Dữ liệu tài chính mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước đã phác họa nên một bức tranh phân hóa rõ rệt trong dòng chảy vốn tại hệ thống ngân hàng.
Trong khi khu vực dân cư liên tục gia tăng đổ tiền vào hệ thống tín dụng, thì các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế lại đang cho thấy xu hướng ngược lại. Sự lệch pha này phản ánh những nhu cầu và tâm thế khác biệt giữa hai khu vực kinh tế quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính và kinh tế hiện nay.
Theo số liệu mới nhất vừa được Ngân hàng Nhà nước công bố, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đến hết tháng 1 đạt hơn 10,38 triệu tỷ đồng, tăng 0,45% so với cuối năm 2025 và là mức cao nhất từ trước đến nay. Những con số này minh chứng cho sức hút mạnh mẽ của kênh tiền gửi tiết kiệm đối với cá nhân. So sánh với thời điểm tháng 1/2025, tiền gửi của người dân đạt 7,188 triệu tỷ đồng. Như vậy, tiền gửi của cư dân vào ngân hàng đã tăng gần 3,2 triệu tỷ đồng trong vòng 1 năm.
Trái ngược với sự gia tăng mạnh mẽ từ túi tiền của người dân, dòng tiền gửi từ khu vực sản xuất kinh doanh lại ghi nhận sự sụt giảm. Cụ thể, tiền gửi của các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đến hết tháng 1 chỉ còn hơn 6 triệu tỷ đồng, giảm 1,62% so với cuối năm 2025. Tín hiệu này thường cho thấy khối doanh nghiệp đang sử dụng nhiều tiền hơn để trả nợ, đầu tư, nhập hàng, hoặc mở rộng sản xuất trong giai đoạn này.
Tính chung, tổng phương tiện thanh toán, chưa bao gồm các khoản giấy tờ có giá, đến hết tháng 1 đạt hơn 19,5 triệu tỷ đồng, tăng 0,69% so với cuối năm ngoái.
Tín dụng tăng nhanh hơn huy động
Ngân hàng Nhà nước cho biết tính đến giữa tháng 5, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, huy động vốn đạt khoảng 18 triệu tỷ đồng, tăng gần 14,9%. Có thể thấy, khoảng cách giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đang khá lớn, đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản trị thanh khoản của các ngân hàng thương mại.
Về diễn biến lãi suất, đà tăng của lãi suất tiết kiệm bắt đầu "nóng" lên từ cuối năm ngoái và sôi động vào những tháng đầu năm nay khi các ngân hàng liên tục đua tăng lãi suất huy động. Trong tháng 1, có khoảng 15 ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất, mức lãi suất 7%/năm không hiếm trên thị trường.
Bên cạnh biểu lãi suất công khai, nhiều nhà băng còn chào mời khách gửi tiền mức lãi suất lên tới 8-9%/năm, áp dụng với số tiền chỉ từ vài chục hoặc trăm triệu đồng.
Tuy nhiên, tình hình đã có bước ngoặt sau những chỉ đạo quyết liệt từ phía cơ quan quản lý. Sau chỉ đạo của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn vào đầu tháng 4 về việc giảm lãi suất hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, lãi suất huy động bắt đầu được các ngân hàng điều chỉnh giảm.
Hiện hầu hết ngân hàng đã giảm mặt bằng lãi suất huy động 1-2% so với đầu tháng 4. Việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, qua đó góp phần đảm bảo mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số.
Để đảm bảo sự ổn định của hệ thống, Ngân hàng Nhà nước đã có những bước đi giám sát chặt chẽ. Cơ quan này yêu cầu Ngân hàng Nhà nước các chi nhánh khu vực giám sát chặt chẽ lãi suất huy động và cho vay của từng ngân hàng.
Những ngân hàng nào có mức lãi suất huy động cao bất thường so với mặt bằng chung sẽ được đưa vào diện kiểm tra. Chính sách này kỳ vọng sẽ điều tiết dòng vốn một cách hợp lý, tránh việc cạnh tranh lãi suất không lành mạnh làm tăng chi phí vốn của toàn nền kinh tế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình phục hồi và phát triển kinh doanh của các doanh nghiệp trong thời gian tới.
