Elon Musk, Sam Altman và Dario Amodei thời còn "cùng hội cùng thuyền" ở OpenAI từng tranh luận gay gắt về việc làm thế nào để tổ chức này có thể đuổi kịp Google trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI).
Giờ đây, bộ ba này đang chạy nước rút chuẩn bị cho những đợt IPO (phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu) bom tấn riêng biệt. Động thái này hứa hẹn sẽ định hình lại thị trường IPO tại Mỹ và trở thành phép thử quan trọng về khả năng hấp thụ làn sóng niêm yết của các gã khổng lồ công nghệ. Nếu thành công, các thương vụ này có thể khai sinh ra những doanh nghiệp nghìn tỷ USD mới, đồng thời vực dậy thị trường IPO vốn đang trải qua hơn bốn năm trầm lắng đối với các nhà đầu tư mạo hiểm và ngân hàng Phố Wall.
Cuộc đổ bộ lên sàn chứng khoán
Sự cạnh tranh - vốn càng thêm gay gắt sau những cuộc ra đi không mấy êm đẹp của Musk và Amodei khỏi OpenAI lần lượt vào năm 2018 và 2020 - cũng đã khơi mào cho một cuộc đua xem công ty nào có thể thu hút được nguồn vốn "đậm" nhất.
Anthropic của Amodei, SpaceX của Musk và OpenAI của Altman có khả năng biến năm 2026 thành năm lớn nhất đối với các đợt IPO tại Mỹ. Các đợt bán cổ phần từ ba công ty này sẽ đẩy quy mô gây quỹ vượt xa mức kỷ lục 156 tỷ USD ghi nhận vào năm 2021.
Các nhà đầu tư, ngân hàng và cố vấn tham gia các thương vụ cho biết các giám đốc điều hành đang cân nhắc xem họ có thể huy động bao nhiêu vốn mà không khiến thị trường bị quá tải. Một màn chào sân "thiếu lửa" cũng có thể làm lung lay sự lạc quan vào AI - yếu tố vốn đang giúp đẩy cổ phiếu Mỹ lên cao bất chấp lạm phát và những bất ổn địa chính trị.
Cả ba công ty này đều đang tiến gần hơn tới đích đến IPO trong tuần rồi khi những thông tin rò rỉ về việc OpenAI đẩy nhanh lộ trình niêm yết và khoản lợi nhuận theo quý đầu tiên của Anthropic được công bố đã cạnh tranh gay gắt để thu hút sự chú ý với hồ sơ S-1 được chờ đợi từ lâu của SpaceX. Những rò rỉ này là tín hiệu cho các nhà đầu tư Phố Wall thấy rằng các AI lab (phòng nghiên cứu AI) có thể sẽ nối gót SpaceX lên sàn trong thời gian ngắn.
Rob Hilmer, nhà sáng lập Goanna Capital (quỹ đang nắm giữ cổ phần ở cả ba công ty), cho biết không phải ngẫu nhiên cả ba đồng loạt chuẩn bị niêm yết cùng lúc. "Trong trạng thái thị trường các nhà đầu tư không ngại rủi ro lớn như hiện nay, vốn đã kéo dài một thời gian, chúng ta sẽ kỳ vọng có bao nhiêu đợt IPO công nghệ quy mô lớn sau 5 năm khan hiếm?", ông nhận định.
"Trong một thế giới đang tìm kiếm sự tăng trưởng, các tài sản kiểu đó đang rất thiếu vắng trên thị trường đại chúng ngày nay... Tôi nghĩ chúng sẽ được đón nhận nồng nhiệt," ông nói thêm.
Cơn khát AI của dòng vốn đại chúng
Những người lạc quan cho rằng các công ty này có thể lấy đà từ cơn sốt AI. SpaceX đang đặt mục tiêu huy động khoảng 75 tỷ USD với mức định giá 1.750 tỷ USD, trong khi OpenAI gần đây được định giá 852 tỷ USD và Anthropic đang tiến gần đến hoàn tất vòng gọi vốn 30 tỷ USD với mức định giá 900 tỷ USD.
"Hiện có gần 8.000 tỷ USD đang nằm trong các quỹ thị trường tiền tệ," một nhà đầu tư khác góp vốn vào cả ba công ty cho biết. "Việc hấp thụ đợt IPO (dự kiến 75 tỷ USD) của SpaceX chỉ chiếm 1% số đó. Lượng tiền mặt đang đứng ngoài rìa đã sẵn sàng đi vào dòng chảy."
Các nhà đầu tư đại chúng suốt nhiều năm "cố gắng tiếp cận AI một cách gián tiếp, đặc biệt là thông qua cổ phiếu bán dẫn (như Nvidia). Ngay khi có thể tiếp cận các AI lab này, họ sẽ sở hữu cổ phần trực tiếp," người này nói thêm.
