Sau nhiều năm được xem là “mỏ vàng” giúp ngân hàng duy trì chi phí vốn thấp và biên lãi thuần (NIM) cao, tiền gửi không kỳ hạn (CASA) đang bước vào giai đoạn suy giảm mạnh, phản ánh áp lực huy động vốn ngày càng lớn trong toàn hệ thống.
CASA gồm hai loại tiền gửi chính là tài khoản thanh toán và tiết kiệm không kỳ hạn. Dữ liệu từ WiGroup cho thấy có tới 24/27 ngân hàng ghi nhận CASA đi xuống, trong khi tỷ lệ CASA bình quân của 27 ngân hàng niêm yết đã giảm từ 15,18% cuối năm 2025 xuống còn 13,77% vào cuối quý I/2026.
MB vẫn đứng đầu hệ thống với mức khoảng 33%, dù đã giảm 4,6 điểm phần trăm so với thời điểm cuối năm ngoái. Vietcombank và Techcombank cũng tiếp tục duy trì tỷ lệ CASA cao lần lượt đạt 32,9% và 32,6%, nhưng đều ghi nhận xu hướng đi xuống đáng kể. Đây là ba ngân hàng nhiều năm liền thuộc nhóm dẫn đầu thị trường nhờ sở hữu tệp khách hàng thanh toán lớn, hệ sinh thái dịch vụ rộng và mức độ số hóa giao dịch cao.
Ở chiều ngược lại, nhóm có tỷ lệ CASA thấp nhất toàn hệ thống vẫn chủ yếu là các ngân hàng quy mô nhỏ như Bac A Bank, VietBank, VietABank, KienlongBank và Nam A Bank, khi mức CASA đều duy trì dưới ngưỡng 7%.
Điều đáng chú ý là sự suy giảm CASA lần này diễn ra đồng thời với giai đoạn tín dụng tăng tốc mạnh trở lại. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), đến cuối quý I/2026, tín dụng toàn hệ thống đã tăng hơn 3% so với cuối năm 2025, trong khi tốc độ tăng huy động vốn mới đạt khoảng 1%. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của nhiều ngân hàng đã sát ngưỡng 100%, khiến nguồn vốn trở thành “điểm nóng” lớn nhất của ngành ngân hàng hiện nay.
Các nhà phân tích của SSI Research chỉ ra thanh khoản hệ thống đang ngày càng phụ thuộc vào tiền gửi Kho bạc Nhà nước, kênh thị trường mở (OMO) và vốn nước ngoài thay vì tăng trưởng tiền gửi cốt lõi từ dân cư và doanh nghiệp.
Theo SSI Research, các ngân hàng có lợi thế huy động mạnh như VPBank, HDBank hay Vietcombank vẫn duy trì được tăng trưởng tín dụng cao nhờ chủ động được nguồn vốn. Trong khi đó, nhiều ngân hàng dù còn room tín dụng nhưng không thể đẩy mạnh cho vay do hạn chế về huy động.
Theo báo cáo ngành ngân hàng của Công ty Chứng khoán VCBS, CASA tiếp tục đóng vai trò “lá chắn” giúp các ngân hàng giảm phụ thuộc vào nguồn vốn huy động chi phí cao và duy trì NIM. Tuy nhiên, VCBS cho rằng quá trình hồi phục CASA sẽ cần thêm thời gian khi cạnh tranh huy động vẫn rất lớn và mặt bằng lãi suất đầu vào đang cao hơn giai đoạn trước. Vì vậy, CASA khó quay lại vùng đỉnh của đầu năm 2022 trong ngắn hạn.
Cuộc đua CASA chuyển sang kiểm soát dòng tiền thực
Nếu giai đoạn 2020-2023 là thời kỳ bùng nổ CASA nhờ miễn phí chuyển khoản và ngân hàng số, thì đến nay, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở công nghệ đơn thuần, mà chuyển sang khả năng kiểm soát dòng tiền giao dịch thực tế của khách hàng.
Tại mùa Đại hội đồng cổ đông năm 2026 vào cuối tháng 4, đại diện lãnh đạo VietinBank cho biết ngân hàng đang tập trung phát triển sâu vào bán lẻ và hệ sinh thái dòng tiền thay vì chỉ mở rộng tín dụng đơn thuần. VietinBank duy trì thị phần ở các mảng khách hàng lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, FDI để giữ CASA, đồng thời tăng liên kết hệ sinh thái và nguồn thu phí. Ngân hàng này cũng đẩy mạnh bán chéo trên các nền tảng số nhằm tăng CASA và tần suất giao dịch của khách hàng.
Tại TPBank, Tổng giám đốc Nguyễn Hưng cho biết trọng tâm lớn nhất hiện nay là tối ưu giá vốn trong bối cảnh chi phí huy động tăng còn lãi suất cho vay chịu áp lực giảm. Theo ông Nguyễn Hưng: “CASA hiện không còn chỉ là tiền nhàn rỗi của khách hàng mà được hình thành thông qua dòng tiền giao dịch, tài trợ thương mại, thư tín dụng (L/C) và hoạt động vận hành thường xuyên của doanh nghiệp. Việc kết hợp hợp lý giữa CASA và tiền gửi có kỳ hạn giúp ngân hàng kiểm soát tốt chi phí vốn, qua đó duy trì biên lợi nhuận”.
Trong khi đó, Chủ tịch Techcombank Hồ Hùng Anh tiếp tục nhấn mạnh chiến lược duy trì nguồn vốn giá rẻ và bền vững. Theo ông, Techcombank nhiều năm qua kiên trì phát triển các dòng tiền CASA thông qua các sản phẩm như “Sinh lời tự động”, đồng thời mở rộng nguồn thu phí từ Công ty Chứng khoán TCBS, bảo hiểm và hệ sinh thái tài chính nhằm giảm phụ thuộc vào tín dụng truyền thống.
Còn tại LPBank, Tổng giám đốc Vũ Quốc Khánh cho biết: “Ngân hàng xác định CASA là một trọng tâm chiến lược nhằm cải thiện chi phí vốn, song không phải yếu tố duy nhất khi LPBank định hướng trở thành ngân hàng giao dịch chính của khách hàng thông qua các gói giải pháp tích hợp về phí, lãi suất, tỷ giá, chăm sóc khách hàng và nền tảng số nhằm giữ dòng tiền vận hành thường xuyên trong hệ sinh thái ngân hàng”.
Thị trường cũng ghi nhận trường hợp của MB khi tiếp tục duy trì lợi thế nhờ tệp khách hàng quân đội, khách hàng trả lương và hệ sinh thái số rộng lớn. Trong khi đó, MSB nổi lên những năm gần đây nhờ chiến lược số hóa và tập trung mạnh vào khách hàng cá nhân, đặc biệt ở các dịch vụ thanh toán và ngân hàng giao dịch.
