Đối với bác sĩ chuyên khoa ung thư Timothy Cannon, những dấu hiệu bất thường bắt đầu xuất hiện vào năm 2019, khi ông điều trị cho ba bệnh nhân trẻ, thể trạng tốt nhưng mắc ung thư đại tràng giai đoạn tiến triển chỉ trong vòng sáu tháng. Trong số đó, hai người đang ở độ tuổi 30 và một người vừa bước sang tuổi 40. Đáng chú ý, cả ba bệnh nhân này đều không có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào được ghi nhận trước đó.
Theo chia sẻ của bác sĩ Cannon, điểm chung của ba bệnh nhân này là họ là những người chạy bộ cực kỳ năng nổ. Những vận động viên này thường xuyên thi đấu các giải ultramarathon (siêu marathon) cự ly 100 dặm (khoảng 160km) hoặc nhiều cuộc đua marathon và bán marathon mỗi năm.
Từ thực tế này, bác sĩ Cannon đặt câu hỏi liệu có mối liên hệ nào giữa việc chạy bộ với cường độ cao và căn bệnh ung thư đại tràng hay không.
Kết quả nghiên cứu gây kinh ngạc
Để tìm kiếm câu trả lời, bác sĩ Cannon và các đồng nghiệp đã tuyển chọn 94 vận động viên chạy bộ cường độ cao, trong độ tuổi từ 35 đến 50. Mỗi người đều đã hoàn thành ít nhất 5 cuộc đua marathon hoặc 2 cuộc đua ultramarathon (bất kỳ cuộc đua nào dài hơn cự ly tiêu chuẩn 26,2 dặm - khoảng 42km).
Sau khi các vận động viên trải qua nội soi đại tràng, kết quả thu được được bác sĩ Cannon đánh giá là “khá giật mình”.
Gần một nửa số vận động viên được phát hiện có polyp, hay còn gọi là u tuyến, trong đại tràng. Mặc dù bác sĩ Cannon cho biết nhiều polyp sẽ không phát triển thành ung thư, nhưng có 15% số người xuất hiện các u tuyến lớn, tiến triển, là những tổn thương "đã tiến xa hơn trên lộ trình dẫn đến ung thư", ông cho biết. Tuy nhiên, không có trường hợp nào trong nghiên cứu mắc ung thư đại tràng.
Số lượng u tuyến, đặc biệt là các polyp tiến triển, cao hơn nhiều so với những gì thường thấy trong quá trình nội soi sàng lọc ở người lớn ở độ tuổi cuối 40. Trong lịch sử, tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm tuổi này thường dao động từ khoảng 1,2 đến 6%.
“Dường như có điều gì đó đang thực sự diễn ra ở đây (với các vận động viên chạy bộ cường độ cao)”, bác sĩ Cannon nhận định.
Cơ chế tác động đến đường ruột
Trong khi các nghiên cứu trước đây thường khẳng định tập thể dục điều độ có khả năng bảo vệ cơ thể chống lại ung thư đại trực tràng, việc chạy ultramarathon hoặc nhiều cuộc marathon hàng năm lại là một cấp độ vận động hoàn toàn khác.
Theo bác sĩ Cannon, trong quá trình gắng sức kéo dài, cơ thể bắt đầu phân phối lại dòng máu, chuyển hướng từ đường ruột sang các cơ bắp đang hoạt động, đặc biệt là ở chân. Khi bị thiếu máu và oxy, các tế bào trong đường ruột có thể bị chết đi, trong khi lớp lót niêm mạc ruột có thể trở nên "rò rỉ". Tình trạng viêm và kích ứng đường ruột thường xảy ra sau đó, biểu hiện qua các triệu chứng buồn nôn, nôn mửa, chuột rút, tiêu chảy hoặc đi ngoài ra máu trong và sau các buổi tập luyện, thi đấu dài ngày.
"Khi mô phục hồi sau đó, các tế bào trong đường ruột có thể bắt đầu phân chia một cách dữ dội và nhanh chóng, làm tăng khả năng đột biến, dẫn đến nguy cơ hình thành polyp và ung thư về lâu dài", ông giải thích. Việc lặp lại quá trình này trong nhiều năm huấn luyện tạo ra một cơ chế tiềm năng dẫn đến nguy cơ polyp và ung thư đại tràng.
Eric McGlinchey, 52 tuổi, một phó giáo sư tại Đại học George Mason, người đã hoàn thành 57 cuộc đua ultramarathon, cho biết ông đã tình nguyện tham gia nghiên cứu sau khi nghe về mối quan tâm của nhóm nghiên cứu đối với sức khỏe đường ruột. Kết quả nội soi cho thấy ông có nhiều polyp trong đại tràng, mặc dù chưa ở giai đoạn tiến triển.
Lời khuyên của chuyên gia
Các chuyên gia khác như Amy S. Oxentenko, bác sĩ tiêu hóa tại Mayo Clinic, nhấn mạnh rằng mặc dù nghiên cứu này là một nghiên cứu cực kỳ thú vị, nhưng đây mới chỉ là các phát hiện sơ bộ. Bà cảnh báo: “Vận động viên không nên hoảng sợ. Còn rất nhiều điều cần phải tìm hiểu thêm”.
Đừng để bất kỳ ai nói với bạn rằng chảy máu trực tràng là bình thường đối với người chạy bộ. Hãy đi kiểm tra.
Bác sĩ Cannon cũng gửi gắm một thông điệp quan trọng là nếu bạn là một vận động viên chạy bộ đường dài và có các triệu chứng tiêu hóa kéo dài như đầy hơi, chuột rút hoặc đặc biệt là chảy máu trực tràng, hãy đến gặp bác sĩ. “Đừng để bất kỳ ai nói với bạn rằng chảy máu trực tràng là bình thường đối với người chạy bộ. Hãy đi kiểm tra”, ông khẳng định.
Hiện tại, nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch cho một cuộc nghiên cứu lớn hơn với gần 300 vận động viên và nhóm đối chứng để phân tích các yếu tố khác như gen, giới tính và hệ vi sinh vật. Trong khi chờ đợi kết quả sâu rộng hơn, các chuyên gia vẫn khuyến khích duy trì lối sống vận động vì lợi ích sức khỏe tổng thể đã được khoa học chứng minh từ lâu.
(Theo The Washington Post)
