Theo báo cáo, ngành hoa tươi Việt Nam hiện có quy mô ước tính đạt khoảng 45.000 tỷ đồng (tương đương 1,8 tỷ USD) vào năm 2023 và được dự báo sẽ tăng trưởng lên mức 70.000–75.000 tỷ đồng vào năm 2030. Tại TP.HCM, nơi chiếm 30–40% tổng tiêu dùng hoa đô thị cả nước, nhu cầu đặc biệt tập trung vào các dịp lễ cao điểm như 14/2, 8/3 hay Tết.
Ngành công nghiệp tỷ USD và chi phí nhựa "vô hình"
Trong khi giá trị của từng bông hoa được định giá rõ ràng, thì phần bao bì nhựa đi kèm đang bị bỏ lại trong các bài toán chi phí. Qua khảo sát thực địa bằng công nghệ quét hồng ngoại trên 95 sản phẩm tại TP.HCM vào tháng 3/2026, mỗi bó hoa chứa trung bình từ 30–70 gam nhựa bao gồm giấy gói, ruy băng, nơ và xốp cắm, với ít nhất 14 loại polymer khác nhau.
Kết quả từ 185 lần quét hồng ngoại tại các cửa hàng hoa ở TP.HCM cho thấy thành phần polyme thực tế thường không được ghi rõ trên nhãn mác. Trong số 145 mẫu nhận diện thành công (đạt tỷ lệ 78,4%), cơ cấu vật liệu được phân bổ như sau.
Báo cáo cảnh báo tình trạng tất cả mẫu nhựa PVC đều được phát hiện trong các sản phẩm "trông không giống nhựa" như giấy kraft, giấy gói hồng hay giỏ hoa nâu. Do PVC phát thải dioxin và furan khi đốt nhưng không thể phân biệt bằng mắt thường.
Bên cạnh đó, ghi nhận 11 trường hợp sản phẩm cùng tên, cùng nhà cung cấp nhưng lại cho kết quả vật liệu khác nhau theo từng lô."Dữ liệu này cho thấy khai báo polymer theo đơn vị phân loại hàng hóa tồn kho, nếu được triển khai, cần đi kèm cơ chế xác minh theo lô", báo cáo nhấn mạnh.
Ai đang chi trả chi phí môi trường?
Nếu lấy ước tính thận trọng khoảng 500.000 bó hoa bán ra trong tuần cao điểm 8/3 tại TP.HCM, khối lượng bao bì nhựa thải ra dao động từ 15 đến 35 tấn chỉ trong 7 ngày. Để dễ hình dung, quy mô này tương đương với lượng túi nilon bị cấm mà một số quận tại thành phố thu gom trong cả tháng.
Hiện tại, cả nhà sản xuất bao bì, người bán lẻ lẫn người mua hoa đều không chịu chi phí xử lý cuối vòng đời của lượng nhựa này. Toàn bộ gánh nặng được hấp thụ bởi ngân sách đô thị hay nói cách khác là nguồn lực công của thành phố.
Báo cáo nêu rõ “Hoa tươi là sản phẩm có thời gian sử dụng bao bì ngắn nhất trong tất cả quà dịp lễ dưới 10 phút trước khi bị thải bỏ, trong khi bao bì lại phức tạp nhất về vật liệu. Đây là sự kết hợp tồi nhất xét từ góc độ kinh tế vòng đời".
Lỗ hổng trong hệ thống trách nhiệm mở rộng ( EPR )
Dù Nghị định 08/2022/NĐ-CP đã tạo khung pháp lý cho trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), nhưng theo phân tích từ LoopNet Asia, thực tế chuỗi cung ứng hoa tươi vẫn lộ ra ba khoảng trống lớn.
LoopNet Asia, một nền tảng dữ liệu về kinh tế tuần hoàn tại Đông Nam Á, nhận định "Xốp cắm hoa không thuộc EPR, không đọc được bằng NIR, không xuất hiện trong bất kỳ thống kê rác thải nào. Không phải vì nó vô hại mà vì chưa ai đặt tên cho nó trong hệ thống".
Thay vì chờ đợi hành lang pháp lý phức tạp, báo cáo đề xuất lộ trình can thiệp trực tiếp vào thiết kế thị trường. Bắt đầu từ việc thay đổi điều khoản mua sắm tổ chức để loại bỏ nhựa PVC trong ngắn hạn, đến việc minh bạch hóa thành phần polymer tại hải quan và cuối cùng là định danh xốp cắm hoa trong danh mục chất thải quốc gia.
"Máy quét đọc phân tử hay thị trường đọc nhãn thương mại. Khoảng cách giữa vật liệu thực tế và thông tin lưu thông chính là lỗ hổng kinh tế cần được đóng lại. Không phải bằng cảm xúc, mà bằng dữ liệu và thiết kế thị trường đúng", LoopNet Asia khẳng định.
