Ngay cả trước khi mâu thuẫn bùng phát về cách Lầu Năm Góc dùng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xung đột, Dario Amodei đã tăng cường công kích sếp cũ Sam Altman và đường hướng của OpenAI - công ty cả hai từng cùng gây dựng.
Khi trao đổi với đồng nghiệp những tháng gần đây, Giám đốc điều hành Anthropic đã dùng những lời lẽ đầy châm chọc về cuộc chiến pháp lý giữa Sam Altman và Elon Musk, và chỉ trích khoản quyên góp 25 triệu USD của Chủ tịch OpenAI Greg Brockman cho một siêu ủy ban hành động chính trị ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ngoài ra, Dario ví OpenAI cùng các đối thủ khác như các hãng thuốc lá biết rõ sản phẩm của mình gây hại nhưng vẫn bán ra thị trường.
Chiến lược thương hiệu này được gọi là cách định vị Anthropic là “lựa chọn lành mạnh hơn” giữa các đối thủ AI. Dario vốn xây dựng thương hiệu Anthropic trên ý tưởng cách tiếp cận AI của công ty này an toàn hơn so với các đối thủ, đặc biệt là OpenAI - nơi ông và các đồng sáng lập rời bỏ vào cuối năm 2020 do lo ngại về an toàn. Tuy nhiên, lý do rời đi còn có cả những vết thương lòng chưa bao giờ lành, cùng các mâu thuẫn thường thấy trong doanh nghiệp như tranh giành quyền lực và công lao.
Những mối quan hệ phức tạp này đang định hình con đường của AI, động lực đang thúc đẩy một phần lớn nền kinh tế toàn cầu, đồng thời khơi dậy những hy vọng - lẫn nỗi sợ - về tương lai việc làm, thậm chí là ý nghĩa cuộc sống và khả năng tồn tại của nhân loại.
Rạn nứt này phơi bày gần đây khi Sam Altman phản ứng trước tranh chấp giữa Anthropic và Lầu Năm Góc về cách dùng AI trong chiến sự bằng việc công bố OpenAI đã giành được hợp đồng thực hiện các công việc mật cho Bộ Quốc phòng Mỹ. Trong khi đó, Anthropic kiện chính quyền Trump sau khi bị Lầu Năm Góc xem là rủi ro chuỗi cung ứng.
Dario đăng tải trên nền tảng Slack, chỉ trích OpenAI là “dối trá” và cho rằng “những sự thật này cho thấy kiểu hành vi tôi thường thấy ở Sam Altman”.
Sự chia rẽ giữa hai công ty khởi nghiệp AI đầu đàn - đều có giá trị hơn 300 tỷ USD - bắt nguồn từ những cuộc tranh luận giữa Dario và các cộng sự trong căn nhà ở San Francisco (Mỹ) cách đây một thập kỷ. Khi cả OpenAI và Anthropic đều hướng đến việc IPO năm nay, những khác biệt về triết lý giữa lãnh đạo hai phía ngày càng lớn.
Tại hội nghị AI ở thủ đô New Delhi (Ấn Độ) vào tháng 2, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và các lãnh đạo công nghệ cùng nắm tay giơ cao, trong khi Dario và Altman chỉ chạm khuỷu tay một cách gượng gạo dù đứng gần nhau.
Ngôi nhà trên đại lộ Delano
Căng thẳng giữa các nhà sáng lập OpenAI và Anthropic bắt đầu năm 2016 tại một căn nhà chung trên đại lộ Delano ở San Francisco.
Dario sống cùng em gái Daniela Amodei, lớn lên ở vùng Vịnh San Francisco ở miền Bắc California (Mỹ). Sau khi lấy bằng tiến sĩ vật lý sinh học, Dario làm công việc nghiên cứu AI tại Google, còn Daniela là lãnh đạo trẻ tại startup thanh toán Stripe.
Greg Brockman, lập trình viên tài năng và đồng sáng lập OpenAI, là bạn của Daniela và thường lui tới căn nhà. Họ gặp nhau tại Stripe, nơi Brockman là một trong những nhân viên đầu tiên, sau khi ông bỏ học Đại học Harvard rồi Viện Công nghệ Massachusetts. Trước đó, Brockman đã cố gắng đưa Dario và một người cùng nhà khác vào đội sáng lập OpenAI năm 2015 nhưng không thành.
Hôn phu của Daniela, Holden Karnofsky cũng sống tại đó. Ông là người sáng lập tổ chức từ thiện thúc đẩy thiện nguyện hiệu quả, một trong những cộng đồng đầu tiên quan tâm nghiêm túc đến sức mạnh và rủi ro của AI. Thông qua Karnofsky, Brockman bắt đầu quan tâm đến những ý tưởng này.
Một ngày đầu năm 2016, Brockman, Dario và Karnofsky tranh luận về cách xây dựng AI đúng đắn. Brockman cho rằng nếu công nghệ này thực sự thay đổi cuộc sống, các nhà phát triển cần thông báo cho mọi người.
