉ có bấy nhiêu oxy thôi," Patrick Healy, người sáng lập Issuer Network, tổ chức tư vấn cho các công ty niêm yết trên các sàn giao dịch hàng đầu của Mỹ, ví von. "SpaceX sẽ tiêu thụ một lượng vốn khổng lồ, và kẻ về nhì sẽ có vị thế tốt hơn thứ ba."
Bài học từ Lyft và Uber
Đối với công ty có bộ máy vận hành tốt hơn - trong trường hợp này là Anthropic, dưới sự dẫn dắt của CEO Dario Amodei - cái giá của sự chần chừ có thể đặc biệt lớn. Nếu đợt niêm yết sớm của OpenAI nhận được phản ứng thờ ơ từ thị trường (một kịch bản hoàn toàn khả thi nếu xét đến chuỗi bê bối lục đục nội bộ liên miên tại công ty do CEO Sam Altman điều hành), Anthropic có thể bị buộc phải trì hoãn hoặc giảm bớt quy mô.
Đó chính xác là những gì đã xảy ra vào năm 2019, khi hai đối thủ trong ngành gọi xe công nghệ là Lyft và Uber Technologies lên sàn. Lyft, công ty có quy mô nhỏ hơn, đã xuất phát trước với một đợt IPO không như kỳ vọng.
Sự sụt giảm cổ phiếu của Lyft sau IPO ảnh hưởng trực tiếp đến đợt niêm yết của Uber hai tháng sau đó. Uber đã phải cắt giảm mức định giá mục tiêu, nhưng cổ phiếu của công ty vẫn lao dốc sau khi chào sân, ngay cả trong thị trường có các công ty công nghệ khác niêm yết vẫn đang làm ăn tốt.
Tất nhiên, việc đi đầu không phải là không có rủi ro. Công ty niêm yết đầu tiên phải đối mặt với rủi ro là thị trường cần có thời gian để phản ánh đúng giá trị của nó, do đây là một ngành công nghiệp còn non trẻ và chưa có nhiều thành tích chứng minh.
Điều này từng xảy ra với các công ty công nghệ trong quá khứ. Cổ phiếu của Facebook đã mất hơn một nửa giá trị trong ba tháng giao dịch đầu tiên vào năm 2012, giữa bối cảnh lo ngại về việc liệu công ty có thể thích ứng với xu hướng chuyển dịch sang quảng cáo trên điện thoại di động hay không. Sau đó, cổ phiếu này đã bước vào một đợt tăng trưởng bền vững khi công ty chứng minh được khả năng phục hồi và các nhà đầu tư dần cảm thấy thoải mái hơn với mô hình kinh doanh của Facebook. Nhưng các công ty khác đang nôn nóng lên sàn lúc bấy giờ - đáng chú ý là Twitter - cuối cùng đã phải bấm bụng chờ đợi.
Tuy nhiên, điều quan trọng là ngay cả khi phán quyết ban đầu của thị trường là tiêu cực, Facebook và các công ty IPO sớm khác vẫn gặt hái được những lợi ích từ việc trở thành công ty đại chúng trong lúc chờ cổ phiếu phục hồi. Lợi ích này bao gồm số tiền huy động được từ đợt IPO, và việc giữ chân nhân viên bằng cách cho phép họ hiện thực hóa lợi nhuận (bán cổ phiếu đổi thành tiền mặt). Những yếu tố đó càng làm tăng thêm tính cấp bách cho các đợt IPO của OpenAI và Anthropic, cả hai đều có thể diễn ra trong năm nay.
Cái tên nào sẽ về đích trước - và thị trường phản ứng ra sao - có thể góp phần định hình tương lai của cả hai công ty cũng như giai đoạn tiếp theo của thời kỳ bùng nổ AI: hoặc là củng cố niềm tin của thị trường vào sức mạnh chuyển đổi của AI, hoặc là đưa ra một lời cảnh báo về những sự cường điệu quá đà. Canh bạc này thực sự có rủi ro rất cao.
(Theo Wall Street Journal)