Peter Hébert, đồng sáng lập công ty vốn mạo hiểm Lux Capital, cũng tự tin rằng thị trường đại chúng có thể hấp thụ các đợt IPO khổng lồ này. "Một đợt huy động vốn siêu khủng trị giá 75 tỷ USD của SpaceX thậm chí còn chưa phải là đợt huy động vốn sơ cấp lớn nhất được công bố kể từ đầu năm 2026, kỷ lục đó thuộc về OpenAI," ông nói, để cập đến vòng gọi vốn 122 tỷ USD của tổ chức phát triển ChatGPT vào đầu năm nay.
Bài toán lợi nhuận và "bóng ma" WeWork
Tuy nhiên, cả ba công ty vẫn đang thua lỗ, và các nhà đầu tư đại chúng có thể sẽ ít khoan nhượng hơn nhiều so với các nhà đầu tư tư nhân trước đây - đặc biệt khi đối mặt với tình trạng đốt tiền mặt quá lớn và các cam kết tài chính chưa có nguồn bù đắp.
Với mức định giá 1,75 nghìn tỷ USD mà các ngân hàng đang hướng tới, SpaceX sẽ được giao dịch ở mức gấp 91 lần doanh thu 19 tỷ USD của công ty này trong năm qua - một hệ số định giá vượt xa những cái tên đắt đỏ nhất trong nhóm Big Tech. Nvidia, cổ phiếu đắt giá nhất trong nhóm Magnificent 7 tính theo doanh thu, hiện giao dịch ở mức gấp 21 lần doanh thu lũy kế 12 tháng và có lợi nhuận siêu khủng.
Để thực hiện thành công đợt IPO của SpaceX, tỷ phú Musk cần các nhà đầu tư tin vào tầm nhìn của ông cũng như những con số. Bản cáo bạch của công ty trông giống như một bản tuyên ngôn hơn là một báo cáo bạch tài chính: 14 trong số 16 trang đầu tiên bị áp đảo bởi hình ảnh của tên lửa, vệ tinh và các hành tinh. SpaceX cũng đang chào đón các nhà đầu tư đến thăm trụ sở Starbase tại Texas để "bán" câu chuyện của mình, theo Financial Times.
Justin Fishner-Wolfson từ 137 Ventures, quỹ đã đầu tư vào SpaceX lần đầu vào năm 2011, đánh giá các tên lửa có thể tái sử dụng do SpaceX chế tạo sẽ hỗ trợ cho toàn bộ hoạt động kinh doanh, từ Internet vệ tinh và dịch vụ di động trên Trái đất cho đến các trung tâm dữ liệu ngoài không gian.
Về phía Anthropic, khả năng sinh lời của công ty có thể bị nghi vấn khi chi tiêu gia tăng chóng mặt. Trong tháng 5, tập đoàn này đã ký hợp đồng để trở thành khách hàng lớn nhất của SpaceX, đồng ý chi 15 tỷ USD mỗi năm để thuê trung tâm dữ liệu, sau khi có các thỏa thuận trị giá hàng trăm tỷ USD khác với Google và Amazon.
Chi tiêu của OpenAI thậm chí còn tham vọng hơn. Công ty đã ghi nhận doanh thu gần 6 tỷ USD trong quý trước nhờ ChatGPT và công cụ lập trình Codex ngày càng được sử dụng nhiều hơn.
Tuy nhiên, OpenAI đã nói với các nhà đầu tư rằng họ dự kiến đốt khoảng 600 tỷ USD trước khi có lãi vào năm 2030. Công ty đã huy động được nhiều vốn hơn bất kỳ startup nào trong lịch sử, ngốn tiền từ các ông lớn Big Tech và các quỹ tài sản, và đang tìm đến các nhà đầu tư Phố Wall.
Điều OpenAI dùng để thuyết phục thị trường là họ sẽ là nơi đầu tiên đạt được trí tuệ nhân tạo tổng hợp (AGI) và phần thưởng gặt hái được sẽ khiến các khoản chi tiêu thời điểm này trở nên nhỏ bé.
Tầm nhìn lớn vốn vận hành rất tốt ở thị trường tư nhân không phải lúc nào cũng "chịu được nhiệt" được khi va chạm với thị trường đại chúng.
Sứ mệnh "nâng tầm nhận thức của thế giới" của WeWork bằng cách cho thuê văn phòng có bàn bóng bàn và vòi bia từng được các nhà đầu tư, bao gồm cả Masayoshi Son của SoftBank, đón nhận nồng nhiệt, nhưng lại bị các quỹ đại chúng ngó lơ, khiến công ty phải hủy bỏ đợt niêm yết trị giá 47 tỷ USD vào năm 2019. Kịch bản đó vẫn đang ám ảnh một số nhà đầu tư.
Tuy nhiên, những người khác lại lạc quan hơn: việc so sánh giữa công ty văn phòng sụp đổ năm xưa và những "đứa con cưng" AI ngày nay là "đang đánh đồng một công ty lớn có mô hình kinh doanh tồi tệ với ba trong số những công ty có chất lượng tốt nhất từ trước đến nay. Đây là những doanh nghiệp được vận hành tốt và có mức tăng trưởng cao," Hilmer nhận định. "Điều cuối cùng mà tôi lo ngại là liệu có vốn để đầu tư vào họ hay không."
(Theo Financial Times)