Dario và Karnofsky lại cho rằng không nên công khai quá sớm những dự báo lạc quan nhất về những gì AI có thể làm được. Dario lập luận rằng với các vấn đề nhạy cảm như tốc độ phát triển AI, nên thông báo cho chính phủ Mỹ trước. Brockman hiểu rằng hai cộng sự không muốn công khai những gì đang diễn ra ở tuyến đầu AI. Về sau, ông xác định đây là minh chứng cho khác biệt cốt lõi giữa OpenAI và Anthropic.
Những sang chấn ban đầu
Giữa năm 2016, ấn tượng với đội ngũ tài năng của OpenAI, Dario gia nhập lab này và không ngại thức khuya cùng Brockman để huấn luyện AI chơi game.
Đến năm 2017, dự án Universe - huấn luyện AI chơi game và sử dụng máy tính như con người - gặp khó khăn. Elon Musk, nhà tài trợ chính cho OpenAI lúc đó, yêu cầu Brockman và nhà khoa học trưởng Ilya Sutskever lập bảng liệt kê đóng góp quan trọng của từng nhân viên, một bước đi quen thuộc trước khi cắt giảm nhân sự.
Dario sốc khi thấy đồng nghiệp bị sa thải hàng loạt một cách tàn nhẫn không cần thiết. Cuối cùng, 10-20% trong số 60 nhân viên OpenAI bị cho nghỉ việc, trong đó có một người về sau đồng sáng lập Anthropic.
Cuối năm 2017, Dario thuê cố vấn đạo đức đề xuất OpenAI trở thành trung tâm điều phối giữa các công ty AI và chính phủ Mỹ để tạo cơ chế điều phối quốc tế về AI tiên tiến.
Brockman nhìn thấy hạt mầm của một ý tưởng gây quỹ: OpenAI có thể bán trí tuệ tổng hợp nhân tạo (AIG) cho các chính phủ. Khi Dario hỏi là chính phủ nào, Brockman nói sẽ là các cường quốc hạt nhân trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để tránh mất ổn định thế giới.
Ý tưởng này được thảo luận ngắn gọn trong OpenAI. Thế nhưng, ý tưởng bán AGI cho các đối thủ của Mỹ như Nga và Trung Quốc khiến Dario sốc, và từng cân nhắc rời OpenAI.
Những lời hứa mâu thuẫn
Đầu năm 2018, Elon Musk rời OpenAI và Altman giữ vị trí CEO từ 2019. Altman cùng Dario cho rằng nhân viên đã mất niềm tin vào khả năng lãnh đạo của Brockman và Sutskever sau các đợt sa thải.
Đỉnh điểm của mâu thuẫn là sự nghi kỵ lẫn nhau giữa các nhà lãnh đạo. Trong một cuộc họp nhân sự năm 2020, Brockman đã viết một phản hồi dài cho Daniela, cáo buộc cô lạm dụng quyền lực. Altman, khi đó là người đứng giữa, từng bị buộc tội đã làm rò rỉ thông tin về việc nhân viên phản đối mình. Mặc dù Altman đã hứa hẹn nhiều điều để giữ chân Dario, bao gồm việc đảm bảo Brockman và Sutskever không nắm quyền điều hành, nhưng những lời hứa này nhanh chóng dẫn đến xung đột với các cam kết khác mà Altman đưa ra.
Chia tách
Vào cuối năm 2020, khi Covid-19 buộc mọi người phải làm việc qua các cuộc gọi video, một nhóm xoay quanh Dario đã tập hợp lại để tách ra thành lập công ty riêng. Daniela cuối cùng được giao dẫn dắt các cuộc đàm phán rời đi với các luật sư.
Altman đã đến tận nhà Dario để thuyết phục ông ở lại. Dario nói rằng ông chỉ chấp nhận nếu được báo cáo trực tiếp cho hội đồng quản trị và cho biết không thể làm việc cùng Brockman.
Trong những tuần cuối cùng ở OpenAI, Dario viết một bản ghi nhớ chi tiết, trong đó phân loại ra hai kiểu công ty AI: công ty thị trường và công ty vì lợi ích công.
Công ty theo định hướng thị trường như OpenAI tin rằng sẽ làm cho thế giới tốt đẹp hơn bằng cách xây dựng và bán các sản phẩm mang lại lợi ích cho con người, gồm cả AGI trong tương lai.
Trong khi đó, theo lập luận của Dario, công ty vì lợi ích công sẽ tập trung vào nghiên cứu an toàn và giải quyết các rủi ro cũng như cơ hội khác nhau mà AGI mang lại. Dario cho rằng tỷ lệ lý tưởng là 75% vì lợi ích công và 25% theo định hướng thị trường.
Vài tuần sau, Dario, Daniela và gần một tá nhân viên khác rời OpenAI, rồi thành lập Anthropic. Chỉ sau 5 năm, Anthropic đã bắt đầu làm việc với các ngân hàng, chạy đua để IPO trước công ty cũ.
(Theo Wall Street Journal)
